Etholiad Senedd Cymru: Cymharwch bolisïau'r pleidiau
- Cyhoeddwyd
Mae'r gorsafoedd pleidleisio yn agor yng Nghymru ar 7 Mai mewn etholiad a fydd yn ehangu Senedd Cymru o 60 i 96 sedd - ydych chi wedi penderfynu pa blaid fydd yn cael eich pleidlais chi?
Os na, mae'r canllaw hwn yn cynnig crynodeb syml o safbwyntiau'r prif bleidiau ar y materion sydd bwysicaf i bleidleiswyr, yn seiliedig ar yr addewidion maen nhw wedi'u gwneud yn ystod yr ymgyrch.
Dewiswch bwnc o'r opsiynau isod a dewiswch y pleidiau sydd o ddiddordeb i chi i weld eu polisïau.
Os na allwch chi weld yr elfen ryngweithiol, diweddarwch y dudalen
Beth mae'r pleidiau yn ei addo i chi?
Dysgwch beth yw polisïau'r prif bleidiau gwleidyddol drwy ddewis opsiwn isod.
Wales
Llafur Cymru
Arweinydd
Eluned Morgan
Prif flaenoriaethau
- Mynd i’r afael â chostau byw drwy docynnau bws rhatach, biliau ynni is ac ehangu gofal plant
- Swyddi ar gyfer y dyfodol gyda Chymru Ynni Annibynnol, a Gwarant Ailhyfforddi Gydol Oes newydd
- Dêl newydd ar gyfer ein GIG gyda £4bn i adeiladu ysbytai newydd, cymorth iechyd meddwl ar yr un diwrnod, a chanolbwyntio ar iechyd menywod
- Diogelu’r blaned drwy lanhau ein hafonydd a’n moroedd, tyfu ein Coedwig Genedlaethol a mynd i’r afael â thipio anghyfreithlon
- Dyfodol tecach sy’n rhoi terfyn ar ddigartrefedd, codiad cyflog i'r gweithwyr ar y cyflogau isaf a chodi safonau ysgolion
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cadw teithio am ddim ar fysiau i’r rhai dros 60 oed a'n cap o £1 ar gyfer pobl ifanc, a chyflwyno cap newydd o £2 ar brisiau bws i oedolion
- Cyflwyno gofal plant wedi’i ariannu i fabanod naw mis oed yn raddol a’i gwneud hi’n haws cael gafael ar ofal plant dros gyfnod y Senedd nesaf, gan greu 20,000 o leoedd gofal plant newydd wedi’u hariannu fel rhan o’n cynllun fesul cam
- Sicrhau bod ein holl benderfyniadau ar ynni yn rhoi blaenoriaeth i gadw biliau mor isel â phosib
- Cyflawni bargen decach i staff cymorth ysgolion drwy sefydlu Corff Negodi Staff Cymorth Ysgolion statudol newydd, gyda chyflog drwy gydol y flwyddyn a mynediad at ddysgu proffesiynol ymhlith y blaenoriaethau cyntaf
- Sicrhau bod pob gweithiwr gofal cymdeithasol yn cael eu gwobrwyo’n deg drwy gyflwyno cytundebau cyflog teg y gellir eu gorfodi'n gyfreithiol i bobl sy’n gweithio ym maes gofal cymdeithasol i oedolion a phlant
- Diogelu polisïau Llafur Cymru sy’n helpu pobl gyda chostau byw, gan gynnwys presgripsiynau am ddim, parcio am ddim mewn ysbytai, prydau ysgol am ddim, brecwast am ddim mewn ysgolion, a chadw’r GIG am ddim pryd a lle bynnag y bo’i angen
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Gweithio tuag at ein gweledigaeth ar gyfer Cymru Ynni Annibynnol, a seiliwyd ar ynni glân o Gymru, gan helpu i ddiogelu Cymru rhag marchnadoedd ynni byd-eang ansefydlog a chreu miloedd o swyddi da
- Cyflwyno Gwarant Ailhyfforddi Gydol Oes newydd i wneud yn siŵr y gall gweithwyr fanteisio ar yr hyfforddiant sydd ei angen arnyn nhw yn eu gyrfaoedd, gan ymateb i newidiadau economaidd mawr
- Cyhoeddi Strategaeth Ddiwydiannol newydd i Gymru yn ystod ein blwyddyn gyntaf, gan ganolbwyntio ar y cyfleoedd enfawr ym maes ynni glân, gweithgynhyrchu uwch, y diwydiannau creadigol, yr economi ddigidol a gwyddorau bywyd
- Lleihau biwrocratiaeth fusnes drwy symleiddio cymorth busnes a chynnal adolygiad trylwyr o drethi busnes er mwyn sicrhau eu bod yn decach i bawb, a helpu busnesau newydd i dyfu gyda grantiau i entrepreneuriaid ifanc ac arian cyfatebol i gwmnïau sy’n deillio o brifysgolion
- Sicrhau mai Cymru yw’r genedl gyflymaf yn y DU i gael caniatâd cynllunio
- Sicrhau bod busnesau sy’n cael cymorth gan Lywodraeth Cymru yn talu’r Cyflog Byw Gwirioneddol, dod â chontractau dim oriau camfanteisiol i ben, ac agor y drws i undebau llafur
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Buddsoddi £4bn yng Nghronfa Ysbytai’r Dyfodol i adeiladu ysbytai newydd o’r radd flaenaf, gan gynnwys disodli Ysbyty Maelor Wrecsam ac Ysbyty Athrofaol Cymru, a datblygiad ysbyty mawr yng ngorllewin Cymru
- Yn dilyn gostyngiad yn y rhestrau aros wyth mis yn olynol o dan Lafur Cymru, byddwn yn parhau i dorri rhestrau aros
- Trawsnewid gofal iechyd meddwl i ddarparu gwasanaethau yr un diwrnod y mae’n hawdd cael gafael arnyn nhw, fel y gall pawb gael y cymorth cywir pan fydd ei angen arnyn nhw
- Sicrhau y byddwch yn cael eich gweld gan aelod o’r tîm gofal sylfaenol o fewn 48 awr os oes gennych chi angen iechyd brys sy'n ymwneud â gofal sylfaenol
- Gwella diagnosis a thriniaeth canser a lansio rhaglen sgrinio genedlaethol wedi’i thargedu, ar gyfer canser yr ysgyfaint yn 2027, yn ogystal â sefydlu cronfa deithio i bobl ifanc â chanser er mwyn cefnogi teuluoedd gyda chostau teithio i gael triniaeth ar gyfer plant a phobl ifanc â chanser
- Gwella mynediad at ddeintyddiaeth y GIG drwy sicrhau bod mwy o apwyntiadau ar gael drwy’r contract newydd, hyfforddi’r gweithlu deintyddol sydd ei angen ar Gymru a chefnogi cynlluniau ar gyfer ysgol ddeintyddol newydd
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Nid Llywodraeth Cymru sy'n penderfynu faint o bobl sy'n ceisio lloches yn y DU sy'n cael eu lleoli yng Nghymru na phwy sy'n cael ei leoli yng Nghymru – mae hynny wedi bod yn benderfyniad i Lywodraeth y DU erioed.
- Diogelu statws Cymru fel Cenedl Noddfa i gefnogi'r rhai sy'n cyrraedd yma i ailadeiladu eu bywydau ar ôl ffoi rhag erledigaeth a rhyfel, a'u helpu i integreiddio i fywyd Cymru a dod â chyfraniadau positif i'n cenedl.
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Dod â digartrefedd i ben erbyn 2034, gyda charreg filltir o beidio â rhoi unrhyw blant mewn llety gwely a brecwast erbyn 2030
- Datgloi degawd newydd o adeiladu tai i ddarparu 100,000 o gartrefi yn ystod y 10 mlynedd nesaf, gan gynnwys o leiaf 40,000 o gartrefi cynnes, carbon isel i'w rhentu yn y sector cymdeithasol
- Sefydlu Tasglu Tai Cenedlaethol newydd i ddiwygio’r system gynllunio a chontractio ac ysgogi dulliau adeiladu modern yn gyflymach
- Cefnogi gwaith uwchraddio effeithlonrwydd ynni i fwy na 100,000 o gartrefi yn ystod tymor y Senedd nesaf i leihau biliau
- Taro bargen decach i rentwyr preifat, gan gynnwys cynllun gwarantwr i alluogi mwy o bobl i gael eiddo rhent, archwilio cynllun sgorio ar gyfer asiantaethau gosod tai, a chyflwyno hawliau newydd i denantiaid sydd eisiau cadw anifeiliaid anwes
- Cryfhau hawliau cyfreithiol lesddeiliaid a phreswylwyr tai newydd, mynd i'r afael â thaliadau ar gyfer ffyrdd heb eu mabwysiadu a chyflwyno fframwaith i fynd i'r afael â diffygion adeiladu
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd gyda Bil Dŵr Glân i Gymru, rheoleiddiwr dŵr newydd ac ariannu cronfa bwrpasol i fynd i’r afael â’r bobl sy’n llygru ein hafonydd
- Glanhau ein strydoedd a'n cymdogaethau drwy fynd i'r afael â thipio anghyfreithlon, cynyddu dirwyon a chreu troseddau newydd
- Parhau i ehangu Coedwig Genedlaethol Cymru a chreu Llwybr Coedwig Cenedlaethol, a fydd yn ymestyn o ogledd i dde Cymru yn y pen draw
- Gweithredu ar newid hinsawdd i dorri allyriadau carbon er mwyn bodloni’r gyllideb garbon bresennol a’r un nesaf, gan gadw ein gwaharddiad ar ffracio a gwrthwynebu tynnu tanwydd ffosil o’r ddaear
- Diogelu 30% o'n tiroedd a'n moroedd ar gyfer natur erbyn 2030 a phennu targedau newydd, cadarn a chyfreithiol rwymol ar gyfer adfer natur
- Ailgyflwyno rhywogaethau allweddol fel afancod a sicrhau bod pob cartref newydd wedi’i gynllunio i fod yn ystyriol o fyd natur gyda mesurau fel brics gwenoliaid a mwy
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Codi safonau yn ein hysgolion drwy ganolbwyntio’n ddi-baid ar ragoriaeth mewn llythrennedd a rhifedd fel sylfeini’r holl ddysgu
- Cyflwyno cymorth llythrennedd a rhifedd wedi’i dargedu i ddysgwyr ym Mlwyddyn 6 a 7 wrth iddyn nhw symud o’r ysgol gynradd i’r ysgol uwchradd
- Cadw taliad y Lwfans Cynhaliaeth Addysg o £40 yr wythnos ar gyfer dysgwyr cymwys, y mae Llafur Cymru wedi’i gadw a’i gynyddu er y cafwyd ei wared yn Lloegr
- Sicrhau bod holl staff ysgolion yn cael eu hyfforddi i gefnogi plant a phobl ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) a sefydlu gwasanaeth eiriolaeth ADY newydd i helpu dysgwyr a’u teuluoedd
- Ymestyn prydau ysgol am ddim mewn ysgolion uwchradd i o leiaf bob aelwyd sy’n derbyn Credyd Cynhwysol
- Diogelu dyfodol hirdymor colegau a phrifysgolion, diogelu system flaengar Llafur Cymru o grantiau cynhaliaeth myfyrwyr nad oes rhaid eu had-dalu, a sefydlu cynllun ad-dalu i Gymru yn unig ar gyfer benthyciadau myfyrwyr er mwyn sicrhau bod y telerau’n decach i raddedigion
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cyflwyno dros 100 o lwybrau bysiau newydd a chynnydd digynsail mewn gwasanaethau bysiau
- Targedu ymyriadau i leddfu tagfeydd mewn mannau cyfyng ar rwydwaith y cefnffyrdd gan gynnwys ar yr M4, yr A55, yr A483 a’r A494
- Darparu cyfres o orsafoedd newydd, llinellau rheilffordd wedi’u huwchraddio a gwasanaethau trên gwell fel rhan o’r cynllun £14 biliwn ar gyfer rheilffyrdd Cymru a’r Gororau, mewn partneriaeth â Llywodraeth Lafur y DU
- Cymryd y camau nesaf i gyflawni Metro De Cymru, a pharhau i ddatblygu Rhwydwaith Gogledd Cymru a metro ar gyfer Rhanbarth Bae Abertawe
- Adnewyddu a newid ein bysiau, arosfannau, gorsafoedd a llochesi bysiau sy’n heneiddio, gan wella gwasanaethau a diogelwch i deithwyr
- Cyflwyno bathodyn glas gydol oes newydd i bobl â chyflyrau gydol oes, gan leihau’r baich gweinyddol ar bobl anabl
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cyflwyno achos dros Ddeddf Diwygio Cyfansoddiadol i ddiogelu datganoli a chryfhau statws Cymru yn y DU
- Parhau i alw am ddiddymu Deddf Marchnad Fewnol y DU a gyflwynwyd gan Lywodraeth Dorïaidd flaenorol y DU
- Parhau i geisio mwy o bwerau i Gymru, gan gynnwys datganoli Ystad y Goron a chyfiawnder ieuenctid a phrawf fel cam cyntaf tuag at ddatganoli plismona a chyfiawnder
- Gwneud cynrychiolwyr etholedig yn fwy atebol i’r cyhoedd a chynnal y safonau uchaf mewn bywyd cyhoeddus, gan weithio tuag at gyflwyno cofrestr o lobïwyr yn rhan o hyn
- Cryfhau proses safonau mewnol y Senedd a chyflwyno system newydd o adalw Aelodau o’r Senedd sy’n euog o gamymddwyn difrifol
- Cyflwyno achos dros ‘fformiwla cyfran deg’ newydd fel bod Cymru’n cael ei chyfran ddilys o adnoddau’r DU mewn meysydd hollbwysig fel mater o drefn
Y Ceidwadwyr Cymreig
Arweinydd
Darren Millar
Prif flaenoriaethau
- Torri treth incwm, capio’r Dreth Gyngor ac ehangu gofal plant am ddim i helpu teuluoedd sy’n gweithio’n galed gyda chostau byw
- Cael gwared ar dreth stamp (treth trafodiadau tir) er mwyn helpu i wneud y broses o berchen ar dŷ yn fwy ymarferol a chael y farchnad dai i symud
- Datgan argyfwng iechyd i gynyddu capasiti gwelyau, mynd i'r afael â'r ôl-groniad rhestrau aros a gwella gofal brys
- Adfer disgyblaeth a chodi safonau mewn ysgolion, gan gynnwys gwahardd ffonau symudol mewn ystafelloedd dosbarth a chefnogi gwaharddiad ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer y rhai o dan 16 oed
- Cael gwared ar y terfynau cyflymder diofyn o 20mya a'u disodli â dull sydd wedi’i dargedu’n fwy
- Gwrthdroi'r cynnydd o 60% yn nifer gwleidyddion y Senedd ac ail-gyfeirio’r arbedion i wasanaethau rheng flaen fel meddygon, nyrsys ac athrawon
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Mynd i’r afael â thlodi drwy dorri trethi, creu swyddi a thyfu economi Cymru i roi’r diogelwch economaidd o incwm teilwng i fwy o deuluoedd
- Diwygio Dechrau’n Deg er mwyn sicrhau ei fod wedi’i dargedu ar gyfer y teuluoedd sydd ei angen, yn hytrach na chodau post
- Datblygu Cynllun Gweithredu Trechu Tlodi i gynnwys strategaethau penodol i fynd i’r afael â thlodi plant a thlodi tanwydd i roi hwb i atebolrwydd a chynnydd
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Torri cyfradd sylfaenol treth incwm o 1c
- Cael gwared ar ardrethi busnes ar gyfer cwmnïau bach, tafarndai a swyddfeydd post
- Ymestyn gofal plant am ddim i blant o naw mis i bedair oed er mwyn helpu teuluoedd gyda’u cyllideb a’u bod yn gallu dychwelyd i’r gwaith
- Treialu cyfnodau di-dreth ar gyfer busnesau manwerthu newydd sy'n ceisio agor siopau ar y stryd fawr yng Nghymru
- Gweithio gyda chynghorau lleol i ymestyn mynediad at barcio am ddim yng nghanol trefi
- Datblygu strategaethau twf a blaenoriaethu buddsoddiad ym maes ynni, gofal iechyd, amddiffyn, awyrofod, amaethyddiaeth, twristiaeth, gwasanaethau ariannol a'r diwydiannau creadigol
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Datgan argyfwng iechyd mewn ymateb i’r argyfwng yn ein GIG
- Cynyddu gwariant ar iechyd a gofal cymdeithasol mewn termau real ym mhob blwyddyn o dymor y Senedd nesaf
- Cadw, recriwtio a hyfforddi mwy o feddygon, deintyddion, nyrsys, bydwragedd a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill i ddod â’r argyfwng recriwtio i ben ac i wella mynediad at apwyntiadau
- Sefydlu Cronfa Ysbytai’r 21ain Ganrif i adeiladu ysbytai newydd a moderneiddio’r ystâd ysbytai a gofal sylfaenol yng Nghymru
- Cynyddu'r terfyn cyfalaf i £75,000 ar gyfer y rhai sy'n defnyddio gofal preswyl er mwyn sicrhau nad yw pobl yn colli eu cynilion i gyd wrth dalu am gostau gofal
- Sefydlu Gwasanaeth Cronfa Staff Wrth Gefn GIG Cymru er mwyn sefydlu cronfa o staff gwirfoddol sydd wedi’u hyfforddi a’u fetio i helpu'r GIG ar adegau o argyfwng a phan fydd y galw ar ei anterth
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y polisi Cenedl Noddfa
- Gweithio gyda Llywodraeth y DU i atal mewnfudo anghyfreithlon a chefnogi tynnu'n ôl o'r ECHR
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Dileu Treth Trafodiadau Tir (Treth Stamp) ar brif breswylfeydd, i helpu pobl i brynu tŷ a symud oddi mewn y farchnad dai
- Rhoi cap o 5% ar gynnydd yn y dreth gyngor a gofyn am refferenda lleol ar gyfer codiadau mwy
- Adfer Hawl i Brynu yng Nghymru, gan ailfuddsoddi elw’r gwerthiant mewn tai mwy fforddiadwy a diogelu cartrefi rhag cael eu gwerthu am 10 mlynedd
- Ymestyn ac ehangu’r cynllun Hawl i Brynu i bawb sy’n prynu am y tro cyntaf ac ehangu’r cynllun i gynnwys eiddo gwag sydd angen eu hadnewyddu
- Gweithio gyda rhanddeiliaid i ddatblygu cynllun i ddod â chysgu ar y strydoedd i ben yng Nghymru
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar Gyfoeth Naturiol Cymru a sefydlu rheoleiddiwr annibynnol, sy’n ateb y gofyn, yn ei le
- Glanhau ein hafonydd a gwella ansawdd dŵr ymdrochi, a defnyddio technoleg fodern i wella gwaith monitro
- Cyflwyno moratoriwm ar ffermydd solar a gwynt mawr i warchod cefn gwlad Cymru
- Mabwysiadu dull ‘claddu ceblau’n gyntaf’ ar gyfer seilwaith yng nghefn gwlad Cymru
- Ymgyrchu i gael gwared ar dreth ffermydd teuluol Llafur yn llawn
- Rhoi hwb o £100m ychwanegol i’r gyllideb ffermio dros dymor y Senedd nesaf
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cynyddu cyllid ysgolion bob blwyddyn
