Y Stiwt yn 100: Atgofion rhai o sêr Rhos

Eleni mae adeilad y Stiwt yn Rhosllannerchrugog yn dathlu canmlwyddiant ers ei agor.

Er mwyn nodi'r pen-blwydd arbennig, fe ddaeth criw o berfformwyr adnabyddus yn ôl i Rhos i dalu teyrnged i'r theatr fu'n fan cychwyn i'w gyrfaoedd.

Ymysg y cwmni roedd yr actorion Mark Lewis Jones, Stifyn Parri a Caitlin Drake, yn ogystal â'r cerddor ac actor Daniel Lloyd.

Cafodd y Stiwt ei chodi drwy ymdrechion ac arian glowyr lleol.

Rhwng 1924 ac 1926 fe wnaeth Sefydliad Lles y Glowyr benderfynu rhoi ceiniog o werthiant pob tunnell o lo o'r gweithfeydd lleol, tuag at godi theatr yn y gymuned. Fe wnaeth hynny godi bron i £18,000 er mwyn adeiladu'r Stiwt.

Yn hwyrach, byddai glowyr yr ardal yn rhoi dwy geiniog o'u cyflog wythnosol tuag at gostau cynnal a chadw yr adeilad.

Yn ystod y noson o ddathliadau, roedd gan bob un o'r actorion atgofion melys i'w rhannu am eu cysylltiad nhw â'r lleoliad.

Dyma flas o'r straeon y bu'r criw yn eu rhannu gyda Manon Steffan Ros ar raglen Llwyfan, BBC Radio Cymru.

Mae Mark yn un o actorion mwyaf blaenllaw Cymru, sydd wedi serennu mewn ffilmiau Hollywood a sawl cyfres deledu boblogaidd.

Mae wedi ymddangos yn y cyfresi Saesneg Gangs of London, The Crown a Chernobyl a chyfresi Cymraeg yn cynnwys Pen Talar, Dal y Mellt ac Y Golau: Dŵr.

Mae'n dod yn wreiddiol o Rosllannerchrugog ac ef oedd Llywydd yr Eisteddfod Genedlaethol yn Wrecsam yn 2025.

Mae Stifyn yn actor sydd wedi ymddangos mewn sawl cyfres boblogaidd ar y teledu fel Brookside, ac ar lwyfan mewn cynyrchiadau mawr fel Les Miserables.

Cafodd y cyflwynydd a'r cynhyrchydd llwyddiannus ei fagu yn Y Rhos ac mae'n dweud fod Y Stiwt wedi bod yn allweddol i'w ddatblygiad fel actor.

Roedd yn cymryd rhan mewn cynyrchiadau'r Stiwt o oed ifanc iawn, a dywedodd ei fod wrth ei fodd yn dod adref i'r Rhos.

Mae Caitlin wrth ei bodd yn sôn wrth bobl am ei gwreiddiau yn y Rhos.

Yn ogystal â thrafod ei gyrfa a rhannu atgofion am y Stiwt, bu hefyd yn sôn am acen unigryw yr ardal a'i balchder o'r Gymraeg.

Cafodd Daniel ei fagu yn Rhosllannerchrugog ac erbyn hyn mae'n Gyfarwyddwr Cyswllt yn Theatr Clwyd, Yr Wyddgrug.

Mae Daniel yn adnabyddus am fod yn brif leisydd y band Daniel Lloyd a Mr Pinc ac mae hefyd yn actor a chyfarwyddwr.

I wrando ar y rhaglen gyfan ac i glywed yr holl sgwrsio o'r Stiwt, cliciwch yma.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.