'Matumaini yetu ya kupata watoto yalizimwa katika shambulio la Israel'

"Moyo wangu umevunjika," alisema Noura, mwanamke wa Kipalestina mwenye umri wa miaka 26, akielezea kwamba aliachwa "bila chochote."

Baada ya matibabu ya miaka mingi ya urutubishaji katika mfumo wa uzazi (IVF), alipata ujauzito Julai 2023. "Nilifurahi sana," anakumbuka, akielezea wakati alipoona kipimo cha ujauzito.

Yeye na mumewe Mohamed waliamua kuhifadhi viinitete vingine viwili katika Kituo cha Uzazi cha Al-Basma katika Jiji la Gaza, ambacho kilikuwa kimewasaidia kupata mimba, kwa matumaini ya kupata watoto zaidi katika siku zijazo.

"Nilifikiri ndoto yangu ilikuwa hatimaye imetimia," anasema. "Lakini siku ambayo Waisraeli walifika, kitu ndani yangu kiliniambia kuwa imekwisha.

Israel ilianzisha kampeni ya kijeshi huko Gaza kujibu shambulio la Hamas kuvuka mpaka tarehe 7 Oktoba 2023, ambapo takribani watu 1,200 waliuawa na wengine 251 walichukuliwa mateka.

Tangu wakati huo, takribani watu 54,000 wameuawa huko Gaza, kulingana na wizara ya afya ya eneo hilo.

Kama maelfu ya wakazi wa Gaza, Noura na Mohamed walilazimika kutoroka mara kadhaa na hawakuweza kupata chakula, vitamini, na dawa alizohitaji ili kubeba ujauzito wake hadi mwisho.

"Tulitembea kwa saa nyingi na mara kwa mara tulihama kutoka sehemu moja hadi nyingine, huku kukiwa na milipuko ya kutisha ya mabomu," Mohamed alisema.

Miezi saba ya ujauzito wake, Noura alitokwa na damu nyingi.

"Alikuwa akivuja damu nyingi na hatukuweza hata kupata gari la kumpeleka hospitali. Hatimaye tulifanikiwa kumsafirisha kwa lori la kuzoa taka," anaeleza Mohamed.

"Tulipofika, mimba ilikuwa tayari imeanza.

Mmoja wa mapacha hao alizaliwa mfu na mwingine alifariki saa chache baada ya kuzaliwa. Mohamed anaeleza kuwa hapakuwa na mashine za kutunza watoto wanaozaliwa kabla ya wakati.

"Kila kitu kilitoweka kwa dakika moja," Noura aeleza.

Kando na kupoteza mapacha hao, pia walipoteza viinitete vilivyogandishwa.

Maelfu ya viinitete viliharibiwa

Dk. Baha Ghalayini, mkurugenzi wa Kituo cha Uzazi cha Al-Basma, anaeleza kwa masikitiko na kutoamini kwamba kituo hicho kililipuliwa kwa bomu mapema Desemba 2023.

Hawezi kutaja tarehe au saa kamili na anategemea makadirio haya mara ya mwisho mfanyakazi aliona kituo cha uzazi kikifanya kazi.

Dk. Ghalayini anaeleza kuwa sehemu kubwa ya zahanati hiyo ilikuwa na matangi mawili ambayo yalikuwa na takribani viinitete 4,000 vilivyogandishwa na zaidi ya sampuli 1,000 za mbegu za kiume na mayai.

"Mashine mbili za kutunza watoto njiti zilizoharibiwa, ambazo ziligharimu zaidi ya $ 10,000, zilijazwa naitrojeni kioevu, ambayo ilihifadhi sampuli," anaelezea.

Ilibidi zijazwe tena mara kwa mara na "takribani wiki mbili kabla ya shambulio la bomu, nitrojeni ilianza kuisha na kuyeyuka."

Mkurugenzi wa maabara hiyo, Dk. Mohamed Ajjour, ambaye alikuwa amehamishwa hadi kusini mwa Ukanda wa Gaza, anaeleza kwamba "alikwenda kwenye ghala la nitrojeni huko Al-Nuseirat na kupata matanki mawili."

Lakini anaeleza kuwa ukali wa mlipuko huo ulimzuia kuwapeleka kwenye zahanati, iliyoko umbali wa kilomita 12: "Kituo hicho kililipuliwa na nitrojeni ikawa haina maana."

Dk. Ghalayini anaeleza kuwa kituo hicho huhifadhi viinitete vilivyokusudiwa kwa wagonjwa wanaotibiwa katika zahanati nyingine, pamoja na zahanati yake.