- Gwahardd ffonau symudol mewn ysgolion a chefnogi gwaharddiad ar gyfryngau cymdeithasol i’r rhai o dan 16 oed
- Adfer disgyblaeth a pharch, a gwella presenoldeb mewn ysgolion, drwy gytundebau ysgolion rhwng rhieni, athrawon a disgyblion
- Cyflwyno system o ddiarddel disgyblion yn awtomatig am fod â chyllyll ac arfau eraill yn eu meddiant
- Ad-dalu ffioedd dysgu prifysgol ar gyfer myfyrwyr nyrsio, meddygaeth, addysgu a deintyddiaeth sy’n astudio yng Nghymru ac sy’n mynd ymlaen i weithio am o leiaf pum mlynedd yn y GIG yng Nghymru neu mewn ysgolion yng Nghymru
- Codi safle Cymru mewn tablau cynghrair addysg rhyngwladol
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya mewn ardaloedd sydd â llawer o adeiladau a mabwysiadu dull sydd wedi’i dargedu yn lle hynny
- Adeiladu ffordd liniaru’r M4, uwchraddio’r A55, codi trydedd bont dros y Fenai a symud ymlaen gyda’r gwaith o ddeuoli'r A40 yng ngorllewin Cymru
- Dadrewi pob prosiect ffordd a diystyru prisio ffyrdd
- Dychwelyd Maes Awyr Caerdydd i weithredwyr preifat er mwyn arbed arian trethdalwyr a’i helpu i ffynnu
- Diogelu teithio am ddim ar fysiau a'i ymestyn i bob person 16–24 oed a chyn-aelodau'r lluoedd arfog
- Gwella cysylltiadau rheilffordd rhwng gogledd Cymru a gogledd-orllewin Lloegr, gan gynnwys meysydd awyr Manceinion a Lerpwl
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Gwrthdroi'r cynnydd yn nifer Aelodau o’r Senedd o 60 i 96
- Lleihau maint gwasanaeth sifil Llywodraeth Cymru
- Cael gwared ar rwydwaith Llafur o lysgenadaethau bach tramor
- Atal gwario ar brosiectau datblygu rhyngwladol, gan gynnwys plannu coed yn Uganda a chanŵau solar ym Mheriw
- Gwrthod ymdrechion Llafur a Phlaid Cymru i ddatganoli plismona, cyfiawnder ac elfennau o'r system les
- Rhoi’r gorau i wario ar faterion nad ydynt wedi’u datganoli, fel cyfiawnder, materion rhyngwladol, cymorth tramor a mewnfudo a diystyru incwm sylfaenol cyffredinol a ariennir gan Lywodraeth Cymru
Plaid Cymru
Arweinydd
Rhun ap Iorwerth
Prif flaenoriaethau
- Torri rhestrau aros a datblygu gwasanaeth iechyd a gofal sy’n addas ar gyfer y dyfodol drwy greu 10 canolfan lawfeddygol, recriwtio 100 o feddygon teulu newydd a buddsoddi mewn mwy o wasanaethau iechyd digidol
- Helpu teuluoedd gyda chostau byw gyda chynnig gofal plant newydd, gwerth dros £30,000, gan roi 20 awr o ofal plant am ddim i bob plentyn naw mis i bedair oed, a chadw’r cynnig 30 awr presennol
- Datgloi potensial economi Cymru a chreu swyddi da, sy’n talu’n dda, drwy Asiantaeth Datblygu Cenedlaethol newydd i Gymru, wedi’i harwain gan fusnesau, gan sicrhau bod mwy o arian cyhoeddus Cymru yn cael ei wario yng Nghymru, a chefnogi canol trefi
- Codi safonau mewn ysgolion a sicrhau’r amodau gorau ar gyfer dysgu drwy gynllun llythrennedd a rhifedd newydd a recriwtio a chadw’r athrawon gorau drwy gymhellion ac amodau gwaith gwell
- Mynd i’r afael â thlodi plant drwy gyflwyno Taliad Plant Cymru a chyflwyno cynllun radical newydd, wedi’i dargedu, i fynd i’r afael â thlodi plant
- Sefyll dros Gymru drwy sefydlu perthynas newydd rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, amddiffyn datganoli, sicrhau mwy o bwerau, a brwydro i gael yr arian sy’n ddyledus i Gymru
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cyflwyno cynnig gofal plant newydd, gwerth dros £30,000, gan roi 20 awr o ofal plant am ddim i bob plentyn naw mis i bedair oed, a chadw’r cynnig 30 awr presennol
- Cyflwyno Taliad Plant Cymru, treialu taliad wythnosol o £10 i blant sy’n byw mewn tlodi, gan ddarparu incwm ychwanegol i deuluoedd sy’n ei chael hi’n anodd ac adeiladu’r achos dros gyflwyno’r taliad ar draws Cymru yn y dyfodol
- Cadw prydau ysgol am ddim i bob disgybl cynradd ac ehangu prydau ysgol am ddim mewn ysgolion uwchradd, gan ddechrau gyda phob myfyriwr ym mlynyddoedd 7-11 o aelwydydd sy’n hawlio credyd cynhwysol
- Creu un cwmni ynni cenedlaethol cryfach i Gymru, gyda mwy o gapasiti i gynyddu perchnogaeth gymunedol ar ynni adnewyddadwy, a chylch gwaith clir i helpu i leihau biliau ynni
- Uwchraddio cartrefi ar draws Cymru i’w gwneud yn gynhesach ac yn rhatach i’w rhedeg, a allai helpu aelwydydd i arbed mwy na 10% ar eu biliau tanwydd blynyddol
- Brwydro am bwerau llawn dros les a budd-daliadau, a gwella’r system fudd-daliadau bresennol, i gynnwys mynediad awtomatig ac archwilio opsiynau am fudd-daliadau newydd i Gymru fel grant babanod
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cefnogi busnesau yng Nghymru drwy Asiantaeth Datblygu Cenedlaethol newydd, wedi’i harwain gan fusnesau, helpu busnesau i dyfu, arloesi a masnachu, sicrhau mewnfuddsoddiad, a chreu swyddi cynaliadwy o ansawdd da
- Torri trethi busnes ar gyfer canol trefi – lleihau ardrethi’r stryd fawr ar gyfer busnesau fel siopau, caffis a bwytai yn ogystal â sicrhau bod siopau y tu allan i drefi yn talu cyfran deg
- Cadw mwy o arian cyhoeddus yng Nghymru drwy ei wario gyda busnesau Cymreig, gan gynyddu'r lefel o 55% ar hyn o bryd i o leiaf 70% o gyfanswm gwariant caffael cyhoeddus Cymru
- Cynnal archwiliad sgiliau cenedlaethol cynhwysfawr i roi dealltwriaeth gliriach i Lywodraeth Cymru o anghenion sgiliau’r dyfodol, arwain datblygiad hyfforddiant a chymwysterau i gefnogi economi Cymru yn well
- Creu Comisiwn Cyllidol ac Economaidd i roi hwb i ddatblygiad economaidd, darparu data allweddol a dadansoddiad o berchnogaeth a thwf busnesau, swyddi a'r gweithlu, arloesedd a thegwch ar draws pob rhanbarth
- Cyflwyno Strategaeth Ddigidol newydd i Gymru er mwyn cefnogi digido ac arloesi yn economi Cymru, a hybu technoleg ddigidol fel sector twf allweddol
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Darparu cynllun sydd wedi’i gostio, ei dargedu a’i arwain gan arbenigwyr, i dorri rhestrau aros drwy gyflwyno hyd at 10 canolfan lawfeddygol newydd ar draws Cymru, i ddarparu triniaethau ar gyfer cyflyrau lle mae cleifion wedi aros hiraf
- Cadw’r GIG am ddim pryd a lle bynnag y bo’i angen, diogelu presgripsiynau am ddim, cefnogi a thyfu gweithlu’r GIG a gwella llywodraethiant
- Recriwtio hyd at 100 o feddygon teulu newydd a gwella mynediad drwy wasanaethau digidol a thele-iechyd, i gefnogi ein blaenoriaeth i fynd i’r afael â rhestrau aros, a blaenoriaethu cyllid tecach, mwy cynaliadwy i feddygon teulu
- Cynnydd tuag at greu Gwasanaeth Iechyd a Gofal gwbl integredig, gyda mwy o gydweithio rhwng gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, Cyflog Byw Gwirioneddol i weithwyr gofal cymdeithasol a chymorth gwell i ofalwyr di-dâl
- Sicrhau bod prosesau llunio polisïau ar draws y llywodraeth yn gweithio i fynd i’r afael â ffactorau cymdeithasol iechyd i gadw pobl yn iach – gan gynnwys tai, addysg a lleihau tlodi
- Cyflwyno dyletswydd newydd ar fyrddau iechyd i asesu anghenion deintyddol lleol a chymryd pob cam rhesymol i dyfu ac i gynnal lefelau staffio deintyddol digonol i ddiwallu’r anghenion hynny
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Nid yw polisi mudo yn fater datganoledig ac mae llywodraethau olynol y DU wedi methu cymunedau a mudwyr, a gyda phwerau datganoledig, byddai modd i ni ddarparu system deg sy’n seiliedig ar reolau, sy’n gweithio i anghenion Cymru ac yn cynnal ein gwerthoedd
- Mynd i’r afael â chamwybodaeth a thwyllwybodaeth am geiswyr lloches, ffoaduriaid a mudwyr, a sicrhau bod egwyddorion tegwch a pharch yn cael eu gwreiddio ar draws polisi’r llywodraeth i hyrwyddo integreiddio a chydlyniant cymunedol
- Gwrthwynebu model presennol Swyddfa Gartref y DU am ‘westai lloches’, sy’n cyfrannu at densiynau cymunedol, sy’n gallu cynyddu’r pwysau ar wasanaethau lleol ac sy’n gwneud ceiswyr lloches yn ynysig ac yn agored i niwed
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Deddfu dros hawl i gartref digonol yng Nghymru i fynd i'r afael yn raddol â'r problemau sy'n gorgyffwrdd â chyflenwad tai annigonol, prisiau tai yn codi, a rhenti cynyddol, sydd wedi cyfrannu at argyfwng tai Cymru
- Darparu o leiaf 20,000 o gartrefi cymdeithasol newydd erbyn 2030, gan weithio gydag awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol i ddarparu cartrefi newydd o ansawdd uchel ac i adfer tai gwag i’w defnyddio fel tai cymdeithasol
- Cyflwyno mesurau newydd i ddiogelu rhentwyr, gan gynnwys rhoi diwedd ar droi tenantiaid allan heb fai, gosod rhent teg drwy gyfyngu ar godiadau rhent, yr hawl i ofyn am anifail anwes a'i gwneud yn ofynnol i landlordiaid wella ansawdd eiddo
- Sefydlu dull Cartrefi yn Gyntaf o fynd i’r afael â digartrefedd, sy’n cymryd trawma i ystyriaeth ac yn canolbwyntio ar yr unigolyn, sicrhau bod deddfwriaeth ddigartrefedd newydd yn cael ei rhoi ar waith yn effeithiol a blaenoriaethu ymyrraeth gynnar i atal digartrefedd
- Diwygio prosesau cynllunio i adlewyrchu anghenion lleol yn hytrach na buddiannau datblygwyr, gan ddod â thai, adfywio, cysylltedd a datblygu economaidd at ei gilydd o fewn un weledigaeth gydlynol ar gyfer Cymru
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cyflwyno Cynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur i Gymru, gan osod llwybr ymarferol at sero net erbyn 2040, cynyddu ynni cymunedol, sgiliau a swyddi gwyrdd, trafnidiaeth lanach, cartrefi sy’n defnyddio ynni’n effeithlon, a diogelu ac adfer natur
- Cyflwyno Strategaeth Ynni Genedlaethol i fapio anghenion ynni Cymru nawr ac yn y dyfodol, a'r seilwaith sydd ei angen, ynghyd â Bargen Sector ar gyfer Ynni Adnewyddadwy i gydlynu camau gweithredu rhwng y llywodraeth, y diwydiant ynni adnewyddadwy, addysg, cymunedau ac undebau llafur
- Pwyso am ddatganoli Ystâd y Goron ar frys, er mwyn cadw’r elw yng Nghymru a’i fuddsoddi drwy Gronfa Cyfoeth Cymru newydd, gan gefnogi ynni cymunedol, tai a seilwaith fforddiadwy ac effeithlon o ran ynni
- Ceisio datganoli pwerau dros ddŵr yn llawn, sefydlu rheoleiddiwr dŵr newydd i Gymru i osod rheolaethau prisiau, cyfyngu ar daliadau bonws a buddsoddi mewn gwelliannau amgylcheddol, a gosod targedau gorfodol i leihau llygredd dŵr
- Diogelu dyfodol ffermydd teuluol Cymru gyda system ariannu aml-flwyddyn ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, lleihau’r baich presennol o ran gwaith papur diangen a hybu olyniaeth a newydd ddyfodiaid i ffermio
- Cyflwyno Strategaeth Fwyd gynhwysfawr i Gymru i ddatblygu diogelwch a llythrennedd bwyd, cwtogi a chryfhau cadwyni cyflenwi bwyd, a chefnogi a datblygu diwydiant bwyd a diod Cymru
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Blaenoriaethu codi safonau llythrennedd a rhifedd, sefydlu targedau cenedlaethol, ar lefel ysgolion ac ar lefel unigol ar gyfer disgyblion, rhoi eglurder i athrawon a gosod meini prawf sy'n seiliedig ar dystiolaeth ar gyfer addysgu llythrennedd a rhifedd
- Gweithio gydag athrawon a’r gweithlu addysg i leihau’r llwyth gwaith drwy gael gwared â gwaith papur a biwrocratiaeth ddiangen, darparu canllawiau ac adnoddau cliriach ar ddylunio cwricwlwm, cynyddu hyblygrwydd mewn cytundebau, gan gynnwys ar gyfer datblygiad proffesiynol
- Erbyn 2030, sicrhau bod Cymhellion Addysg Gychwynnol i Athrawon ar gyfer Pynciau â Blaenoriaeth yng Nghymru yn cyfateb i’r rhai yn Lloegr, gyda hyd at £30,000 ar gael ar gyfer y pynciau sydd fwyaf o flaenoriaeth – dwbl y £15,000 presennol
- Cynyddu cyfran a nifer y dysgwyr sy’n derbyn addysg cyfrwng Cymraeg, gydag o leiaf 50% o ddisgyblion mewn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050, gan sicrhau bod y ddarpariaeth yn hygyrch, yn gynhwysol, ac yn gallu manteisio ar adnoddau digonol
- Cymryd camau ar unwaith i adfer cynaliadwyedd hirdymor y system Anghenion Dysgu Ychwanegol ar ôl blynyddoedd o bwysau, symleiddio’r system i rieni a dysgwyr a gwneud hyfforddiant ADY yn orfodol i’r gweithlu
- Hyrwyddo addysg bellach a hyfforddiant galwedigaethol ymhellach, rhoi dewis i ddysgwyr a’u cyfeirio’n glir at yr opsiynau addysg, a chomisiynu adolygiad annibynnol, cynhwysfawr ar draws y sector addysg uwch a sut mae’n cael ei chyllido
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Brwydro dros ddatganoli rheilffyrdd a’r cyllid rheilffyrdd sy’n ddyledus i Gymru i fuddsoddi yn rheilffyrdd Cymru – gan gynnwys £4bn mewn cyllid canlyniadol yn sgil HS2 – a chyflwyno ffrwd newydd o brosiectau rheilffyrdd byr dymor, tymor canolig a hirdymor yng Nghymru
- Hybu diogelwch ar y ffyrdd a sicrhau bod ffyrdd yn cael eu cynnal a’u cadw’n ddiogel, cefnogi'r defnydd o fwy o gerbydau trydan, gan gynnwys seilwaith gwefru gwell ar draws Cymru, a galw ar Lywodraeth y DU i ehangu’r Cynllun Rhyddhad Treth Tanwydd Gwledig i Gymru
- System drafnidiaeth gwbl integredig, ehangu tocynnau tapio i mewn ac allan, talu wrth fynd gyda chapiau prisiau dyddiol ar draws bysiau a threnau, gan barhau i ddarparu tocynnau bws unffordd am £1 a thocynnau dydd am £3 i bobl ifanc, yn ogystal â phasys bws i’r rhai dros 60 oed a phobl anabl
- Sicrhau bod teithio llesol wrth galon system drafnidiaeth Cymru, gan hybu iechyd da a sicrhau llwybrau diogel a hygyrch ar droed, ar olwyn neu ar feic, a chefnogi mwy o fuddsoddiad mewn cynlluniau llogi beiciau ar draws Cymru
- Cefnogi cynaliadwyedd hirdymor Maes Awyr Caerdydd, ceisio datganoli’r Doll Teithwyr Awyr a gweithio gydag awdurdodau a rhanddeiliaid porthladdoedd i gryfhau gwydnwch porthladdoedd Cymru a chynyddu eu rôl yng nghadwyni cyflenwi Ewrop
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Amddiffyn datganoli a gwrthsefyll ymdrechion i’w danseilio neu ei wanhau, a galw am ddatganoli pellach o ran rheilffyrdd, Ystâd y Goron, lles, dŵr, cyfiawnder a phlismona
- Sefydlu Comisiwn Cenedlaethol newydd i Gymru i oruchwylio datganoli pellach, cynnwys dinasyddion mewn sgwrs genedlaethol am ddyfodol cyfansoddiadol Cymru, a gosod y sylfeini ar gyfer Papur Gwyn yn y dyfodol ar annibyniaeth, gan fynd i’r afael â’r heriau a nodi’r cyfleoedd
- Cynnal adolygiad llawn o drefniadau etholiadol ac iechyd ehangach democratiaeth yng Nghymru, nodi llwybrau i sicrhau cynrychiolaeth gyfartal rhwng y rhywiau, gweithio i greu mwyafrif trawsbleidiol ar gyfer mabwysiadu’r Bleidlais Sengl Drosglwyddadwy ar gyfer etholiadau’r Senedd yn y dyfodol, a chryfhau addysg llythrennedd gwleidyddol a llythrennedd yn y cyfryngau
- Cyflwyno Deddf Hawliau Dynol sy’n ymgorffori cytundebau rhyngwladol allweddol i gyfraith Cymru, gan gynnwys Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl Anabl, diddymu pob math o wahaniaethu yn erbyn menywod, diddymu gwahaniaethu hiliol a hawliau’r plentyn
- Cryfhau uniondeb mewn gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus, gan gynnwys deddfu i ymestyn egwyddorion Cyfraith Hillsborough a’r ddyletswydd gonestrwydd lle nad yw deddfwriaeth y DU yn ymdrin yn llawn â swyddogaethau datganoledig a chyrff cyhoeddus yng Nghymru
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
Arweinydd
Jane Dodds
Prif flaenoriaethau
