ዜና

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ቪድዮ

ኣመና ፍቱዋት

Tigrinya

ኣብዚ እዋን እዚ ናብ ዕዳጋ ዝቐረቡ ዓይነታት ዘይቲ ተቘጺሮም ኣይውድኡን። ኵሎም ድማ ናይ ገዛእ ርእሶም ባህርያት ዝሓዙ እዮም። ስለዚ መዓልታዊ እንጥቀመሉ ዘይቲ ምምራጽ ቀሊል ኣይኰነን።


ዋጋ ጠስሚ ሰማይ ኣብ ዝዓረገሉ ኣየናይ ዘይቲ ክንጥቀም ይምረጽ?

ሚልዮን ቦጋለ፡ ኣብ ኤርትራ ካብ ዘጋጥሞ ግፍዒ ሃዲሙ ናብ ብሪጣንያ ድሕሪ ምምጽኡ፡ ብ2024 ዕቝባ ረኺቡ። ኣብ ሰነ ድማ ናብ ስድራቤቱ ተጸምቢሩ። 

'እቲ ስንክልና ዘለዎ ወድና፡ ካብ ጸባብ ክፍሊ ንላዕሊ'ዩ ዘድልዮ'

እዚኦም፡ መንሽሮ ጡብ፡ ምዝባዕ ሆርሞንን ጸገም ጥዕና ስነ-ተዋልዶን ዘስዕቡ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ተመራመርቲ ኣፍሊጦም ኣለው። እዚ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለን ሰፊሕን መጽናዕቲ፡ ተመራመርቲ እዞም ዊጋት 50 ጎዳእቲ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ሓቢሮም።

ዊግን 'ሂውማን ሄር'ን መንሽሮ ጡብ ዘስዕቡ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ትፈልጡ'ዶ?

ካርመን ኣብ 40ታት ዕድመ እትርከብ መምህር ኰይና፡ ኣባል ኣካል ናይቲ ኣደነት ዘጣዕሰን ሕቡእ ማሕበረሰብ ደቂ ኣንስትዮ እያ።እቲ ጣዕሳ እዚ ሳሕቲ እዩ ብግልጺ ዝዝረበሉ።


'ዘይተምልጠሉ መጻወድያ': ብምውላደን ዝጠዓሳ ዘለዋ ኣደታት

ካሮሊን ኪንግ፡ ቅያር ጸላም ከብዲ ረኺባ ንክትትከለላ፡ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክትጽበ ነይርዋ።
ኣብዘን እዋናት እዚኣ ከኣ ምሉእ ነብሳ እናተሸምረረ፡ ቁመታ ካብ 1.63 ሜትሮ ናብ 1.37 ሜትሮ ጎዲሉ።


ሳሕቲ ብዝረአ ሕማም፡ ቁመታ ብ30 ሰንቲ ሜትር ዝጎደለ ኣደ  

ክንምገቦም ዝግባእ ሸውዓተ ኣገደስቲ መግቢታት 

ተመራመርቲ፡ ካብ ኢንዶሜትሪዮሲስን መንሽሮ ማህጸንን ክሳብ ሕማም ሽኮርን ጸገማት ታይሮይድን፡ ዘለው ጸገማት ጥዕና ንምፍላጥ ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተፈላለየ ተስፋ ዝህቡ ርኽበታት ሒዞም ይመጽኡ ኣለው። 

ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተሓብኡ ምስጢራት ጥዕና

ተመራመርቲ፡ መዛግብቲ ኤሌክትሮኤንሴፋሎግራም (EEG) ብምጥቃም፡ ኣብተን ቅድሚ ሞት ዝርከባ ህሞታት ቅዲ ንጥፈታት ሓንጎል ብኸመይ ከም ዝቕየር ክዕዘቡ ክኢሎም።

ኣብ ህሞት ሞትና እንታይ'ዩ ዝስመዐና?