"Ninazungumza kuhusu viinitete 4,000 vilivyogandishwa. Hizi sio idadi tu, hizi ni ndoto za watu. Watu ambao walisubiri kwa miaka mingi, walivumilia matibabu maumivu, na kuweka matumaini yao katika hifadhi hizi ambazo hatimaye ziliharibiwa."

Anakadiria kuwa kati ya wanawake 100 hadi 150 wamepoteza nafasi ambayo ingeweza kuwa nafasi yao pekee ya kupata watoto, kwani wengi wao hawawezi kufanyiwa upasuaji tena.

"Wengine wanazeeka, wengine wana saratani au ugonjwa wa kudumu. Wengi wamepokea dawa zenye nguvu za uzazi ambazo wanaweza kunywa mara moja tu. Kuanza upya si rahisi."

Walipoombwa kutoa maoni yao, Jeshi la Ulinzi la Israel liliiambia BBC kuwa wataweza kujibu vyema iwapo watapewa "muda mahususi wa shambulizi."

Waliongeza kuwa "wanafanya kazi kwa mujibu wa sheria za kimataifa na kuchukua tahadhari ili kupunguza madhara kwa raia."

Mwezi Machi mwaka huu, Tume Huru ya Kimataifa ya Uchunguzi wa eneo la Palestina linalokaliwa kwa mabavu iliishutumu Israel kwa "kushambulia kwa makusudi na kuharibu kliniki ya urutubishaji ya Basma in vitro" katika jaribio la "kuzuia kuzaliwa kwa Wapalestina huko Gaza."

Pia anadai kuwa Israel imezuia misaada, ikiwa ni pamoja na dawa zinazohitajika ili kuhakikisha mimba salama, uzazi na matunzo ya watoto wachanga, kufikia wanawake.

Tume hiyo inaendelea kusema kwamba mamlaka za Israel "zimeharibu kwa kiasi uwezo wa uzazi wa Wapalestina huko Gaza kama kikundi... moja ya kundi la vitendo vya mauaji ya kimbari."

Wakati wa kuchapishwa kwa ripoti hiyo, Ubalozi wa Kudumu wa Israel katika Umoja wa Mataifa ulitoa taarifa ukisema "unakataa kabisa shutuma hizi zisizo na msingi."

Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu alijibu kwa hasira, akiliita Baraza la Haki za Kibinadamu, ambalo liliamuru ripoti hiyo, "chombo cha kupinga Wayahudi, kilichooza, kinachounga mkono ugaidi."

Ameongeza kuwa, badala ya kuangazia uhalifu wa kivita unaofanywa na Hamas, Baraza hilo lilikuwa linaishambulia Israel kwa kutoa "tuhuma za uwongo."

Msemaji wa Jeshi la Ulinzi la Israel aliiambia BBC kwamba hawakulenga kliniki za uzazi makusudi, wala hawakuwa wanatafuta kuzuia kiwango cha kuzaliwa kwa raia wa Gaza.

"Madai kwamba IDF inashambulia makusudi maeneo kama haya hayana msingi na yanaonesha kutoelewa kabisa lengo la operesheni za IDF huko Gaza.

Dk. Ghalayini anaelezea kuwa kliniki zote tisa za uzazi huko Gaza zimeharibiwa au hazina uwezo tena wa kufanya kazi.

Noura anaeleza kuwa hii inamwacha yeye na wengine wengi kwenye nafasi ndogo ya kupata mtoto. Watu kama Sara Khudari, ambaye alianza matibabu ya uwezo wa kushika mimba mwaka wa 2020.

Alikuwa akijiandaa kupandikizwa kiinitete wakati vita vilipoanza Oktoba 2023. Utaratibu huo haukufanyika kamwe. "Niliona kila kitu kikianguka," anasema.

Islam Lubbad, ambaye kliniki ya Al-Basma ilimsaidia kupata mimba mwaka wa 2023, miezi michache kabla ya vita kuanza. Lakini mwezi mmoja baada ya mapigano kuanza, alipoteza mtoto wake, kama Noura. "Hakukuwa na utulivu. Tuliendelea kusonga. Mwili wangu ulikuwa umechoka," anasema, akikumbuka kuharibika kwa mimba yake.

Islam alikuwa na viinitete vingine vilivyogandishwa vilivyohifadhiwa katika Kituo cha Uzazi cha Al-Basma, lakini vilipotea na hakuna tena kliniki ya IVF kwa ajili yake kujaribu kupata mimba tena.