- Buddsoddi mewn gofal cymdeithasol a 5,000 o welyau gofal newydd ychwanegol i roi terfyn ar argyfwng y cleifion sy'n cael eu trin mewn coridorau ysbytai
- Darparu gofal plant am ddim i bob plentyn o naw mis i bedair oed, 30 awr yr wythnos, 48 wythnos y flwyddyn
- Sicrhau bod pob claf sydd â chanser yn dechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod o atgyfeiriad brys
- Gwahardd dympio carthion yn afonydd a moroedd Cymru a disodli Ofwat gyda rheoleiddiwr llymach i Gymru
- Canolbwyntio ar gadw gweithwyr, torri rhestrau aros y GIG a chefnogi gofalwyr teuluol yn ôl i'r gwaith
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y cynnydd arfaethedig mewn tollau tanwydd i leddfu’r baich yn sgil prisiau petrol sy’n codi
- Diddymu’r cynnydd Yswiriant Gwladol i leihau pwysau ar gyflogau a chefnogi busnesau’r stryd fawr
- Defnyddio technoleg newydd i helpu cartrefi i ddefnyddio ynni ar adegau rhatach o’r dydd, gan leihau biliau
- Dim rhewi trothwyon ad-dalu benthyciadau myfyrwyr, gan arbed hyd at £100 i raddedigion yn y flwyddyn gyntaf
- Helpu pobl yn ôl i weithio drwy raglenni ailhyfforddi a chefnogi gofalwyr teuluol
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Diddymu ardrethi busnes i fusnesau bach a’u disodli gydag ardoll ar dirfeddianwyr masnachol
- Creu cronfa £400m i wneud canol trefi yn lanach, yn fwy diogel ac yn wyrddach
- Torri TAW o 5% ar gyfer busnesau lletygarwch er mwyn cefnogi’r stryd fawr sy’n ei chael hi’n anodd
- Cytuno ar undeb tollau newydd rhwng y DU a’r UE er mwyn lleihau biwrocratiaeth masnach a rhoi hwb i dwf
- Blaenoriaethu mynediad at gyllid ar gyfer busnesau newydd a’r rhai sy’n tyfu
- Buddsoddi mewn arloesedd i helpu busnesau yng Nghymru i dyfu a chreu swyddi
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Buddsoddi mewn 5,000 o welyau gofal cymdeithasol newydd a lleoedd cymorth cartref i roi terfyn ar yr argyfwng gofal mewn coridorau mewn ysbytai
- Hyfforddi mwy o feddygon teulu yng Nghymru i leihau’r prinder ac i roi mynediad cyflymach i gleifion at feddyg lleol
- Cyflwyno Cynllun Canser Cenedlaethol i sicrhau bod pob claf sydd â chanser yn dechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod o atgyfeiriad brys
- Sicrhau gofal deintyddol y GIG i bawb sydd angen triniaeth frys neu driniaeth argyfwng, gan ddod â’r diffeithwch deintyddol i ben
- Buddsoddi yn iechyd y cyhoedd a chyflwyno gwiriad iechyd canol oed i bawb dros 40 oed er mwyn dal problemau’n gynnar
- Gwella gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru, gyda phwyslais ar fynediad cynharach at gymorth
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Creu uned bwrpasol i brosesu ceisiadau lloches o fewn tri mis, ac eithrio’r achosion mwyaf cymhleth
- Caniatáu i geiswyr lloches sydd wedi aros dros dri mis am benderfyniad i weithio tra maen nhw'n aros
- Gweithio gydag Europol ac awdurdodau Ffrainc i fynd i’r afael â’r gangiau troseddol sy’n gyfrifol am y croesiadau yn y Sianel
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Adeiladu 30,000 o gartrefi cymdeithasol newydd ledled Cymru i fynd i’r afael â phrinder tai
- Lansio rhaglen 10 mlynedd i inswleiddio ac uwchraddio cartrefi, a’u gwneud yn gynhesach ac yn rhatach i'w gwresogi
- Cyhoeddi cynllun trawslywodraethol i roi terfyn ar gysgu ar y strydoedd a phob math o ddigartrefedd
- Sicrhau cysylltiad band eang gigabit llawn ym mhob cartref a busnes, gan gynnwys ardaloedd gwledig ac anghysbell
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Gwahardd dympio carthion yn nyfrffyrdd Cymru, stopio rhoi bonws i benaethiaid dŵr nes iddo orffen, a chreu rheoleiddiwr newydd i Gymru i ddisodli Ofwat
- Pennu targedau cyfreithiol rhwymol i atal dirywiad natur yng Nghymru a dyblu cynefinoedd bywyd gwyllt erbyn 2050
- Pasio Deddf Bywyd Gwyllt i Gymru er mwyn cryfhau amddiffyniadau cyfreithiol ar gyfer anifeiliaid a'u cynefinoedd
- Cyflwyno strategaeth genedlaethol hirdymor ar gyfer gwydnwch llifogydd ac erydiad arfordirol gyda gweledigaeth 30 mlynedd
- Buddsoddi mewn gwneud Cymru yn arweinydd byd ym maes ynni dŵr ac ynni’r llanw, gan gynnwys cefnogi datblygiad Morlyn Llanw Bae Abertawe, y cafwyd addewid amdano ers tro
- Gwrthwynebu dychwelyd at ffracio, a fyddai’n fygythiad i gefn gwlad Cymru
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Darparu gofal plant am ddim i bob plentyn o naw mis i bedair oed, 30 awr yr wythnos, 48 wythnos y flwyddyn
- Cynyddu cyllid ysgolion a cholegau fesul disgybl uwchlaw chwyddiant bob blwyddyn
- Datblygu strategaeth gweithlu i fynd i’r afael â’r argyfwng recriwtio a chadw athrawon
- Buddsoddi mewn adeiladau ysgol a choleg newydd a chlirio’r gwaith atgyweirio sydd heb ei gwblhau ar safleoedd sy’n dadfeilio
- Creu strategaeth yrfaoedd i staff y blynyddoedd cynnar, gyda phwyslais ar adnabod plant ag anghenion dysgu ychwanegol
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Pwyso i gefn gwlad Cymru gael ei gynnwys yng Nghynllun Rhyddhad Tollau Tanwydd Gwledig Llywodraeth y DU i dorri costau mewn cymunedau anghysbell
- Diogelu tocynnau bws am ddim i bawb dros 60 oed a gweithio tuag at drafnidiaeth gyhoeddus am ddim i bawb dan 25 oed
- Creu rhwydweithiau seiclo a cherdded newydd ledled Cymru drwy strategaeth teithio llesol newydd
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cwblhau cam nesaf datganoli drwy leihau nifer y pwerau sydd yn nwylo San Steffan a chynyddu pwerau benthyca Cymru
- Datganoli cyfrifoldeb am wasanaethau a seilwaith rheilffyrdd i Gymru, gyda chyllid teg a llywodraethu ar y cyd ar lwybrau trawsffiniol
- Datganoli plismona, carchardai, cyfiawnder ieuenctid a’r gwasanaeth prawf er mwyn caniatau i Gymru ddatblygu dull gweithredu cymunedol ar gyfer troseddu
- Datganoli toll teithwyr awyr er mwyn sicrhau bod Maes Awyr Caerdydd ar yr un gwastad â meysydd awyr yn yr Alban, Gogledd Iwerddon a rhanbarthau Lloegr
- Creu Cyngor Gweinidogion y DU er mwyn dod â llywodraethau Cymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon ac arweinwyr rhanbarthol Lloegr at ei gilydd
- Rhoi pŵer i’r Senedd wneud Dydd Gŵyl Dewi yn wyliau cyhoeddus
Plaid Werdd Cymru
Arweinydd
Anthony Slaughter
Prif flaenoriaethau
- Torri costau byw gyda thocynnau bws am £1, a theithio am ddim i bobl o dan 22 oed
- Disodli’r Dreth Gyngor gyda Threth Gwerth Tir sy’n decach, lle bydd y rhan fwyaf o aelwydydd yn talu llai, tra bydd perchnogion eiddo mwy cefnog yn talu mwy
- Gwneud rhentu yn fwy fforddiadwy drwy gyflwyno rheolaethau rhent sy’n deg i denantiaid a rhewi rhenti i denantiaid preifat fel mesur dros dro
- Cyflwyno gofal plant cynhwysol i bob plentyn o naw mis oed, gan ddechrau gydag ariannu 20 awr yr wythnos
- Creu 60,000 o dai cyngor newydd mewn 10 mlynedd
- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd drwy weithio i ddod â Dŵr Cymru/Welsh Water i berchnogaeth gyhoeddus go iawn
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Torri costau byw gyda thocynnau bws am £1, a theithio am ddim i bobl o dan 22 oed
- Disodli’r Dreth Gyngor gyda Threth Gwerth Tir sy’n decach, lle bydd y rhan fwyaf o aelwydydd yn talu llai, tra bydd perchnogion eiddo mwy cefnog yn talu mwy
- Rhewi rhenti i denantiaid sy’n rhentu’n breifat
- Cyflwyno gofal plant cynhwysol i bob plentyn o naw mis oed, gan ddechrau gydag ariannu 20 awr yr wythnos
- Dod â thlodi bwyd i ben drwy gyflwyno Bil Bwyd Da i Gymru sy’n adeiladu cadwyni cyflenwi i ffermwyr a bwyd iach i gymunedau
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Sefydlu Cronfa Trawsnewidiad Gwyrdd i ariannu'r newid i ynni glân, inswleiddio cartrefi ac adeiladau cyhoeddus
- Creu ac ehangu cynlluniau hyfforddi er mwyn i bobl weithio ym maes ynni adnewyddadwy, ôl-osod adeiladau, a rheoli tir cynaliadwy
- Gweithio gyda chronfa bensiwn sector cyhoeddus Cymru i fuddsoddi mewn cwmnïau a seilwaith newydd yng Nghymru
- Diwygio ardrethi busnes fel bod busnesau bach yn talu llai tra bod corfforaethau ac archfarchnadoedd mawr yn talu mwy
- Sefydlu Hyb Datblygu Cydweithredol, i gefnogi busnesau di-elw a busnesau cymunedol i ffynnu mewn ardaloedd lleol ar draws sectorau gan gynnwys ynni adnewyddadwy
- Galw am bwerau benthyca cryfach fel y gall Llywodraeth Cymru fuddsoddi i ddatblygu’r economi a gwella gwasanaethau cyhoeddus
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cefnogi pobl sy’n byw gyda chyflyrau fel canser a diabetes yn well, drwy ddiagnosis cynnar a gofal cymunedol estynedig sy’n cael eu darparu drwy hybiau iechyd a llesiant lleol
- Ailadeiladu’r GIG drwy roi staff yn gyntaf, ariannu meddygon teulu a deintyddion yn briodol, a buddsoddi mwy mewn atal salwch yn hytrach nag ymateb iddo’n unig
- Dod â gofal mewn coridorau i ben drwy ddatgan na ddylai ‘gofal mewn cadair’ fyth ddigwydd am fwy na 24 awr
- Sicrhau bod byrddau iechyd yn cydweithio’n agosach, gan ddod â’r diwylliant seilo i ben, a chefnogi staff i gyflwyno syniadau’n gyflym er mwyn torri rhestrau aros ar draws y wlad
- Buddsoddi mewn atgyweirio tai, teithio llesol, trafnidaeth gyhoeddus, a mesurau eraill a fydd yn lleihau pwysau ar y GIG
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cryfhau cymorth i geiswyr lloches sy’n cael eu lleoli yng Nghymru gan Lywodraeth y DU, gyda gwersi Cymraeg a Saesneg, tai addas, a chyfleoedd i ymgartrefu yn eu cymuned newydd
- Ymestyn y rhaglen Cenedl Noddfa i sicrhau ei bod yn diwallu anghenion pobl sy’n cael eu lleoli yng Nghymru
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Adeiladu system o reolaethau rhent ar gyfer marchnad rhentu sy’n decach ac yn fwy fforddiadwy a rhewi rhenti i denantiaid preifat fel mesur dros dro
- Creu 60,000 o dai cyngor newydd mewn 10 mlynedd – gan gynnwys prynu tai sy’n bodoli’n barod i gynyddu'r cyflenwad yn gyflym
- Creu Hawl i Gartref Digonol, gan weithio i roi terfyn ar ddigartrefedd a chael teuluoedd allan o lety dros dro
- Gwahardd achosion o droi allan ‘heb fai’
- Creu datblygwr tai cenedlaethol i weithio gyda chynghorau i adeiladu tai cyngor newydd yn gyflym ac ar y raddfa sydd ei hangen
- Gwahardd y system lesddaliad ar gyfer cartrefi newydd a chefnogi lesddeiliaid i brynu eu rhydd-ddaliad am bris teg
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Peidio â gwanhau ymrwymiadau hinsawdd - gan gynnwys 100% o drydan adnewyddadwy erbyn 2035
- Ei gwneud yn ofynnol i osod paneli solar ar do pob adeilad newydd. Rhaid i bob datblygiad tai newydd gael systemau gwresogi heb danwydd ffosil
- Gwneud i gyllid llifogydd weithio, cefnogi atebion sy'n seiliedig ar natur, a chyflawni amddiffyniad hirdymor gyda chymunedau wrth wraidd y broses
- Bydd Cronfa Trawsnewidiad Gwyrdd yn datgloi buddsoddiad hirdymor i adeiladu seilwaith ynni adnewyddadwy, gan weithio gyda Chronfa Pensiwn Cymru
- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd drwy weithio i ddod â Dŵr Cymru/Welsh Water i berchnogaeth gyhoeddus go iawn, ei wneud yn fwy atebol, a monitro pob corff dŵr erbyn 2027 i orfodi deddfau llygredd
- Adeiladu system ffermio decach sy’n cynnal bywoliaeth ffermwyr, yn cefnogi ffermwyr y dyfodol a ffermydd bach, ac yn gwobrwyo adferiad natur
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Ymgorffori addysg feithringar ac addysg drwy chwarae ar gyfer plant iau, cryfhau cymorth anghenion dysgu ychwanegol a chymorth iechyd meddwl fel bod ysgolion yn llefydd lle mae plant yn ffynnu ac yn hapus
- Ystafelloedd dosbarth heb ffonau symudol gydag eithriadau ar gyfer hygyrchedd ac iechyd
- Cyflog drwy gydol y flwyddyn i staff cymorth ysgolion a chynnydd yn isafswm yr amser ar gyfer cynllunio, paratoi ac asesu gofynnol i addysgwyr
- Rhoi’r gorau i gau ysgolion bach gwledig, yn enwedig mewn ardaloedd Cymraeg
- Lleihau dyled annheg myfyrwyr drwy dalu llog yn rhannol ar fenthyciadau Cynllun 2 i raddedigion yng Nghymru a rhoi terfyn ar gyfraddau llog gormodol i fyfyrwyr newydd
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cysylltu gwasanaethau bysiau ledled Cymru gydag un amserlen a system docynnau syml
- Blaenoriaethu llwybrau newydd i fysiau mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell
- Creu llwybrau bysiau cyflym, gan gynnwys gwasanaethau ar draws y cymoedd, lle mae’r gwasanaethau’n annigonol ar hyn o bryd, a lansio gwasanaeth bysiau pellter hir
- Creu cynllun hirdymor i fuddsoddi mewn gwasanaethau rheilffordd dibynadwy, hygyrch a gwydn
- Cyflwyno Cledrau Caerdydd a datblygu cynlluniau ar gyfer Abertawe, Casnewydd a Wrecsam
- Dyblu cyfran y teithiau sy’n cael eu gwneud ar droed, ar olwyn neu ar feic erbyn 2030
- Symud cyllid ar gyfer ffyrdd newydd i fynd i’r afael â thyllau ac arwynebau ffordd anniogel
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Ehangu’r broses cofrestru pleidleiswyr awtomatig ledled Cymru
- Adolygu’r system bleidleisio rhestrau caeedig, gan gynnwys gwaith sydd ei angen i helpu pleidleiswyr i ddeall y system
- Cynnwys y cyhoedd yn uniongyrchol yn y broses o wneud penderfyniadau drwy gynulliad y dinasyddion a chyllidebu cyfranogol, lle mae cymunedau yn penderfynu gyda’i gilydd sut i wario cyllidebau penodol
- Cefnogi datganoli plismona a chyfiawnder i Gymru, gyda chynlluniau i leihau poblogaeth carchardai a mynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod a merched
- Cefnogi datganoli rheilffyrdd, dŵr, a meysydd eraill fel bod gan Gymru o leiaf yr un pwerau â Senedd yr Alban
- Gwireddu Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol ar draws pob polisi i greu dyfodol tecach, gwyrddach i’n pobl ifanc
Reform UK
Arweinydd
Dan Thomas
Prif flaenoriaethau
- Torri 1c oddi ar bob band treth incwm Cymru
- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya, heblaw y tu allan i safleoedd sensitif fel ysgolion ac ysbytai
- Adeiladu ffordd liniaru’r M4, uwchraddio’r A55 a’r A470
- Cael gwared ar y polisi ‘Cenedl Noddfa’ a rhoi’r gorau i wario arian trethdalwyr Cymru dramor
- Diwygio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy er mwyn rhoi blaenoriaeth i gynhyrchu bwyd a chymunedau gwledig dros dargedau gwyrdd
- Torri rhestrau aros y GIG a dod a gofal mewn coridorau i ben
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Torri 1c oddi ar bob band treth incwm Cymru heb unrhyw doriadau i wasanaethau rheng flaen
- Gweithredu rheol sy’n ei gwneud yn ofynnol i unrhyw gyngor sydd eisiau codi’r dreth gyngor fwy na 4.99% i gynnal refferendwm lleol
- Cyflwyno addewid ‘clo trethi’ sy’n golygu na fydd Reform yn cyflwyno unrhyw drethi neu ardrethi newydd sydd heb eu hamlinellu yn y maniffesto
- Gwerthu adeiladau’r llywodraeth sydd heb eu defnyddio a rhoi’r arbedion i wasanaethau rheng flaen
- Dileu cosbau ardrethi busnes sy’n benodol i Gymru ar dafarndai, gwestai a lletygarwch
- Ymgyrch i dorri TAW ar letygarwch
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y dreth dwristiaeth i gefnogi swyddi a busnesau yng Nghymru