እቲ ቅድሚ ጥንስን ድሕሪ ጥንስን ዝተብረ ዕዘባ ሓንጎል  'ስካን' ድማ እተን ደቀንስትዮ ነቶም ተመራመርቲ  እንታይ ከም እተቐየረ ብልክዕ ንኽርእዩ ኣኽኢልዎም ።
ኣብ ሓንጎል እተን ንካልኣይ ውላደን ነፍሰጾር ዝንበራ ደቀንስትዮ ፡ ኣቃልቦኤን ኣብ ምቑጽጻርን ንስሚዒታተን ዝህባኦ ግብረመልስን ዝያዳ ለውጥታት ተራእዩ።


ካልኣይ ጥንሲ ንሓንጎል ደቀንስትዮ ንምንታይ 'ብፍሉይ'  ይቕይሮ? 

ብህፃኑ ካብ ሞት ምስ ዘትረፎ ዶክተር ዝተራኸበ ኢትዮጵያዊ ሓኪም

ብህፃንነቱ ካብ ሞት ምስ ዘትረፎ ዶክተር ዝተራኸበ ኢትዮጵያዊ ሓኪም

ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣስላም ኣብ እዋን ጾም፡ ጸሓይ ኣብ እትዓርበሉ እዋን ተመሳሳሊ ተግባር የዘውትሩ፣ ማለት ብተምሪ የፍጥሩ። ተምሪ እንታይ ጥዕናዊ ጥቕሚ ኣለዎ?

ኣብ ጾመ-ረመዳን ዝዝውተር ተምሪ እንታይ ጥዕናዊ ጥቕሚ ኣለዎ?

እዚ ከም ናይ ኣፍንጫ ፈሳሲ -ስፕረይ- ዝወሃብ ኰይኑ፡ ኣብ ሳንቡእና ንዝርከቡ ጸዓዱ ዋህዮታት ደም - ማክሮፋገስ ተባሂሎም ዝጽውዑ - ዝዀነ ረኽሲ ክኣቱ ይፍትን ኣሎ ድዩ ብዘየገድስ ስርሖም ንምጅማር ድሉዋት ክዀኑ ይገብሮም።  

ንዅሉ ዓይነት ሰዓልን ጕንፋዕን ክከላኸል ዝኽእል ሓደ ክታበት  

እቲ ዘጸግማ ግን ሕጂ፡ ሙባረክ ምስቲ ኵሉ ዘለዎ ጸገም እቲ ዝኸፍአ ሕማም ኢፒለፕሲ ዘለዎ ምዃኑ'ውን እዩ። ዕድመ እናወሰኸ ክብደት ሰብነቱ እናኸበደ ይኸይድ ስለዘሎ ድማ ኣብ ርእሲ'ቲ ካልእ ኵሉ ይኸብድ።
ነቲ ዝሃበካ "ኣልሓምዱሊላህ ኢልካ እንተዘይተቐቢልካዮ ግን ጐይታ ምጽዳፍ ኰይኑ እዩ ዝስምዓኒ - ኣልሓምዱሊላህ!"


ኣደ እትጾሮ፡ ጥዕና ክልተ ደቃ ከተናዲ ዝተሰደደት ኤርትራዊት 

እዞም ሜላታት ቅኑዓት ክመስሉ እንከለዉ፡ ሓካይም ቆርበት ግን ብዙሓት ካብኣቶም ጌጋ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ዝተወዓውዑን ዝበዝሕ ግዝያዊ ውጽኢት ዝህቡ ምዃኖምን ይዛረቡ

ንክንክን ቈርበት ገጽ ዝንገረና ሜላታት ማዕረ ክንደይ ቅኑዕ እዩ?

ብመንግስቲ ዝመሓደር ማእከል ሕክምና ተፈጥሮ ኪቭ፡ ካብ ጥሪ ኣትሒዙ ዘርኢ ደቂ-ተባዕትዮ ክቕበል ጀሚሩ።

ዩክረይን፡ ስለምንታይ ተባዕታዊ ዘርኢ ወተሃደራታ ክትዕቅብ ትደሊ ኣላ?

