Plaid Cymru a Reform yn dadlau dros ffigyrau maniffestos etholiad y Senedd

Mae ffrae am gostau addewidion etholiad y Senedd wedi codi rhwng y ddwy blaid sy'n ymddangos i fod yn cystadlu am y brig ym mis Mai.

Mae Plaid Cymru wedi cyhuddo Reform o "addewidion heb gost a fyddai'n dinistrio gwasanaethau cyhoeddus", tra bod Reform wedi ymateb gan ddweud bod Plaid Cymru wedi defnyddio "cyfrifiad cefn pecyn sigaréts".

Mae Reform wedi dweud y byddai'n lleihau treth incwm ar draws y tri band treth, yn gosod cap ar godiadau treth cyngor ac yn adeiladu ffordd liniaru'r M4 o amgylch Casnewydd os bydd yn llywodraethu Cymru.

Mae trethiant wedi ei grybwyll ymhob maniffesto sydd wedi ei gyhoeddi hyd yn hyn, gyda'r Ceidwadwyr yn addo tynnu ceiniog oddi ar y gyfradd sylfaenol o dreth incwm a Llafur yn dweud na fydd yn codi cyfraddau treth incwm Cymru.

Mae arweinydd Reform yng Nghymru, Dan Thomas, hefyd wedi ailadrodd addewid i gyhoeddi costau maniffesto'r blaid, er iddo ddweud yn wreiddiol na fyddai'r manylion yn cael eu rhyddhau.

Mae'r BBC wedi cael gwybod bod y costau hyn wedi cael eu dadansoddi gan y felin drafod annibynnol y Sefydliad Astudiaethau Cyllid, ond er gwaethaf sawl cais dydy'r costau heb eu cyhoeddi eto.

Mae disgwyl i Blaid Cymru a'r Gwyrddion ddatgelu eu maniffestos yr wythnos hon, gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol i'w cyhoeddi yr wythnos nesaf.

Mae arolygon barn yn awgrymu bod Plaid a Reform yn brwydro i fod y blaid fwyaf, gyda Llafur yn wynebu her i barhau mewn grym.

Mae Plaid Cymru wedi honni y byddai cynlluniau Reform i dorri treth incwm, gosod cap o 5% ar dreth gyngor ac adeiladu ffordd liniaru'r M4 yn arwain at "dwll du" o £1biliwn yng nghyllid cyhoeddus Cymru.

Mewn datganiad, dywedodd y byddai capio treth cyngor yn arwain at ddiffyg o £437m i gynghorau lleol, ac y gallai'r ffordd liniaru'r M4 gostio tua £492m y flwyddyn dros gyfnod adeiladu o bum mlynedd.

Mae'r BBC wedi adrodd eisoes y byddai cynlluniau treth incwm Reform yn costio tua £371m yn y flwyddyn ariannol gyfredol.

Dydy Plaid Cymru heb gyhoeddi ei chyfrifiadau manwl.

Dywedodd llefarydd economi Plaid, Luke Fletcher, nad yw cyfrifiadau maniffesto Reform yn gwneud synnwyr, a dywedodd mai "gambl" yw eu strategaeth yn hytrach na chynllun.

Fe gyhuddodd Reform hefyd o gael "agenda llymder cudd" a fyddai'n "dinistrio" gwasanaethau cyhoeddus.

Mewn ymateb, dywedodd arweinydd Reform yng Nghymru, Dan Thomas nad oedd gan Blaid Cymru "goes i sefyll arni wrth son am gyfrifiadau".

Ychwanegodd: "Fyddan nhw ddim hyd yn oed yn dangos eu gwaith ar gyfer y cyfrifiad cefn pecyn sigaréts hwn."

Heriodd Dan Thomas blaid Rhun ap Iorwerth hefyd i gyhoeddi costau ei maniffesto pan fydd yn datgelu ei chynlluniau yr wythnos hon.

Dywedodd: "Byddwn yn cyhoeddi ein costau ni, ond a fydd Plaid yn cyhoeddi eu rhai nhw?"

Yn ei lansiad maniffesto'r wythnos diwethaf, addawodd Llafur na fyddai'n codi cyfraddau treth incwm Cymru ac y byddai'n gwneud treth cyngor yn "decach".

Dywedodd arweinydd Llafur Cymru, Eluned Morgan, bod y blaid yn dal i gefnogi ailasesu treth cyngor erbyn 2028.

Dywedodd y Ceidwadwyr y byddent yn cymryd ceiniog o'r gyfradd sylfaenol o dreth incwm, yn capio cynnydd mewn treth cyngor ar 5% ac y byddent hefyd yn adeiladu ffordd liniaru'r M4.

Er nad yw Plaid Cymru wedi cyhoeddi ei holl gynlluniau eto, mae wedi wynebu cwestiynau am ei phenderfyniad i ehangu gofal plant i bob plentyn o naw mis i bedwar oed, gan gostio £400-500m y flwyddyn erbyn diwedd y cyfnod cyflwyno pum mlynedd.

Mae gwrthwynebwyr Plaid Cymru wedi ei herio i egluro pa wasanaethau y byddai'n eu torri i dalu am y polisi.

Dywedodd arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth ei fod yn "arian y gallwn ei fforddio" wrth gyhoeddi'r cynlluniau fis Hydref diwethaf.

Nid yw'r Gwyrddion na'r Democratiaid Rhyddfrydol wedi cyhoeddi maniffestos eto chwaith, ond maen nhw wedi awgrymu y bydden nhw'n disodli treth cyngor ac – os oes angen – yn rhoi ceiniog ar dreth incwm i dalu am ofal cymdeithasol, yn y drefn honno.

Mae'r Sefydliad Astudiaethau Cyllid wedi rhybuddio nad yw cynlluniau Reform yn "wynebu" realiti treth a gwariant ar gyfer llywodraeth nesaf Cymru yn llawn.

Dywedodd hefyd y gallai cynlluniau'r Ceidwadwyr arwain at doriadau sylweddol i wasanaethau cyhoeddus ac y gallai cynlluniau treth incwm Llafur adael y blaid heb lawer o le i addasu pethau.

Bydd Cymru'n pleidleisio ar 7 Mai dan system newydd o gynrychiolaeth gyfrannol, sy'n disgwyl gwobrwyo pleidiau'n fwy cywir am y ganran o'r bleidlais y maent yn ei hennill.

Mae'r Senedd yn ehangu o 60 i 96 o seddi a bydd 16 etholaeth newydd, gyda phob un yn darparu chwe aelod o'r Senedd.

Ni ddisgwylir i unrhyw blaid ennill mwyafrif, sy'n golygu y gallai fod cyfnod o negodi i lunio cytundeb llywodraethu.

Bydd pleidleisiau'n cael eu cyfrif ar 8 Mai.