- Adolygu pob cwango er mwyn torri gwastraff, gan uno neu gael gwared ar y rheini sydd â’r un swyddogaethau
- Diwygio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy er mwyn rhoi blaenoriaeth i gynhyrchu bwyd a chymunedau gwledig dros dargedau gwyrdd
- Prynu’n lleol a sicrhau bod y llywodraeth yn talu cyflenwyr yn brydlon
- Creu swydd gweinidog ar gyfer diwydiant yn benodol
- Gweithredu adolygiad trylwyr o ardrethi busnes er mwyn helpu busnesau i ffynnu
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Diogelu GIG sydd am ddim ac yn deg yma yng Nghymru bob amser
- Gweithredu strategaeth i dorri rhestrau aros y GIG
- Cael gwared ar ofal mewn coridorau i adfer urddas i gleifion a staff
- Digido systemau mewnol y GIG er mwyn iddyn nhw fod yn addas ar gyfer y dyfodol
- Mynd i'r afael â gwaith cynnal a chadw sydd heb ei gwblhau yn ein hysbytai er mwyn iddyn nhw fod yn ddiogel ar gyfer gofal modern
- Gwella mynediad at feddygon teulu a gwneud cyllid meddygon teulu yn decach mewn ardaloedd gwledig
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y polisi ‘Cenedl Noddfa’
- Gwrthwynebu rhoi ceiswyr lloches mewn gwestai a thai amlfeddiannaeth (HMOs) yng Nghymru
- Llywodraeth Cymru i ddod â gwariant ar gymorth tramor i ben
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cyflymu’r broses gynllunio i ddarparu mwy o gartrefi
- Blaenoriaethu Cymry a chyn-filwyr ar gyfer tai cymdeithasol
- Diddymu gofynion cynaliadwyedd sy’n codi costau adeiladu tai
- Gosod safonau dylunio cenedlaethol uwch i sicrhau bod adeiladau'n cadw ac yn adlewyrchu treftadaeth leol
- Disodli Cymorth i Brynu Cymru gyda chymhellion sydd wedi'u targedu'n well
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Gwahardd cynlluniau gwynt newydd ar y tir a rhoi’r gorau i ddefnyddio ffermdir cynhyrchiol sylweddol ar gyfer ffermydd solar
- Darparu cyllid aml-flwyddyn i Glybiau Ffermwyr Ifanc
- Datblygu strategaeth fwyd 10 mlynedd gyda ffermwyr ac undebau ffermwyr
- Gweithio o fewn y cymhwysedd datganoledig i alluogi ynni niwclear yng Nghymru
- Cyflwyno Deddf Afonydd Cymru i lanhau ein dyfrffyrdd
- Buddsoddi mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd a neilltuo cyllid yn decach
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Diwygio Cwricwlwm Cymru i sicrhau ffocws ar bynciau craidd fel mathemateg a gwyddoniaeth
- Sicrhau bod prifysgolion yn cyd-fynd â mentrau economaidd o bwys
- Gorfodi safonau ymddygiad clir mewn ysgolion
- Cyflwyno tablau cynghrair i roi grym i rieni
- Cryfhau rheolau presenoldeb mewn ysgolion
- Amddiffyn rhyddid barn mewn addysg uwch
- Ehangu addysg dechnegol a phrentisiaethau
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya, heblaw y tu allan i safleoedd sensitif fel ysgolion ac ysbytai
- Adeiladu Ffordd Liniaru’r M4
- Uwchraddio gwibffordd yr A55 yng ngogledd Cymru
- Uwchraddio rhannau o’r A470 i wella’r cysylltiadau trafnidiaeth rhwng y gogledd a’r de
- Gwahardd cyflwyno cynlluniau ‘talu fesul milltir’
- Cynyddu capasiti rheilffyrdd sy’n cyfateb i alw teithwyr
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar wleidyddiaeth lle ceir cwynion cyfansoddiadol cyson a gweithio i wneud i'r setliad datganoli presennol weithio
Heritage Party
Arweinydd
David Kurten
Prif flaenoriaethau
- Diddymu addysg rhywioldeb uwchradd o’r cwricwlwm a gwahardd ideoleg rhywedd a "rhywioli" plant mewn ysgolion
- Diddymu datganiadau argyfwng hinsawdd a chael gwared ar "sero net" – gan ddod â phob cyfyngiad a threth ar allyriadau CO2 i ben, sy'n faich ariannol ar aelwydydd a busnesau
- Dim mwy o dyrbinau gwynt, clwstwr paneli solar, peilonau a BESS (systemau storio sy'n cael eu gweithredu gan fatris) sy'n difetha ein cefn gwlad
- Atal datblygiadau di-ben-draw: gwahardd targedau tai a rhoi’r gorau i adeiladu ar dir cefn gwlad a thir amaethyddol gwarchodedig
- Cael gwared ar statws Cymru fel "Cenedl Noddfa" ar gyfer mudwyr a cheiswyr lloches a chau gwestai ffoaduriaid a thai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Cael gwared ar barthau 20 mya, gan adfer 30 mya fel y cyflymder diofyn mewn ardaloedd trefol
Costau byw
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Diddymu datganiadau argyfwng hinsawdd a chael gwared ar "sero net" – gan ddod â phob cyfyngiad a threth ar allyriadau CO2 i ben, sy'n faich ariannol ar aelwydydd a busnesau
- Gwrthwynebu ymyrryd mewn rhyfeloedd tramor yn Wcráin, Palesteina, Iran a lleoedd eraill sy'n arwain yn uniongyrchol at gostau ynni uwch gartref
- Sicrhau cyfrifoldeb ariannol a chyllidol - lleihau gwariant y llywodraeth nes bod benthyca'r llywodraeth yn ddim, er mwyn atal chwyddiant
- Dim mwy o gynnydd yn nhreth incwm Cymru na Lloegr a Gogledd Iwerddon.
- Dim cynnydd yn y Dreth Trafodiadau Tir
Yr economi
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar yr Ardoll Ymwelwyr yng Nghymru neu’r "dreth i dwristiaid", sy’n uniongyrchol niweidiol i’r sector lletygarwch
- Cadarnhau economi marchnad rydd lle gall busnesau bach a chanolig ffynnu a chreu swyddi
- Gweithredu i ddiogelu ein seilwaith dŵr a diwydiannol a chyfleusterau diwydiannol o bwysigrwydd cenedlaethol, fel ffwrneisi chwyth a phurfeydd olew
- Gweithredu i adfer y diwydiant gweithgynhyrchu i Gymru
- Rhoi’r gorau i bob taliad i ffermwyr i beidio â chynhyrchu bwyd; yn hytrach, sicrhau bod 100% o gymorthdaliadau amaethyddol yn cael eu rhoi i ffermwyr i gynhyrchu bwyd o ansawdd uchel gyda safonau uchel o ran lles anifeiliaid
- Sicrhau nad oes mwy o gyfnodau clo, sy’n ddinistriol i fusnesau a bywoliaeth pobl
GIG a gofal
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cefnogi hyfforddiant mewn swydd i nyrsys a bydwragedd, a dileu'r cap ar nifer y myfyrwyr o Brydain sy'n cael astudio meddygaeth a deintyddiaeth yn y brifysgol
- Sicrhau bod GIG Cymru ar gyfer gwladolion y DU yn unig, a’i wneud yn ofynnol i wladolion tramor ddefnyddio gofal iechyd preifat
- Gorfodi cydsyniad ar sail gwybodaeth/ymreolaeth feddygol fel nad yw "dim pigiad, dim swydd" neu "dim pigiad, dim teithio" byth yn digwydd eto
- Annog meddygaeth ataliol a dileu cyfyngiadau ar feddyginiaethau rhad a diogel
- Gweithredu system optio i mewn ar gyfer rhoi organau, heb unrhyw organau’n cael eu cymryd o gorff person nes bod y galon a'r cylchrediad wedi dod i ben
- Atal y broses o batholegu emosiynau a theimladau fel "iechyd meddwl"; cyfyngu ar y defnydd o gyffuriau gwrthiselyddion a gwrthseicotigau a thrin problemau iechyd meddwl go iawn gyda therapi
Mewnfudo
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth y DU yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar statws Cymru fel "Cenedl Noddfa" ar gyfer mudwyr a cheiswyr lloches
- Cael gwared ar y mentrau i ddod â mudwyr digwmni 16-18 oed i Gymru o ardaloedd eraill
- Cau gwestai ffoaduriaid a thai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Eirioli dros symud pob mudwr anghyfreithlon o’r DU
- Eirioli dros ostyngiad o 75% mewn fisas gwaith ac astudio i’r DU
Tai
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Atal datblygiadau di-ben-draw: gwahardd targedau tai a rhoi’r gorau i adeiladu ar dir cefn gwlad a thir amaethyddol gwarchodedig
- Dylai pob cartref newydd gael ei adeiladu mewn arddulliau traddodiadol sy’n cyd-fynd â threftadaeth yr ardal
- Gwarchod ein treftadaeth a’n hadeiladau hanesyddol; creu Parthau Dadeni i adfer adeiladau hanesyddol mewn ardaloedd sydd wedi’u difetha gan bensaernïaeth fodernaidd
- Dim mwy o dai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Diddymu Tystysgrifau Perfformiad Ynni ar gyfer adeiladau
- Diddymu pwerau cynllunio DNS ac IC/SIP a dychwelyd y broses o wneud penderfyniadau i ddwylo cynghorau lleol gyda’r hawl i drigolion apelio
Yr Amgylchedd
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Dim mwy o dyrbinau gwynt, clwstwr paneli solar, peilonau a BESS (systemau storio sy'n cael eu gweithredu gan fatris) sy'n difetha ein cefn gwlad
- Cael gwared ar ynni annibynadwy ac adfer seilwaith ynni parhaus, dibynadwy, rhad sy’n seiliedig ar lo, olew, nwy a gorsafoedd pŵer niwclear modiwlaidd bach
- Annog ffermio organig ac adfywiol sy’n defnyddio llai o gemegau, yn cynhyrchu bwyd iachach ac yn cynnal y pridd yn well
- Gwahardd neonicotinoids a glyffosad a gwahardd ychwanegu fflworid at ddŵr; gwahardd chwistrellu cemegau yn yr atmosffer ar gyfer pylu solar neu geobeirianneg
- Buddsoddi mewn systemau dŵr glaw a dŵr budr deuol i roi stop ar ollyngiadau carthion
- Ailgychwyn carthu afonydd a gwahardd adeiladu mewn gorlifdiroedd i atal llifogydd
Addysg
Mae rheolaeth dros y mater hwn yn nwylo llywodraeth Cymru yn gyfan gwbl neu'n rhannol
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Diddymu addysg rhywioldeb uwchradd o’r cwricwlwm a gwahardd ideoleg rhywedd a "rhywioli" plant mewn ysgolion
- Annog rhagoriaeth mewn addysg ac anelu at hunangynhaliaeth mewn sgiliau yng Nghymru: darparu ysgolion gramadeg, technegol, cyffredinol ac arbennig ym mhob ardal
- Cadarnhau rhieni fel prif addysgwyr plant
- Cefnogi addysg yn y cartref a gwrthwynebu pob cofrestriad addysg gartref
- Caniatáu cymryd gwyliau yn ystod y tymor a chael gwared ar ddirwyon i rieni
- Gostwng y targed o 50% o bobl sy'n gadael yr ysgol i fynd i’r brifysgol a chefnogi prentisiaethau a chrefftau dysgu
Trafnidiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cael gwared ar barthau 20 mya, gan adfer 30 mya fel y cyflymder diofyn mewn ardaloedd trefol a dileu pob dirwy a phwyntiau ar drwydded yrru a roddwyd am yrru rhwng 20 a 30 mya
- Gwrthwynebu gwahardd gwerthiant cerbydau petrol a diesel
- Diddymu pob parth a rhaglen sy'n gosod cyfyngiadau a thaliadau newydd a diangen ar gerbydau, gan gynnwys dinasoedd 15 munud, dinasoedd SMART, LTN, CAZ, LEZ, ULEZ
- Cadw rheilffyrdd Cymru ym mherchnogaeth y cyhoedd
- Cadw gwasanaethau bysiau lleol hanfodol ym mherchnogaeth y cyhoedd
- Cymeradwyo adeiladu ffyrdd a phontydd newydd lle bo angen, gan gynnwys ffordd liniaru’r M4
Democratiaeth
Mae rhywfaint o'r maes polisi hwn yn parhau dan reolaeth llywodraeth y DU
Mwy o wybodaeth am faterion sydd wedi'u datganoli neu wedi'u datganoli'n rhannolBeth mae hyn yn ei olygu i chi- Cadw Cymru yn y DU - gwrthwynebu ail-ymuno â’r UE
- Cael gwared ar y Senedd ac adfer pwerau’r Senedd i siroedd Cymru neu San Steffan fel y bo’n briodol
- Adfer yr isafswm oed pleidleisio i 18
- Caniatáu i wladolion Prydain yn unig i bleidleisio, i sefyll am swydd gyhoeddus neu i weithio yn y gwasanaeth sifil
- Cyfyngu ar gyflogau gweision sifil i uchafswm cyflog y Prif Weinidog
Llafur Cymru
Arweinydd
Eluned Morgan
- Mynd i’r afael â chostau byw drwy docynnau bws rhatach, biliau ynni is ac ehangu gofal plant
- Swyddi ar gyfer y dyfodol gyda Chymru Ynni Annibynnol, a Gwarant Ailhyfforddi Gydol Oes newydd
- Dêl newydd ar gyfer ein GIG gyda £4bn i adeiladu ysbytai newydd, cymorth iechyd meddwl ar yr un diwrnod, a chanolbwyntio ar iechyd menywod
- Diogelu’r blaned drwy lanhau ein hafonydd a’n moroedd, tyfu ein Coedwig Genedlaethol a mynd i’r afael â thipio anghyfreithlon
- Dyfodol tecach sy’n rhoi terfyn ar ddigartrefedd, codiad cyflog i'r gweithwyr ar y cyflogau isaf a chodi safonau ysgolion
Llafur Cymru
- Cadw teithio am ddim ar fysiau i’r rhai dros 60 oed a'n cap o £1 ar gyfer pobl ifanc, a chyflwyno cap newydd o £2 ar brisiau bws i oedolion
- Cyflwyno gofal plant wedi’i ariannu i fabanod naw mis oed yn raddol a’i gwneud hi’n haws cael gafael ar ofal plant dros gyfnod y Senedd nesaf, gan greu 20,000 o leoedd gofal plant newydd wedi’u hariannu fel rhan o’n cynllun fesul cam
- Sicrhau bod ein holl benderfyniadau ar ynni yn rhoi blaenoriaeth i gadw biliau mor isel â phosib
- Cyflawni bargen decach i staff cymorth ysgolion drwy sefydlu Corff Negodi Staff Cymorth Ysgolion statudol newydd, gyda chyflog drwy gydol y flwyddyn a mynediad at ddysgu proffesiynol ymhlith y blaenoriaethau cyntaf
- Sicrhau bod pob gweithiwr gofal cymdeithasol yn cael eu gwobrwyo’n deg drwy gyflwyno cytundebau cyflog teg y gellir eu gorfodi'n gyfreithiol i bobl sy’n gweithio ym maes gofal cymdeithasol i oedolion a phlant
- Diogelu polisïau Llafur Cymru sy’n helpu pobl gyda chostau byw, gan gynnwys presgripsiynau am ddim, parcio am ddim mewn ysbytai, prydau ysgol am ddim, brecwast am ddim mewn ysgolion, a chadw’r GIG am ddim pryd a lle bynnag y bo’i angen
Llafur Cymru
- Gweithio tuag at ein gweledigaeth ar gyfer Cymru Ynni Annibynnol, a seiliwyd ar ynni glân o Gymru, gan helpu i ddiogelu Cymru rhag marchnadoedd ynni byd-eang ansefydlog a chreu miloedd o swyddi da
- Cyflwyno Gwarant Ailhyfforddi Gydol Oes newydd i wneud yn siŵr y gall gweithwyr fanteisio ar yr hyfforddiant sydd ei angen arnyn nhw yn eu gyrfaoedd, gan ymateb i newidiadau economaidd mawr
- Cyhoeddi Strategaeth Ddiwydiannol newydd i Gymru yn ystod ein blwyddyn gyntaf, gan ganolbwyntio ar y cyfleoedd enfawr ym maes ynni glân, gweithgynhyrchu uwch, y diwydiannau creadigol, yr economi ddigidol a gwyddorau bywyd
- Lleihau biwrocratiaeth fusnes drwy symleiddio cymorth busnes a chynnal adolygiad trylwyr o drethi busnes er mwyn sicrhau eu bod yn decach i bawb, a helpu busnesau newydd i dyfu gyda grantiau i entrepreneuriaid ifanc ac arian cyfatebol i gwmnïau sy’n deillio o brifysgolion
- Sicrhau mai Cymru yw’r genedl gyflymaf yn y DU i gael caniatâd cynllunio
- Sicrhau bod busnesau sy’n cael cymorth gan Lywodraeth Cymru yn talu’r Cyflog Byw Gwirioneddol, dod â chontractau dim oriau camfanteisiol i ben, ac agor y drws i undebau llafur
Llafur Cymru
- Buddsoddi £4bn yng Nghronfa Ysbytai’r Dyfodol i adeiladu ysbytai newydd o’r radd flaenaf, gan gynnwys disodli Ysbyty Maelor Wrecsam ac Ysbyty Athrofaol Cymru, a datblygiad ysbyty mawr yng ngorllewin Cymru
- Yn dilyn gostyngiad yn y rhestrau aros wyth mis yn olynol o dan Lafur Cymru, byddwn yn parhau i dorri rhestrau aros
- Trawsnewid gofal iechyd meddwl i ddarparu gwasanaethau yr un diwrnod y mae’n hawdd cael gafael arnyn nhw, fel y gall pawb gael y cymorth cywir pan fydd ei angen arnyn nhw
- Sicrhau y byddwch yn cael eich gweld gan aelod o’r tîm gofal sylfaenol o fewn 48 awr os oes gennych chi angen iechyd brys sy'n ymwneud â gofal sylfaenol
- Gwella diagnosis a thriniaeth canser a lansio rhaglen sgrinio genedlaethol wedi’i thargedu, ar gyfer canser yr ysgyfaint yn 2027, yn ogystal â sefydlu cronfa deithio i bobl ifanc â chanser er mwyn cefnogi teuluoedd gyda chostau teithio i gael triniaeth ar gyfer plant a phobl ifanc â chanser
- Gwella mynediad at ddeintyddiaeth y GIG drwy sicrhau bod mwy o apwyntiadau ar gael drwy’r contract newydd, hyfforddi’r gweithlu deintyddol sydd ei angen ar Gymru a chefnogi cynlluniau ar gyfer ysgol ddeintyddol newydd
Llafur Cymru
- Nid Llywodraeth Cymru sy'n penderfynu faint o bobl sy'n ceisio lloches yn y DU sy'n cael eu lleoli yng Nghymru na phwy sy'n cael ei leoli yng Nghymru – mae hynny wedi bod yn benderfyniad i Lywodraeth y DU erioed.