እናዳኸመ ንዝመፅአ ድሌት ፆታዊ ርክብ ፍታሕ ተረኺቡ ድዩ?

ድሌት ጾታዊ ርክብ ከማሓይሽ ዝኽእል ሓቀኛ ፈውሲ ኣሎ ድዩ?

ኣብ መሰልቸዊ ኣኼባ ኮፍ ኢለ፡ "ኡይ ምባል እንተጀመርኩ'ኸ?" ወይ ድማ ብመኪና ትኸይድ ከለኻ ከምኡ እንተሓሰብኩ'ኸ?

ሰባት ስለምንታይ እዮም ዘእውዩ?

ፌደራል መንግስቲ ንክልላዊ ሓይልታት ሓዊሱ ፍሉያት ሓይልታት ኣጽዋር ንምፍታሕ ዝወሰዶ ውሳነ ስዒቡ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ፋኖን ሓይልታት መንግስትን ውግእ ካብ ዝጅምር ልዕሊ ክልተ ዓመት ኮይኑ ኣሎ።

ውድብ ጥዕና ዓለም ብዛዕባ ክልል ኣምሓራ እንታይ እዩ ኢሉ?

መልክዕናዶ ባህርያትና ይምረጽ?

ኣቶ ነብዩ ብዛዕባ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ልዕሊ ንኣሽቱ ቈልዑ ዘለዎ ጽልዋ ዝምልከት መሪር ተመክሮ ኣለዎ። ጓል 13 ዓመት ጓሉ ፊዮሬላ ነብሳ ኣጥፊኣ፤ እዚ ድማ ብጸቕጢ መዛኑን ጸቕጢ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዝስዓበ ምዃኑ ይኣምን።

ኢትዮጵያ፡ ብቲክቶክን ጸቕጢ መሓዙታን ነብሳ ዘጥፍአት ኰተቴ 

ፓትሪክ ን40 ደቓይቕ ብክሊኒካዊ መዳይ ሞይቱ ነይሩ። በዓልቲ ቤቱ ሲፒኣር ክትገብር ከላ፡ ሽዑ ቈልዑ ትሽዓተን ሸውዓተን ዓመት ዝነበሩ ደቁ ክሕግዙ ይጓየዩ ነይሮም። 

"ን40 ደቓይቕ ሞይተ ነይረ፡ ብዛዕባ ህይወት ዝተምሃርኩዎ ሓደ ነገር" 

ገዘፍቲ ኣጥባት ምህላው ኣብ ብዙሕ ክፋላት ዓለም ከም ሰሓቢ ክረአ እንከሎ፡ እቲ ክውንነት ግን ከቢድ ክኸውን ይኽእል እዩ - ንጥዕናን ህይወትን ደቂ ኣንስትዮ ጸገማት ዘስዕብ እዩ።

ገዚፍ ጡብ ምህላው፡ ንጥዕናኽን ሳዕቤን ኣለዎ ድዩ?

ኣብ ሱፐርማርኬት ይኹን ቤት መድሓኒት ወይ ፋርማሲ ምስ እንኣትው፡ ንምምራጽ ክሳብ ንጽገም ብዙሓት ዓይነታት ሳሙና ስኒ ንዕዘብ። ካብ ሳሙና ስኒ ወጻኢ ኣስናንና ንከይብልዝ ዝሕግዙ ኣማራጺታት ኣለዉ።

ፅዕዳወ ኣስናንና ንምሕላው ዝሕግዙ ቀለልቲ ኣማራጺታት

ብሓቂ መግቢ ንሃንግኦቨር ፍቱን ፈውሲ ከከኸውን ከምዝኽእል ዝሕብር መርትዖ ኣሎ ድዩ? ሳይንስ እንታይ ይብል?
ንተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ስነ-ልቦናን ተመራማሪት ኣልኮላዊ መስተን ዶክተር ሳሊ ኣዳምስ ተወኪስና።