- Diogelu statws Cymru fel Cenedl Noddfa i gefnogi'r rhai sy'n cyrraedd yma i ailadeiladu eu bywydau ar ôl ffoi rhag erledigaeth a rhyfel, a'u helpu i integreiddio i fywyd Cymru a dod â chyfraniadau positif i'n cenedl.
Llafur Cymru
- Dod â digartrefedd i ben erbyn 2034, gyda charreg filltir o beidio â rhoi unrhyw blant mewn llety gwely a brecwast erbyn 2030
- Datgloi degawd newydd o adeiladu tai i ddarparu 100,000 o gartrefi yn ystod y 10 mlynedd nesaf, gan gynnwys o leiaf 40,000 o gartrefi cynnes, carbon isel i'w rhentu yn y sector cymdeithasol
- Sefydlu Tasglu Tai Cenedlaethol newydd i ddiwygio’r system gynllunio a chontractio ac ysgogi dulliau adeiladu modern yn gyflymach
- Cefnogi gwaith uwchraddio effeithlonrwydd ynni i fwy na 100,000 o gartrefi yn ystod tymor y Senedd nesaf i leihau biliau
- Taro bargen decach i rentwyr preifat, gan gynnwys cynllun gwarantwr i alluogi mwy o bobl i gael eiddo rhent, archwilio cynllun sgorio ar gyfer asiantaethau gosod tai, a chyflwyno hawliau newydd i denantiaid sydd eisiau cadw anifeiliaid anwes
- Cryfhau hawliau cyfreithiol lesddeiliaid a phreswylwyr tai newydd, mynd i'r afael â thaliadau ar gyfer ffyrdd heb eu mabwysiadu a chyflwyno fframwaith i fynd i'r afael â diffygion adeiladu
Llafur Cymru
- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd gyda Bil Dŵr Glân i Gymru, rheoleiddiwr dŵr newydd ac ariannu cronfa bwrpasol i fynd i’r afael â’r bobl sy’n llygru ein hafonydd
- Glanhau ein strydoedd a'n cymdogaethau drwy fynd i'r afael â thipio anghyfreithlon, cynyddu dirwyon a chreu troseddau newydd
- Parhau i ehangu Coedwig Genedlaethol Cymru a chreu Llwybr Coedwig Cenedlaethol, a fydd yn ymestyn o ogledd i dde Cymru yn y pen draw
- Gweithredu ar newid hinsawdd i dorri allyriadau carbon er mwyn bodloni’r gyllideb garbon bresennol a’r un nesaf, gan gadw ein gwaharddiad ar ffracio a gwrthwynebu tynnu tanwydd ffosil o’r ddaear
- Diogelu 30% o'n tiroedd a'n moroedd ar gyfer natur erbyn 2030 a phennu targedau newydd, cadarn a chyfreithiol rwymol ar gyfer adfer natur
- Ailgyflwyno rhywogaethau allweddol fel afancod a sicrhau bod pob cartref newydd wedi’i gynllunio i fod yn ystyriol o fyd natur gyda mesurau fel brics gwenoliaid a mwy
Llafur Cymru
- Codi safonau yn ein hysgolion drwy ganolbwyntio’n ddi-baid ar ragoriaeth mewn llythrennedd a rhifedd fel sylfeini’r holl ddysgu
- Cyflwyno cymorth llythrennedd a rhifedd wedi’i dargedu i ddysgwyr ym Mlwyddyn 6 a 7 wrth iddyn nhw symud o’r ysgol gynradd i’r ysgol uwchradd
- Cadw taliad y Lwfans Cynhaliaeth Addysg o £40 yr wythnos ar gyfer dysgwyr cymwys, y mae Llafur Cymru wedi’i gadw a’i gynyddu er y cafwyd ei wared yn Lloegr
- Sicrhau bod holl staff ysgolion yn cael eu hyfforddi i gefnogi plant a phobl ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) a sefydlu gwasanaeth eiriolaeth ADY newydd i helpu dysgwyr a’u teuluoedd
- Ymestyn prydau ysgol am ddim mewn ysgolion uwchradd i o leiaf bob aelwyd sy’n derbyn Credyd Cynhwysol
- Diogelu dyfodol hirdymor colegau a phrifysgolion, diogelu system flaengar Llafur Cymru o grantiau cynhaliaeth myfyrwyr nad oes rhaid eu had-dalu, a sefydlu cynllun ad-dalu i Gymru yn unig ar gyfer benthyciadau myfyrwyr er mwyn sicrhau bod y telerau’n decach i raddedigion
Llafur Cymru
- Cyflwyno dros 100 o lwybrau bysiau newydd a chynnydd digynsail mewn gwasanaethau bysiau
- Targedu ymyriadau i leddfu tagfeydd mewn mannau cyfyng ar rwydwaith y cefnffyrdd gan gynnwys ar yr M4, yr A55, yr A483 a’r A494
- Darparu cyfres o orsafoedd newydd, llinellau rheilffordd wedi’u huwchraddio a gwasanaethau trên gwell fel rhan o’r cynllun £14 biliwn ar gyfer rheilffyrdd Cymru a’r Gororau, mewn partneriaeth â Llywodraeth Lafur y DU
- Cymryd y camau nesaf i gyflawni Metro De Cymru, a pharhau i ddatblygu Rhwydwaith Gogledd Cymru a metro ar gyfer Rhanbarth Bae Abertawe
- Adnewyddu a newid ein bysiau, arosfannau, gorsafoedd a llochesi bysiau sy’n heneiddio, gan wella gwasanaethau a diogelwch i deithwyr
- Cyflwyno bathodyn glas gydol oes newydd i bobl â chyflyrau gydol oes, gan leihau’r baich gweinyddol ar bobl anabl
Llafur Cymru
- Cyflwyno achos dros Ddeddf Diwygio Cyfansoddiadol i ddiogelu datganoli a chryfhau statws Cymru yn y DU
- Parhau i alw am ddiddymu Deddf Marchnad Fewnol y DU a gyflwynwyd gan Lywodraeth Dorïaidd flaenorol y DU
- Parhau i geisio mwy o bwerau i Gymru, gan gynnwys datganoli Ystad y Goron a chyfiawnder ieuenctid a phrawf fel cam cyntaf tuag at ddatganoli plismona a chyfiawnder
- Gwneud cynrychiolwyr etholedig yn fwy atebol i’r cyhoedd a chynnal y safonau uchaf mewn bywyd cyhoeddus, gan weithio tuag at gyflwyno cofrestr o lobïwyr yn rhan o hyn
- Cryfhau proses safonau mewnol y Senedd a chyflwyno system newydd o adalw Aelodau o’r Senedd sy’n euog o gamymddwyn difrifol
- Cyflwyno achos dros ‘fformiwla cyfran deg’ newydd fel bod Cymru’n cael ei chyfran ddilys o adnoddau’r DU mewn meysydd hollbwysig fel mater o drefn
Y Ceidwadwyr Cymreig
Arweinydd
Darren Millar
- Torri treth incwm, capio’r Dreth Gyngor ac ehangu gofal plant am ddim i helpu teuluoedd sy’n gweithio’n galed gyda chostau byw
- Cael gwared ar dreth stamp (treth trafodiadau tir) er mwyn helpu i wneud y broses o berchen ar dŷ yn fwy ymarferol a chael y farchnad dai i symud
- Datgan argyfwng iechyd i gynyddu capasiti gwelyau, mynd i'r afael â'r ôl-groniad rhestrau aros a gwella gofal brys
- Adfer disgyblaeth a chodi safonau mewn ysgolion, gan gynnwys gwahardd ffonau symudol mewn ystafelloedd dosbarth a chefnogi gwaharddiad ar gyfryngau cymdeithasol ar gyfer y rhai o dan 16 oed
- Cael gwared ar y terfynau cyflymder diofyn o 20mya a'u disodli â dull sydd wedi’i dargedu’n fwy
- Gwrthdroi'r cynnydd o 60% yn nifer gwleidyddion y Senedd ac ail-gyfeirio’r arbedion i wasanaethau rheng flaen fel meddygon, nyrsys ac athrawon
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Mynd i’r afael â thlodi drwy dorri trethi, creu swyddi a thyfu economi Cymru i roi’r diogelwch economaidd o incwm teilwng i fwy o deuluoedd
- Diwygio Dechrau’n Deg er mwyn sicrhau ei fod wedi’i dargedu ar gyfer y teuluoedd sydd ei angen, yn hytrach na chodau post
- Datblygu Cynllun Gweithredu Trechu Tlodi i gynnwys strategaethau penodol i fynd i’r afael â thlodi plant a thlodi tanwydd i roi hwb i atebolrwydd a chynnydd
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Torri cyfradd sylfaenol treth incwm o 1c
- Cael gwared ar ardrethi busnes ar gyfer cwmnïau bach, tafarndai a swyddfeydd post
- Ymestyn gofal plant am ddim i blant o naw mis i bedair oed er mwyn helpu teuluoedd gyda’u cyllideb a’u bod yn gallu dychwelyd i’r gwaith
- Treialu cyfnodau di-dreth ar gyfer busnesau manwerthu newydd sy'n ceisio agor siopau ar y stryd fawr yng Nghymru
- Gweithio gyda chynghorau lleol i ymestyn mynediad at barcio am ddim yng nghanol trefi
- Datblygu strategaethau twf a blaenoriaethu buddsoddiad ym maes ynni, gofal iechyd, amddiffyn, awyrofod, amaethyddiaeth, twristiaeth, gwasanaethau ariannol a'r diwydiannau creadigol
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Datgan argyfwng iechyd mewn ymateb i’r argyfwng yn ein GIG
- Cynyddu gwariant ar iechyd a gofal cymdeithasol mewn termau real ym mhob blwyddyn o dymor y Senedd nesaf
- Cadw, recriwtio a hyfforddi mwy o feddygon, deintyddion, nyrsys, bydwragedd a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill i ddod â’r argyfwng recriwtio i ben ac i wella mynediad at apwyntiadau
- Sefydlu Cronfa Ysbytai’r 21ain Ganrif i adeiladu ysbytai newydd a moderneiddio’r ystâd ysbytai a gofal sylfaenol yng Nghymru
- Cynyddu'r terfyn cyfalaf i £75,000 ar gyfer y rhai sy'n defnyddio gofal preswyl er mwyn sicrhau nad yw pobl yn colli eu cynilion i gyd wrth dalu am gostau gofal
- Sefydlu Gwasanaeth Cronfa Staff Wrth Gefn GIG Cymru er mwyn sefydlu cronfa o staff gwirfoddol sydd wedi’u hyfforddi a’u fetio i helpu'r GIG ar adegau o argyfwng a phan fydd y galw ar ei anterth
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Cael gwared ar y polisi Cenedl Noddfa
- Gweithio gyda Llywodraeth y DU i atal mewnfudo anghyfreithlon a chefnogi tynnu'n ôl o'r ECHR
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Dileu Treth Trafodiadau Tir (Treth Stamp) ar brif breswylfeydd, i helpu pobl i brynu tŷ a symud oddi mewn y farchnad dai
- Rhoi cap o 5% ar gynnydd yn y dreth gyngor a gofyn am refferenda lleol ar gyfer codiadau mwy
- Adfer Hawl i Brynu yng Nghymru, gan ailfuddsoddi elw’r gwerthiant mewn tai mwy fforddiadwy a diogelu cartrefi rhag cael eu gwerthu am 10 mlynedd
- Ymestyn ac ehangu’r cynllun Hawl i Brynu i bawb sy’n prynu am y tro cyntaf ac ehangu’r cynllun i gynnwys eiddo gwag sydd angen eu hadnewyddu
- Gweithio gyda rhanddeiliaid i ddatblygu cynllun i ddod â chysgu ar y strydoedd i ben yng Nghymru
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Cael gwared ar Gyfoeth Naturiol Cymru a sefydlu rheoleiddiwr annibynnol, sy’n ateb y gofyn, yn ei le
- Glanhau ein hafonydd a gwella ansawdd dŵr ymdrochi, a defnyddio technoleg fodern i wella gwaith monitro
- Cyflwyno moratoriwm ar ffermydd solar a gwynt mawr i warchod cefn gwlad Cymru
- Mabwysiadu dull ‘claddu ceblau’n gyntaf’ ar gyfer seilwaith yng nghefn gwlad Cymru
- Ymgyrchu i gael gwared ar dreth ffermydd teuluol Llafur yn llawn
- Rhoi hwb o £100m ychwanegol i’r gyllideb ffermio dros dymor y Senedd nesaf
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Cynyddu cyllid ysgolion bob blwyddyn
- Gwahardd ffonau symudol mewn ysgolion a chefnogi gwaharddiad ar gyfryngau cymdeithasol i’r rhai o dan 16 oed
- Adfer disgyblaeth a pharch, a gwella presenoldeb mewn ysgolion, drwy gytundebau ysgolion rhwng rhieni, athrawon a disgyblion
- Cyflwyno system o ddiarddel disgyblion yn awtomatig am fod â chyllyll ac arfau eraill yn eu meddiant
- Ad-dalu ffioedd dysgu prifysgol ar gyfer myfyrwyr nyrsio, meddygaeth, addysgu a deintyddiaeth sy’n astudio yng Nghymru ac sy’n mynd ymlaen i weithio am o leiaf pum mlynedd yn y GIG yng Nghymru neu mewn ysgolion yng Nghymru
- Codi safle Cymru mewn tablau cynghrair addysg rhyngwladol
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya mewn ardaloedd sydd â llawer o adeiladau a mabwysiadu dull sydd wedi’i dargedu yn lle hynny
- Adeiladu ffordd liniaru’r M4, uwchraddio’r A55, codi trydedd bont dros y Fenai a symud ymlaen gyda’r gwaith o ddeuoli'r A40 yng ngorllewin Cymru
- Dadrewi pob prosiect ffordd a diystyru prisio ffyrdd
- Dychwelyd Maes Awyr Caerdydd i weithredwyr preifat er mwyn arbed arian trethdalwyr a’i helpu i ffynnu
- Diogelu teithio am ddim ar fysiau a'i ymestyn i bob person 16–24 oed a chyn-aelodau'r lluoedd arfog
- Gwella cysylltiadau rheilffordd rhwng gogledd Cymru a gogledd-orllewin Lloegr, gan gynnwys meysydd awyr Manceinion a Lerpwl
Y Ceidwadwyr Cymreig
- Gwrthdroi'r cynnydd yn nifer Aelodau o’r Senedd o 60 i 96
- Lleihau maint gwasanaeth sifil Llywodraeth Cymru
- Cael gwared ar rwydwaith Llafur o lysgenadaethau bach tramor
- Atal gwario ar brosiectau datblygu rhyngwladol, gan gynnwys plannu coed yn Uganda a chanŵau solar ym Mheriw
- Gwrthod ymdrechion Llafur a Phlaid Cymru i ddatganoli plismona, cyfiawnder ac elfennau o'r system les
- Rhoi’r gorau i wario ar faterion nad ydynt wedi’u datganoli, fel cyfiawnder, materion rhyngwladol, cymorth tramor a mewnfudo a diystyru incwm sylfaenol cyffredinol a ariennir gan Lywodraeth Cymru
Plaid Cymru
Arweinydd
Rhun ap Iorwerth
- Torri rhestrau aros a datblygu gwasanaeth iechyd a gofal sy’n addas ar gyfer y dyfodol drwy greu 10 canolfan lawfeddygol, recriwtio 100 o feddygon teulu newydd a buddsoddi mewn mwy o wasanaethau iechyd digidol
- Helpu teuluoedd gyda chostau byw gyda chynnig gofal plant newydd, gwerth dros £30,000, gan roi 20 awr o ofal plant am ddim i bob plentyn naw mis i bedair oed, a chadw’r cynnig 30 awr presennol
- Datgloi potensial economi Cymru a chreu swyddi da, sy’n talu’n dda, drwy Asiantaeth Datblygu Cenedlaethol newydd i Gymru, wedi’i harwain gan fusnesau, gan sicrhau bod mwy o arian cyhoeddus Cymru yn cael ei wario yng Nghymru, a chefnogi canol trefi
- Codi safonau mewn ysgolion a sicrhau’r amodau gorau ar gyfer dysgu drwy gynllun llythrennedd a rhifedd newydd a recriwtio a chadw’r athrawon gorau drwy gymhellion ac amodau gwaith gwell
- Mynd i’r afael â thlodi plant drwy gyflwyno Taliad Plant Cymru a chyflwyno cynllun radical newydd, wedi’i dargedu, i fynd i’r afael â thlodi plant
- Sefyll dros Gymru drwy sefydlu perthynas newydd rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, amddiffyn datganoli, sicrhau mwy o bwerau, a brwydro i gael yr arian sy’n ddyledus i Gymru
Plaid Cymru
- Cyflwyno cynnig gofal plant newydd, gwerth dros £30,000, gan roi 20 awr o ofal plant am ddim i bob plentyn naw mis i bedair oed, a chadw’r cynnig 30 awr presennol
- Cyflwyno Taliad Plant Cymru, treialu taliad wythnosol o £10 i blant sy’n byw mewn tlodi, gan ddarparu incwm ychwanegol i deuluoedd sy’n ei chael hi’n anodd ac adeiladu’r achos dros gyflwyno’r taliad ar draws Cymru yn y dyfodol
- Cadw prydau ysgol am ddim i bob disgybl cynradd ac ehangu prydau ysgol am ddim mewn ysgolion uwchradd, gan ddechrau gyda phob myfyriwr ym mlynyddoedd 7-11 o aelwydydd sy’n hawlio credyd cynhwysol
- Creu un cwmni ynni cenedlaethol cryfach i Gymru, gyda mwy o gapasiti i gynyddu perchnogaeth gymunedol ar ynni adnewyddadwy, a chylch gwaith clir i helpu i leihau biliau ynni
- Uwchraddio cartrefi ar draws Cymru i’w gwneud yn gynhesach ac yn rhatach i’w rhedeg, a allai helpu aelwydydd i arbed mwy na 10% ar eu biliau tanwydd blynyddol
- Brwydro am bwerau llawn dros les a budd-daliadau, a gwella’r system fudd-daliadau bresennol, i gynnwys mynediad awtomatig ac archwilio opsiynau am fudd-daliadau newydd i Gymru fel grant babanod
Plaid Cymru
- Cefnogi busnesau yng Nghymru drwy Asiantaeth Datblygu Cenedlaethol newydd, wedi’i harwain gan fusnesau, helpu busnesau i dyfu, arloesi a masnachu, sicrhau mewnfuddsoddiad, a chreu swyddi cynaliadwy o ansawdd da
- Torri trethi busnes ar gyfer canol trefi – lleihau ardrethi’r stryd fawr ar gyfer busnesau fel siopau, caffis a bwytai yn ogystal â sicrhau bod siopau y tu allan i drefi yn talu cyfran deg
- Cadw mwy o arian cyhoeddus yng Nghymru drwy ei wario gyda busnesau Cymreig, gan gynyddu'r lefel o 55% ar hyn o bryd i o leiaf 70% o gyfanswm gwariant caffael cyhoeddus Cymru
- Cynnal archwiliad sgiliau cenedlaethol cynhwysfawr i roi dealltwriaeth gliriach i Lywodraeth Cymru o anghenion sgiliau’r dyfodol, arwain datblygiad hyfforddiant a chymwysterau i gefnogi economi Cymru yn well
- Creu Comisiwn Cyllidol ac Economaidd i roi hwb i ddatblygiad economaidd, darparu data allweddol a dadansoddiad o berchnogaeth a thwf busnesau, swyddi a'r gweithlu, arloesedd a thegwch ar draws pob rhanbarth
- Cyflwyno Strategaeth Ddigidol newydd i Gymru er mwyn cefnogi digido ac arloesi yn economi Cymru, a hybu technoleg ddigidol fel sector twf allweddol
Plaid Cymru
- Darparu cynllun sydd wedi’i gostio, ei dargedu a’i arwain gan arbenigwyr, i dorri rhestrau aros drwy gyflwyno hyd at 10 canolfan lawfeddygol newydd ar draws Cymru, i ddarparu triniaethau ar gyfer cyflyrau lle mae cleifion wedi aros hiraf
- Cadw’r GIG am ddim pryd a lle bynnag y bo’i angen, diogelu presgripsiynau am ddim, cefnogi a thyfu gweithlu’r GIG a gwella llywodraethiant
- Recriwtio hyd at 100 o feddygon teulu newydd a gwella mynediad drwy wasanaethau digidol a thele-iechyd, i gefnogi ein blaenoriaeth i fynd i’r afael â rhestrau aros, a blaenoriaethu cyllid tecach, mwy cynaliadwy i feddygon teulu
- Cynnydd tuag at greu Gwasanaeth Iechyd a Gofal gwbl integredig, gyda mwy o gydweithio rhwng gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, Cyflog Byw Gwirioneddol i weithwyr gofal cymdeithasol a chymorth gwell i ofalwyr di-dâl
- Sicrhau bod prosesau llunio polisïau ar draws y llywodraeth yn gweithio i fynd i’r afael â ffactorau cymdeithasol iechyd i gadw pobl yn iach – gan gynnwys tai, addysg a lleihau tlodi
- Cyflwyno dyletswydd newydd ar fyrddau iechyd i asesu anghenion deintyddol lleol a chymryd pob cam rhesymol i dyfu ac i gynnal lefelau staffio deintyddol digonol i ddiwallu’r anghenion hynny
Plaid Cymru
- Nid yw polisi mudo yn fater datganoledig ac mae llywodraethau olynol y DU wedi methu cymunedau a mudwyr, a gyda phwerau datganoledig, byddai modd i ni ddarparu system deg sy’n seiliedig ar reolau, sy’n gweithio i anghenion Cymru ac yn cynnal ein gwerthoedd
- Mynd i’r afael â chamwybodaeth a thwyllwybodaeth am geiswyr lloches, ffoaduriaid a mudwyr, a sicrhau bod egwyddorion tegwch a pharch yn cael eu gwreiddio ar draws polisi’r llywodraeth i hyrwyddo integreiddio a chydlyniant cymunedol
- Gwrthwynebu model presennol Swyddfa Gartref y DU am ‘westai lloches’, sy’n cyfrannu at densiynau cymunedol, sy’n gallu cynyddu’r pwysau ar wasanaethau lleol ac sy’n gwneud ceiswyr lloches yn ynysig ac yn agored i niwed
Plaid Cymru
- Deddfu dros hawl i gartref digonol yng Nghymru i fynd i'r afael yn raddol â'r problemau sy'n gorgyffwrdd â chyflenwad tai annigonol, prisiau tai yn codi, a rhenti cynyddol, sydd wedi cyfrannu at argyfwng tai Cymru
- Darparu o leiaf 20,000 o gartrefi cymdeithasol newydd erbyn 2030, gan weithio gydag awdurdodau lleol a landlordiaid cymdeithasol i ddarparu cartrefi newydd o ansawdd uchel ac i adfer tai gwag i’w defnyddio fel tai cymdeithasol
- Cyflwyno mesurau newydd i ddiogelu rhentwyr, gan gynnwys rhoi diwedd ar droi tenantiaid allan heb fai, gosod rhent teg drwy gyfyngu ar godiadau rhent, yr hawl i ofyn am anifail anwes a'i gwneud yn ofynnol i landlordiaid wella ansawdd eiddo
- Sefydlu dull Cartrefi yn Gyntaf o fynd i’r afael â digartrefedd, sy’n cymryd trawma i ystyriaeth ac yn canolbwyntio ar yr unigolyn, sicrhau bod deddfwriaeth ddigartrefedd newydd yn cael ei rhoi ar waith yn effeithiol a blaenoriaethu ymyrraeth gynnar i atal digartrefedd
- Diwygio prosesau cynllunio i adlewyrchu anghenion lleol yn hytrach na buddiannau datblygwyr, gan ddod â thai, adfywio, cysylltedd a datblygu economaidd at ei gilydd o fewn un weledigaeth gydlynol ar gyfer Cymru
Plaid Cymru
- Cyflwyno Cynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur i Gymru, gan osod llwybr ymarferol at sero net erbyn 2040, cynyddu ynni cymunedol, sgiliau a swyddi gwyrdd, trafnidiaeth lanach, cartrefi sy’n defnyddio ynni’n effeithlon, a diogelu ac adfer natur
- Cyflwyno Strategaeth Ynni Genedlaethol i fapio anghenion ynni Cymru nawr ac yn y dyfodol, a'r seilwaith sydd ei angen, ynghyd â Bargen Sector ar gyfer Ynni Adnewyddadwy i gydlynu camau gweithredu rhwng y llywodraeth, y diwydiant ynni adnewyddadwy, addysg, cymunedau ac undebau llafur
- Pwyso am ddatganoli Ystâd y Goron ar frys, er mwyn cadw’r elw yng Nghymru a’i fuddsoddi drwy Gronfa Cyfoeth Cymru newydd, gan gefnogi ynni cymunedol, tai a seilwaith fforddiadwy ac effeithlon o ran ynni
- Ceisio datganoli pwerau dros ddŵr yn llawn, sefydlu rheoleiddiwr dŵr newydd i Gymru i osod rheolaethau prisiau, cyfyngu ar daliadau bonws a buddsoddi mewn gwelliannau amgylcheddol, a gosod targedau gorfodol i leihau llygredd dŵr
- Diogelu dyfodol ffermydd teuluol Cymru gyda system ariannu aml-flwyddyn ar gyfer y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, lleihau’r baich presennol o ran gwaith papur diangen a hybu olyniaeth a newydd ddyfodiaid i ffermio
- Cyflwyno Strategaeth Fwyd gynhwysfawr i Gymru i ddatblygu diogelwch a llythrennedd bwyd, cwtogi a chryfhau cadwyni cyflenwi bwyd, a chefnogi a datblygu diwydiant bwyd a diod Cymru
Plaid Cymru
- Blaenoriaethu codi safonau llythrennedd a rhifedd, sefydlu targedau cenedlaethol, ar lefel ysgolion ac ar lefel unigol ar gyfer disgyblion, rhoi eglurder i athrawon a gosod meini prawf sy'n seiliedig ar dystiolaeth ar gyfer addysgu llythrennedd a rhifedd
- Gweithio gydag athrawon a’r gweithlu addysg i leihau’r llwyth gwaith drwy gael gwared â gwaith papur a biwrocratiaeth ddiangen, darparu canllawiau ac adnoddau cliriach ar ddylunio cwricwlwm, cynyddu hyblygrwydd mewn cytundebau, gan gynnwys ar gyfer datblygiad proffesiynol
- Erbyn 2030, sicrhau bod Cymhellion Addysg Gychwynnol i Athrawon ar gyfer Pynciau â Blaenoriaeth yng Nghymru yn cyfateb i’r rhai yn Lloegr, gyda hyd at £30,000 ar gael ar gyfer y pynciau sydd fwyaf o flaenoriaeth – dwbl y £15,000 presennol
- Cynyddu cyfran a nifer y dysgwyr sy’n derbyn addysg cyfrwng Cymraeg, gydag o leiaf 50% o ddisgyblion mewn addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050, gan sicrhau bod y ddarpariaeth yn hygyrch, yn gynhwysol, ac yn gallu manteisio ar adnoddau digonol
- Cymryd camau ar unwaith i adfer cynaliadwyedd hirdymor y system Anghenion Dysgu Ychwanegol ar ôl blynyddoedd o bwysau, symleiddio’r system i rieni a dysgwyr a gwneud hyfforddiant ADY yn orfodol i’r gweithlu
- Hyrwyddo addysg bellach a hyfforddiant galwedigaethol ymhellach, rhoi dewis i ddysgwyr a’u cyfeirio’n glir at yr opsiynau addysg, a chomisiynu adolygiad annibynnol, cynhwysfawr ar draws y sector addysg uwch a sut mae’n cael ei chyllido
Plaid Cymru
- Brwydro dros ddatganoli rheilffyrdd a’r cyllid rheilffyrdd sy’n ddyledus i Gymru i fuddsoddi yn rheilffyrdd Cymru – gan gynnwys £4bn mewn cyllid canlyniadol yn sgil HS2 – a chyflwyno ffrwd newydd o brosiectau rheilffyrdd byr dymor, tymor canolig a hirdymor yng Nghymru
- Hybu diogelwch ar y ffyrdd a sicrhau bod ffyrdd yn cael eu cynnal a’u cadw’n ddiogel, cefnogi'r defnydd o fwy o gerbydau trydan, gan gynnwys seilwaith gwefru gwell ar draws Cymru, a galw ar Lywodraeth y DU i ehangu’r Cynllun Rhyddhad Treth Tanwydd Gwledig i Gymru
- System drafnidiaeth gwbl integredig, ehangu tocynnau tapio i mewn ac allan, talu wrth fynd gyda chapiau prisiau dyddiol ar draws bysiau a threnau, gan barhau i ddarparu tocynnau bws unffordd am £1 a thocynnau dydd am £3 i bobl ifanc, yn ogystal â phasys bws i’r rhai dros 60 oed a phobl anabl
- Sicrhau bod teithio llesol wrth galon system drafnidiaeth Cymru, gan hybu iechyd da a sicrhau llwybrau diogel a hygyrch ar droed, ar olwyn neu ar feic, a chefnogi mwy o fuddsoddiad mewn cynlluniau llogi beiciau ar draws Cymru
- Cefnogi cynaliadwyedd hirdymor Maes Awyr Caerdydd, ceisio datganoli’r Doll Teithwyr Awyr a gweithio gydag awdurdodau a rhanddeiliaid porthladdoedd i gryfhau gwydnwch porthladdoedd Cymru a chynyddu eu rôl yng nghadwyni cyflenwi Ewrop
Plaid Cymru
- Amddiffyn datganoli a gwrthsefyll ymdrechion i’w danseilio neu ei wanhau, a galw am ddatganoli pellach o ran rheilffyrdd, Ystâd y Goron, lles, dŵr, cyfiawnder a phlismona
- Sefydlu Comisiwn Cenedlaethol newydd i Gymru i oruchwylio datganoli pellach, cynnwys dinasyddion mewn sgwrs genedlaethol am ddyfodol cyfansoddiadol Cymru, a gosod y sylfeini ar gyfer Papur Gwyn yn y dyfodol ar annibyniaeth, gan fynd i’r afael â’r heriau a nodi’r cyfleoedd
- Cynnal adolygiad llawn o drefniadau etholiadol ac iechyd ehangach democratiaeth yng Nghymru, nodi llwybrau i sicrhau cynrychiolaeth gyfartal rhwng y rhywiau, gweithio i greu mwyafrif trawsbleidiol ar gyfer mabwysiadu’r Bleidlais Sengl Drosglwyddadwy ar gyfer etholiadau’r Senedd yn y dyfodol, a chryfhau addysg llythrennedd gwleidyddol a llythrennedd yn y cyfryngau
- Cyflwyno Deddf Hawliau Dynol sy’n ymgorffori cytundebau rhyngwladol allweddol i gyfraith Cymru, gan gynnwys Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl Anabl, diddymu pob math o wahaniaethu yn erbyn menywod, diddymu gwahaniaethu hiliol a hawliau’r plentyn
- Cryfhau uniondeb mewn gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus, gan gynnwys deddfu i ymestyn egwyddorion Cyfraith Hillsborough a’r ddyletswydd gonestrwydd lle nad yw deddfwriaeth y DU yn ymdrin yn llawn â swyddogaethau datganoledig a chyrff cyhoeddus yng Nghymru
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
Arweinydd
Jane Dodds
- Buddsoddi mewn gofal cymdeithasol a 5,000 o welyau gofal newydd ychwanegol i roi terfyn ar argyfwng y cleifion sy'n cael eu trin mewn coridorau ysbytai
- Darparu gofal plant am ddim i bob plentyn o naw mis i bedair oed, 30 awr yr wythnos, 48 wythnos y flwyddyn
- Sicrhau bod pob claf sydd â chanser yn dechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod o atgyfeiriad brys
- Gwahardd dympio carthion yn afonydd a moroedd Cymru a disodli Ofwat gyda rheoleiddiwr llymach i Gymru
- Canolbwyntio ar gadw gweithwyr, torri rhestrau aros y GIG a chefnogi gofalwyr teuluol yn ôl i'r gwaith
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Cael gwared ar y cynnydd arfaethedig mewn tollau tanwydd i leddfu’r baich yn sgil prisiau petrol sy’n codi
- Diddymu’r cynnydd Yswiriant Gwladol i leihau pwysau ar gyflogau a chefnogi busnesau’r stryd fawr
- Defnyddio technoleg newydd i helpu cartrefi i ddefnyddio ynni ar adegau rhatach o’r dydd, gan leihau biliau
- Dim rhewi trothwyon ad-dalu benthyciadau myfyrwyr, gan arbed hyd at £100 i raddedigion yn y flwyddyn gyntaf
- Helpu pobl yn ôl i weithio drwy raglenni ailhyfforddi a chefnogi gofalwyr teuluol
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Diddymu ardrethi busnes i fusnesau bach a’u disodli gydag ardoll ar dirfeddianwyr masnachol
- Creu cronfa £400m i wneud canol trefi yn lanach, yn fwy diogel ac yn wyrddach
- Torri TAW o 5% ar gyfer busnesau lletygarwch er mwyn cefnogi’r stryd fawr sy’n ei chael hi’n anodd
- Cytuno ar undeb tollau newydd rhwng y DU a’r UE er mwyn lleihau biwrocratiaeth masnach a rhoi hwb i dwf
- Blaenoriaethu mynediad at gyllid ar gyfer busnesau newydd a’r rhai sy’n tyfu
- Buddsoddi mewn arloesedd i helpu busnesau yng Nghymru i dyfu a chreu swyddi
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Buddsoddi mewn 5,000 o welyau gofal cymdeithasol newydd a lleoedd cymorth cartref i roi terfyn ar yr argyfwng gofal mewn coridorau mewn ysbytai
- Hyfforddi mwy o feddygon teulu yng Nghymru i leihau’r prinder ac i roi mynediad cyflymach i gleifion at feddyg lleol
- Cyflwyno Cynllun Canser Cenedlaethol i sicrhau bod pob claf sydd â chanser yn dechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod o atgyfeiriad brys
- Sicrhau gofal deintyddol y GIG i bawb sydd angen triniaeth frys neu driniaeth argyfwng, gan ddod â’r diffeithwch deintyddol i ben
- Buddsoddi yn iechyd y cyhoedd a chyflwyno gwiriad iechyd canol oed i bawb dros 40 oed er mwyn dal problemau’n gynnar
- Gwella gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru, gyda phwyslais ar fynediad cynharach at gymorth
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Creu uned bwrpasol i brosesu ceisiadau lloches o fewn tri mis, ac eithrio’r achosion mwyaf cymhleth
- Caniatáu i geiswyr lloches sydd wedi aros dros dri mis am benderfyniad i weithio tra maen nhw'n aros
- Gweithio gydag Europol ac awdurdodau Ffrainc i fynd i’r afael â’r gangiau troseddol sy’n gyfrifol am y croesiadau yn y Sianel
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Adeiladu 30,000 o gartrefi cymdeithasol newydd ledled Cymru i fynd i’r afael â phrinder tai
- Lansio rhaglen 10 mlynedd i inswleiddio ac uwchraddio cartrefi, a’u gwneud yn gynhesach ac yn rhatach i'w gwresogi
- Cyhoeddi cynllun trawslywodraethol i roi terfyn ar gysgu ar y strydoedd a phob math o ddigartrefedd
- Sicrhau cysylltiad band eang gigabit llawn ym mhob cartref a busnes, gan gynnwys ardaloedd gwledig ac anghysbell
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Gwahardd dympio carthion yn nyfrffyrdd Cymru, stopio rhoi bonws i benaethiaid dŵr nes iddo orffen, a chreu rheoleiddiwr newydd i Gymru i ddisodli Ofwat
- Pennu targedau cyfreithiol rhwymol i atal dirywiad natur yng Nghymru a dyblu cynefinoedd bywyd gwyllt erbyn 2050
- Pasio Deddf Bywyd Gwyllt i Gymru er mwyn cryfhau amddiffyniadau cyfreithiol ar gyfer anifeiliaid a'u cynefinoedd
- Cyflwyno strategaeth genedlaethol hirdymor ar gyfer gwydnwch llifogydd ac erydiad arfordirol gyda gweledigaeth 30 mlynedd
- Buddsoddi mewn gwneud Cymru yn arweinydd byd ym maes ynni dŵr ac ynni’r llanw, gan gynnwys cefnogi datblygiad Morlyn Llanw Bae Abertawe, y cafwyd addewid amdano ers tro
- Gwrthwynebu dychwelyd at ffracio, a fyddai’n fygythiad i gefn gwlad Cymru
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Darparu gofal plant am ddim i bob plentyn o naw mis i bedair oed, 30 awr yr wythnos, 48 wythnos y flwyddyn
- Cynyddu cyllid ysgolion a cholegau fesul disgybl uwchlaw chwyddiant bob blwyddyn
- Datblygu strategaeth gweithlu i fynd i’r afael â’r argyfwng recriwtio a chadw athrawon
- Buddsoddi mewn adeiladau ysgol a choleg newydd a chlirio’r gwaith atgyweirio sydd heb ei gwblhau ar safleoedd sy’n dadfeilio
- Creu strategaeth yrfaoedd i staff y blynyddoedd cynnar, gyda phwyslais ar adnabod plant ag anghenion dysgu ychwanegol
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Pwyso i gefn gwlad Cymru gael ei gynnwys yng Nghynllun Rhyddhad Tollau Tanwydd Gwledig Llywodraeth y DU i dorri costau mewn cymunedau anghysbell
- Diogelu tocynnau bws am ddim i bawb dros 60 oed a gweithio tuag at drafnidiaeth gyhoeddus am ddim i bawb dan 25 oed
- Creu rhwydweithiau seiclo a cherdded newydd ledled Cymru drwy strategaeth teithio llesol newydd
Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig
- Cwblhau cam nesaf datganoli drwy leihau nifer y pwerau sydd yn nwylo San Steffan a chynyddu pwerau benthyca Cymru
- Datganoli cyfrifoldeb am wasanaethau a seilwaith rheilffyrdd i Gymru, gyda chyllid teg a llywodraethu ar y cyd ar lwybrau trawsffiniol
- Datganoli plismona, carchardai, cyfiawnder ieuenctid a’r gwasanaeth prawf er mwyn caniatau i Gymru ddatblygu dull gweithredu cymunedol ar gyfer troseddu
- Datganoli toll teithwyr awyr er mwyn sicrhau bod Maes Awyr Caerdydd ar yr un gwastad â meysydd awyr yn yr Alban, Gogledd Iwerddon a rhanbarthau Lloegr
- Creu Cyngor Gweinidogion y DU er mwyn dod â llywodraethau Cymru, yr Alban, Gogledd Iwerddon ac arweinwyr rhanbarthol Lloegr at ei gilydd
- Rhoi pŵer i’r Senedd wneud Dydd Gŵyl Dewi yn wyliau cyhoeddus
Plaid Werdd Cymru
Arweinydd
Anthony Slaughter
- Torri costau byw gyda thocynnau bws am £1, a theithio am ddim i bobl o dan 22 oed
- Disodli’r Dreth Gyngor gyda Threth Gwerth Tir sy’n decach, lle bydd y rhan fwyaf o aelwydydd yn talu llai, tra bydd perchnogion eiddo mwy cefnog yn talu mwy
- Gwneud rhentu yn fwy fforddiadwy drwy gyflwyno rheolaethau rhent sy’n deg i denantiaid a rhewi rhenti i denantiaid preifat fel mesur dros dro
- Cyflwyno gofal plant cynhwysol i bob plentyn o naw mis oed, gan ddechrau gydag ariannu 20 awr yr wythnos
- Creu 60,000 o dai cyngor newydd mewn 10 mlynedd
- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd drwy weithio i ddod â Dŵr Cymru/Welsh Water i berchnogaeth gyhoeddus go iawn
Plaid Werdd Cymru
- Torri costau byw gyda thocynnau bws am £1, a theithio am ddim i bobl o dan 22 oed
- Disodli’r Dreth Gyngor gyda Threth Gwerth Tir sy’n decach, lle bydd y rhan fwyaf o aelwydydd yn talu llai, tra bydd perchnogion eiddo mwy cefnog yn talu mwy
- Rhewi rhenti i denantiaid sy’n rhentu’n breifat
- Cyflwyno gofal plant cynhwysol i bob plentyn o naw mis oed, gan ddechrau gydag ariannu 20 awr yr wythnos
- Dod â thlodi bwyd i ben drwy gyflwyno Bil Bwyd Da i Gymru sy’n adeiladu cadwyni cyflenwi i ffermwyr a bwyd iach i gymunedau
Plaid Werdd Cymru
- Sefydlu Cronfa Trawsnewidiad Gwyrdd i ariannu'r newid i ynni glân, inswleiddio cartrefi ac adeiladau cyhoeddus
- Creu ac ehangu cynlluniau hyfforddi er mwyn i bobl weithio ym maes ynni adnewyddadwy, ôl-osod adeiladau, a rheoli tir cynaliadwy
- Gweithio gyda chronfa bensiwn sector cyhoeddus Cymru i fuddsoddi mewn cwmnïau a seilwaith newydd yng Nghymru
- Diwygio ardrethi busnes fel bod busnesau bach yn talu llai tra bod corfforaethau ac archfarchnadoedd mawr yn talu mwy
- Sefydlu Hyb Datblygu Cydweithredol, i gefnogi busnesau di-elw a busnesau cymunedol i ffynnu mewn ardaloedd lleol ar draws sectorau gan gynnwys ynni adnewyddadwy
- Galw am bwerau benthyca cryfach fel y gall Llywodraeth Cymru fuddsoddi i ddatblygu’r economi a gwella gwasanaethau cyhoeddus
Plaid Werdd Cymru
- Cefnogi pobl sy’n byw gyda chyflyrau fel canser a diabetes yn well, drwy ddiagnosis cynnar a gofal cymunedol estynedig sy’n cael eu darparu drwy hybiau iechyd a llesiant lleol
- Ailadeiladu’r GIG drwy roi staff yn gyntaf, ariannu meddygon teulu a deintyddion yn briodol, a buddsoddi mwy mewn atal salwch yn hytrach nag ymateb iddo’n unig
- Dod â gofal mewn coridorau i ben drwy ddatgan na ddylai ‘gofal mewn cadair’ fyth ddigwydd am fwy na 24 awr
- Sicrhau bod byrddau iechyd yn cydweithio’n agosach, gan ddod â’r diwylliant seilo i ben, a chefnogi staff i gyflwyno syniadau’n gyflym er mwyn torri rhestrau aros ar draws y wlad
- Buddsoddi mewn atgyweirio tai, teithio llesol, trafnidaeth gyhoeddus, a mesurau eraill a fydd yn lleihau pwysau ar y GIG
Plaid Werdd Cymru
- Cryfhau cymorth i geiswyr lloches sy’n cael eu lleoli yng Nghymru gan Lywodraeth y DU, gyda gwersi Cymraeg a Saesneg, tai addas, a chyfleoedd i ymgartrefu yn eu cymuned newydd
- Ymestyn y rhaglen Cenedl Noddfa i sicrhau ei bod yn diwallu anghenion pobl sy’n cael eu lleoli yng Nghymru
Plaid Werdd Cymru
- Adeiladu system o reolaethau rhent ar gyfer marchnad rhentu sy’n decach ac yn fwy fforddiadwy a rhewi rhenti i denantiaid preifat fel mesur dros dro
- Creu 60,000 o dai cyngor newydd mewn 10 mlynedd – gan gynnwys prynu tai sy’n bodoli’n barod i gynyddu'r cyflenwad yn gyflym
- Creu Hawl i Gartref Digonol, gan weithio i roi terfyn ar ddigartrefedd a chael teuluoedd allan o lety dros dro
- Gwahardd achosion o droi allan ‘heb fai’
- Creu datblygwr tai cenedlaethol i weithio gyda chynghorau i adeiladu tai cyngor newydd yn gyflym ac ar y raddfa sydd ei hangen
- Gwahardd y system lesddaliad ar gyfer cartrefi newydd a chefnogi lesddeiliaid i brynu eu rhydd-ddaliad am bris teg
Plaid Werdd Cymru
- Peidio â gwanhau ymrwymiadau hinsawdd - gan gynnwys 100% o drydan adnewyddadwy erbyn 2035
- Ei gwneud yn ofynnol i osod paneli solar ar do pob adeilad newydd. Rhaid i bob datblygiad tai newydd gael systemau gwresogi heb danwydd ffosil
- Gwneud i gyllid llifogydd weithio, cefnogi atebion sy'n seiliedig ar natur, a chyflawni amddiffyniad hirdymor gyda chymunedau wrth wraidd y broses
- Bydd Cronfa Trawsnewidiad Gwyrdd yn datgloi buddsoddiad hirdymor i adeiladu seilwaith ynni adnewyddadwy, gan weithio gyda Chronfa Pensiwn Cymru
- Glanhau ein hafonydd a’n moroedd drwy weithio i ddod â Dŵr Cymru/Welsh Water i berchnogaeth gyhoeddus go iawn, ei wneud yn fwy atebol, a monitro pob corff dŵr erbyn 2027 i orfodi deddfau llygredd
- Adeiladu system ffermio decach sy’n cynnal bywoliaeth ffermwyr, yn cefnogi ffermwyr y dyfodol a ffermydd bach, ac yn gwobrwyo adferiad natur
Plaid Werdd Cymru
- Ymgorffori addysg feithringar ac addysg drwy chwarae ar gyfer plant iau, cryfhau cymorth anghenion dysgu ychwanegol a chymorth iechyd meddwl fel bod ysgolion yn llefydd lle mae plant yn ffynnu ac yn hapus
- Ystafelloedd dosbarth heb ffonau symudol gydag eithriadau ar gyfer hygyrchedd ac iechyd
- Cyflog drwy gydol y flwyddyn i staff cymorth ysgolion a chynnydd yn isafswm yr amser ar gyfer cynllunio, paratoi ac asesu gofynnol i addysgwyr
- Rhoi’r gorau i gau ysgolion bach gwledig, yn enwedig mewn ardaloedd Cymraeg
- Lleihau dyled annheg myfyrwyr drwy dalu llog yn rhannol ar fenthyciadau Cynllun 2 i raddedigion yng Nghymru a rhoi terfyn ar gyfraddau llog gormodol i fyfyrwyr newydd
Plaid Werdd Cymru
- Cysylltu gwasanaethau bysiau ledled Cymru gydag un amserlen a system docynnau syml
- Blaenoriaethu llwybrau newydd i fysiau mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell
- Creu llwybrau bysiau cyflym, gan gynnwys gwasanaethau ar draws y cymoedd, lle mae’r gwasanaethau’n annigonol ar hyn o bryd, a lansio gwasanaeth bysiau pellter hir
- Creu cynllun hirdymor i fuddsoddi mewn gwasanaethau rheilffordd dibynadwy, hygyrch a gwydn
- Cyflwyno Cledrau Caerdydd a datblygu cynlluniau ar gyfer Abertawe, Casnewydd a Wrecsam
- Dyblu cyfran y teithiau sy’n cael eu gwneud ar droed, ar olwyn neu ar feic erbyn 2030
- Symud cyllid ar gyfer ffyrdd newydd i fynd i’r afael â thyllau ac arwynebau ffordd anniogel
Plaid Werdd Cymru
- Ehangu’r broses cofrestru pleidleiswyr awtomatig ledled Cymru
- Adolygu’r system bleidleisio rhestrau caeedig, gan gynnwys gwaith sydd ei angen i helpu pleidleiswyr i ddeall y system
- Cynnwys y cyhoedd yn uniongyrchol yn y broses o wneud penderfyniadau drwy gynulliad y dinasyddion a chyllidebu cyfranogol, lle mae cymunedau yn penderfynu gyda’i gilydd sut i wario cyllidebau penodol
- Cefnogi datganoli plismona a chyfiawnder i Gymru, gyda chynlluniau i leihau poblogaeth carchardai a mynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod a merched
- Cefnogi datganoli rheilffyrdd, dŵr, a meysydd eraill fel bod gan Gymru o leiaf yr un pwerau â Senedd yr Alban
- Gwireddu Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol ar draws pob polisi i greu dyfodol tecach, gwyrddach i’n pobl ifanc
Reform UK
Arweinydd
Dan Thomas
- Torri 1c oddi ar bob band treth incwm Cymru
- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya, heblaw y tu allan i safleoedd sensitif fel ysgolion ac ysbytai
- Adeiladu ffordd liniaru’r M4, uwchraddio’r A55 a’r A470
- Cael gwared ar y polisi ‘Cenedl Noddfa’ a rhoi’r gorau i wario arian trethdalwyr Cymru dramor
- Diwygio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy er mwyn rhoi blaenoriaeth i gynhyrchu bwyd a chymunedau gwledig dros dargedau gwyrdd
- Torri rhestrau aros y GIG a dod a gofal mewn coridorau i ben
Reform UK
- Torri 1c oddi ar bob band treth incwm Cymru heb unrhyw doriadau i wasanaethau rheng flaen
- Gweithredu rheol sy’n ei gwneud yn ofynnol i unrhyw gyngor sydd eisiau codi’r dreth gyngor fwy na 4.99% i gynnal refferendwm lleol
- Cyflwyno addewid ‘clo trethi’ sy’n golygu na fydd Reform yn cyflwyno unrhyw drethi neu ardrethi newydd sydd heb eu hamlinellu yn y maniffesto
- Gwerthu adeiladau’r llywodraeth sydd heb eu defnyddio a rhoi’r arbedion i wasanaethau rheng flaen
- Dileu cosbau ardrethi busnes sy’n benodol i Gymru ar dafarndai, gwestai a lletygarwch
- Ymgyrch i dorri TAW ar letygarwch
Reform UK
- Cael gwared ar y dreth dwristiaeth i gefnogi swyddi a busnesau yng Nghymru
- Adolygu pob cwango er mwyn torri gwastraff, gan uno neu gael gwared ar y rheini sydd â’r un swyddogaethau
- Diwygio’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy er mwyn rhoi blaenoriaeth i gynhyrchu bwyd a chymunedau gwledig dros dargedau gwyrdd
- Prynu’n lleol a sicrhau bod y llywodraeth yn talu cyflenwyr yn brydlon
- Creu swydd gweinidog ar gyfer diwydiant yn benodol
- Gweithredu adolygiad trylwyr o ardrethi busnes er mwyn helpu busnesau i ffynnu
Reform UK
- Diogelu GIG sydd am ddim ac yn deg yma yng Nghymru bob amser
- Gweithredu strategaeth i dorri rhestrau aros y GIG
- Cael gwared ar ofal mewn coridorau i adfer urddas i gleifion a staff
- Digido systemau mewnol y GIG er mwyn iddyn nhw fod yn addas ar gyfer y dyfodol
- Mynd i'r afael â gwaith cynnal a chadw sydd heb ei gwblhau yn ein hysbytai er mwyn iddyn nhw fod yn ddiogel ar gyfer gofal modern
- Gwella mynediad at feddygon teulu a gwneud cyllid meddygon teulu yn decach mewn ardaloedd gwledig
Reform UK
- Cael gwared ar y polisi ‘Cenedl Noddfa’
- Gwrthwynebu rhoi ceiswyr lloches mewn gwestai a thai amlfeddiannaeth (HMOs) yng Nghymru
- Llywodraeth Cymru i ddod â gwariant ar gymorth tramor i ben
Reform UK
- Cyflymu’r broses gynllunio i ddarparu mwy o gartrefi
- Blaenoriaethu Cymry a chyn-filwyr ar gyfer tai cymdeithasol
- Diddymu gofynion cynaliadwyedd sy’n codi costau adeiladu tai
- Gosod safonau dylunio cenedlaethol uwch i sicrhau bod adeiladau'n cadw ac yn adlewyrchu treftadaeth leol
- Disodli Cymorth i Brynu Cymru gyda chymhellion sydd wedi'u targedu'n well
Reform UK
- Gwahardd cynlluniau gwynt newydd ar y tir a rhoi’r gorau i ddefnyddio ffermdir cynhyrchiol sylweddol ar gyfer ffermydd solar
- Darparu cyllid aml-flwyddyn i Glybiau Ffermwyr Ifanc
- Datblygu strategaeth fwyd 10 mlynedd gyda ffermwyr ac undebau ffermwyr
- Gweithio o fewn y cymhwysedd datganoledig i alluogi ynni niwclear yng Nghymru
- Cyflwyno Deddf Afonydd Cymru i lanhau ein dyfrffyrdd
- Buddsoddi mewn amddiffynfeydd rhag llifogydd a neilltuo cyllid yn decach
Reform UK
- Diwygio Cwricwlwm Cymru i sicrhau ffocws ar bynciau craidd fel mathemateg a gwyddoniaeth
- Sicrhau bod prifysgolion yn cyd-fynd â mentrau economaidd o bwys
- Gorfodi safonau ymddygiad clir mewn ysgolion
- Cyflwyno tablau cynghrair i roi grym i rieni
- Cryfhau rheolau presenoldeb mewn ysgolion
- Amddiffyn rhyddid barn mewn addysg uwch
- Ehangu addysg dechnegol a phrentisiaethau
Reform UK
- Cael gwared ar y terfyn cyflymder diofyn o 20mya, heblaw y tu allan i safleoedd sensitif fel ysgolion ac ysbytai
- Adeiladu Ffordd Liniaru’r M4
- Uwchraddio gwibffordd yr A55 yng ngogledd Cymru
- Uwchraddio rhannau o’r A470 i wella’r cysylltiadau trafnidiaeth rhwng y gogledd a’r de
- Gwahardd cyflwyno cynlluniau ‘talu fesul milltir’
- Cynyddu capasiti rheilffyrdd sy’n cyfateb i alw teithwyr
Reform UK
- Cael gwared ar wleidyddiaeth lle ceir cwynion cyfansoddiadol cyson a gweithio i wneud i'r setliad datganoli presennol weithio
Heritage Party
Arweinydd
David Kurten
- Diddymu addysg rhywioldeb uwchradd o’r cwricwlwm a gwahardd ideoleg rhywedd a "rhywioli" plant mewn ysgolion
- Diddymu datganiadau argyfwng hinsawdd a chael gwared ar "sero net" – gan ddod â phob cyfyngiad a threth ar allyriadau CO2 i ben, sy'n faich ariannol ar aelwydydd a busnesau
- Dim mwy o dyrbinau gwynt, clwstwr paneli solar, peilonau a BESS (systemau storio sy'n cael eu gweithredu gan fatris) sy'n difetha ein cefn gwlad
- Atal datblygiadau di-ben-draw: gwahardd targedau tai a rhoi’r gorau i adeiladu ar dir cefn gwlad a thir amaethyddol gwarchodedig
- Cael gwared ar statws Cymru fel "Cenedl Noddfa" ar gyfer mudwyr a cheiswyr lloches a chau gwestai ffoaduriaid a thai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Cael gwared ar barthau 20 mya, gan adfer 30 mya fel y cyflymder diofyn mewn ardaloedd trefol
Heritage Party
- Diddymu datganiadau argyfwng hinsawdd a chael gwared ar "sero net" – gan ddod â phob cyfyngiad a threth ar allyriadau CO2 i ben, sy'n faich ariannol ar aelwydydd a busnesau
- Gwrthwynebu ymyrryd mewn rhyfeloedd tramor yn Wcráin, Palesteina, Iran a lleoedd eraill sy'n arwain yn uniongyrchol at gostau ynni uwch gartref
- Sicrhau cyfrifoldeb ariannol a chyllidol - lleihau gwariant y llywodraeth nes bod benthyca'r llywodraeth yn ddim, er mwyn atal chwyddiant
- Dim mwy o gynnydd yn nhreth incwm Cymru na Lloegr a Gogledd Iwerddon.
- Dim cynnydd yn y Dreth Trafodiadau Tir
Heritage Party
- Cael gwared ar yr Ardoll Ymwelwyr yng Nghymru neu’r "dreth i dwristiaid", sy’n uniongyrchol niweidiol i’r sector lletygarwch
- Cadarnhau economi marchnad rydd lle gall busnesau bach a chanolig ffynnu a chreu swyddi
- Gweithredu i ddiogelu ein seilwaith dŵr a diwydiannol a chyfleusterau diwydiannol o bwysigrwydd cenedlaethol, fel ffwrneisi chwyth a phurfeydd olew
- Gweithredu i adfer y diwydiant gweithgynhyrchu i Gymru
- Rhoi’r gorau i bob taliad i ffermwyr i beidio â chynhyrchu bwyd; yn hytrach, sicrhau bod 100% o gymorthdaliadau amaethyddol yn cael eu rhoi i ffermwyr i gynhyrchu bwyd o ansawdd uchel gyda safonau uchel o ran lles anifeiliaid
- Sicrhau nad oes mwy o gyfnodau clo, sy’n ddinistriol i fusnesau a bywoliaeth pobl
Heritage Party
- Cefnogi hyfforddiant mewn swydd i nyrsys a bydwragedd, a dileu'r cap ar nifer y myfyrwyr o Brydain sy'n cael astudio meddygaeth a deintyddiaeth yn y brifysgol
- Sicrhau bod GIG Cymru ar gyfer gwladolion y DU yn unig, a’i wneud yn ofynnol i wladolion tramor ddefnyddio gofal iechyd preifat
- Gorfodi cydsyniad ar sail gwybodaeth/ymreolaeth feddygol fel nad yw "dim pigiad, dim swydd" neu "dim pigiad, dim teithio" byth yn digwydd eto
- Annog meddygaeth ataliol a dileu cyfyngiadau ar feddyginiaethau rhad a diogel
- Gweithredu system optio i mewn ar gyfer rhoi organau, heb unrhyw organau’n cael eu cymryd o gorff person nes bod y galon a'r cylchrediad wedi dod i ben
- Atal y broses o batholegu emosiynau a theimladau fel "iechyd meddwl"; cyfyngu ar y defnydd o gyffuriau gwrthiselyddion a gwrthseicotigau a thrin problemau iechyd meddwl go iawn gyda therapi
Heritage Party
- Cael gwared ar statws Cymru fel "Cenedl Noddfa" ar gyfer mudwyr a cheiswyr lloches
- Cael gwared ar y mentrau i ddod â mudwyr digwmni 16-18 oed i Gymru o ardaloedd eraill
- Cau gwestai ffoaduriaid a thai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Eirioli dros symud pob mudwr anghyfreithlon o’r DU
- Eirioli dros ostyngiad o 75% mewn fisas gwaith ac astudio i’r DU
Heritage Party
- Atal datblygiadau di-ben-draw: gwahardd targedau tai a rhoi’r gorau i adeiladu ar dir cefn gwlad a thir amaethyddol gwarchodedig
- Dylai pob cartref newydd gael ei adeiladu mewn arddulliau traddodiadol sy’n cyd-fynd â threftadaeth yr ardal
- Gwarchod ein treftadaeth a’n hadeiladau hanesyddol; creu Parthau Dadeni i adfer adeiladau hanesyddol mewn ardaloedd sydd wedi’u difetha gan bensaernïaeth fodernaidd
- Dim mwy o dai amlfeddiannaeth (HMOs)
- Diddymu Tystysgrifau Perfformiad Ynni ar gyfer adeiladau
- Diddymu pwerau cynllunio DNS ac IC/SIP a dychwelyd y broses o wneud penderfyniadau i ddwylo cynghorau lleol gyda’r hawl i drigolion apelio
Heritage Party
- Dim mwy o dyrbinau gwynt, clwstwr paneli solar, peilonau a BESS (systemau storio sy'n cael eu gweithredu gan fatris) sy'n difetha ein cefn gwlad
- Cael gwared ar ynni annibynadwy ac adfer seilwaith ynni parhaus, dibynadwy, rhad sy’n seiliedig ar lo, olew, nwy a gorsafoedd pŵer niwclear modiwlaidd bach
- Annog ffermio organig ac adfywiol sy’n defnyddio llai o gemegau, yn cynhyrchu bwyd iachach ac yn cynnal y pridd yn well
- Gwahardd neonicotinoids a glyffosad a gwahardd ychwanegu fflworid at ddŵr; gwahardd chwistrellu cemegau yn yr atmosffer ar gyfer pylu solar neu geobeirianneg
- Buddsoddi mewn systemau dŵr glaw a dŵr budr deuol i roi stop ar ollyngiadau carthion
- Ailgychwyn carthu afonydd a gwahardd adeiladu mewn gorlifdiroedd i atal llifogydd
Heritage Party
- Diddymu addysg rhywioldeb uwchradd o’r cwricwlwm a gwahardd ideoleg rhywedd a "rhywioli" plant mewn ysgolion
- Annog rhagoriaeth mewn addysg ac anelu at hunangynhaliaeth mewn sgiliau yng Nghymru: darparu ysgolion gramadeg, technegol, cyffredinol ac arbennig ym mhob ardal
- Cadarnhau rhieni fel prif addysgwyr plant
- Cefnogi addysg yn y cartref a gwrthwynebu pob cofrestriad addysg gartref
- Caniatáu cymryd gwyliau yn ystod y tymor a chael gwared ar ddirwyon i rieni
- Gostwng y targed o 50% o bobl sy'n gadael yr ysgol i fynd i’r brifysgol a chefnogi prentisiaethau a chrefftau dysgu
Heritage Party
- Cael gwared ar barthau 20 mya, gan adfer 30 mya fel y cyflymder diofyn mewn ardaloedd trefol a dileu pob dirwy a phwyntiau ar drwydded yrru a roddwyd am yrru rhwng 20 a 30 mya
- Gwrthwynebu gwahardd gwerthiant cerbydau petrol a diesel
- Diddymu pob parth a rhaglen sy'n gosod cyfyngiadau a thaliadau newydd a diangen ar gerbydau, gan gynnwys dinasoedd 15 munud, dinasoedd SMART, LTN, CAZ, LEZ, ULEZ
- Cadw rheilffyrdd Cymru ym mherchnogaeth y cyhoedd
- Cadw gwasanaethau bysiau lleol hanfodol ym mherchnogaeth y cyhoedd
- Cymeradwyo adeiladu ffyrdd a phontydd newydd lle bo angen, gan gynnwys ffordd liniaru’r M4
Heritage Party
- Cadw Cymru yn y DU - gwrthwynebu ail-ymuno â’r UE
- Cael gwared ar y Senedd ac adfer pwerau’r Senedd i siroedd Cymru neu San Steffan fel y bo’n briodol
- Adfer yr isafswm oed pleidleisio i 18
- Caniatáu i wladolion Prydain yn unig i bleidleisio, i sefyll am swydd gyhoeddus neu i weithio yn y gwasanaeth sifil
- Cyfyngu ar gyflogau gweision sifil i uchafswm cyflog y Prif Weinidog
Mae'r adnodd rhyngweithiol hwn wedi'i greu gan dîm Newyddiaduraeth Weledol y BBC a newyddiadurwyr y BBC yng Nghaerdydd. Mae'n ceisio crynhoi beth yw safbwynt y pleidiau ar bynciau allweddol er mwyn helpu pobl i wneud penderfyniadau gwybodus yn y blwch pleidleisio.
Mae'r polisïau wedi'u dethol a'u crynhoi mewn proses olygyddol sydd wedi'i goruchwylio gan newyddiadurwyr y BBC. Cysylltwyd â phob plaid sy'n rhan o'r canllaw hwn gan y BBC a rhoddwyd y cyfle iddyn nhw nodi'r polisïau allweddol ym mhob maes.
Sut cafodd y pynciau eu dewis?
Cafodd y meysydd polisi sydd wedi'u cynnwys yn y canllaw hwn eu dewis drwy ddefnyddio data arolygon barn ar yr hyn y mae'r cyhoedd yn ei ystyried fel y materion pwysicaf sy'n wynebu eu gwledydd.
Arolygon ar-lein oedd yr arolygon barn gyda dros 2,000 o bobl yng Nghymru a gynhaliwyd gan Savanta, dolen allanol, yn allanol ar gyfer y BBC rhwng 29 Ionawr a 6 Chwefror 2026.
Mae rhai pynciau wedi cael eu grwpio gyda'i gilydd o dan deitlau byr er mwyn symlrwydd. Er enghraifft, mae cyllid personol a threth, biliau ynni, chwyddiant, tlodi, budd-daliadau a gofal plant i gyd wedi'u cynnwys o dan y categori "Costau byw".
Mae rhai o'r pynciau yn cwmpasu meysydd lle mae gan y Senedd bŵer cyfyngedig oherwydd y ffordd y mae datganoli'n gweithio. Er enghraifft, mae gan Lywodraeth y DU yn San Steffan reolaeth dros y rhan fwyaf o faterion sy'n ymwneud â "mewnfudo".
Am y rheswm hynny, mae'r canllaw yn tynnu sylw at ble mae'r rhan fwyaf o'r grym ym mhob pwnc er mwyn cydnabod na all rhai o bolisïau'r pleidiau ddod yn gyfraith oni bai eu bod yn cael eu pasio gan Lywodraeth y DU.
Sut cafodd y pleidiau eu dewis a'u trefnu?
Er mwyn i blaid gael ei chynnwys yn y canllaw, rhaid i'r blaid gael o leiaf un ymgeisydd yn sefyll ym mhob un o'r 16 etholaeth neu o leiaf 32 o ymgeiswyr yn sefyll ar draws pedair etholaeth o leiaf.
Mae'r pleidiau'n cael eu trefnu yn ôl nifer y seddi a enillwyd yn etholiad diwethaf y Senedd yn 2021, a thystiolaeth o gefnogaeth etholiadol y gorffennol a chyfredol.
Gallwch chi weld pa ymgeiswyr sy'n sefyll yn eich ardal chi drwy ddefnyddio adnodd y BBC fan hyn.