Jinsi tishio la Urusi linavyoisukuma Ujerumani kuunda jeshi lenye nguvu zaidi barani Ulaya

Jenerali Carsten Breuer ni mtu mwenye haraka ya kutekeleza majukumu yake. Kama kamanda wa Jeshi la Ujerumani, yeye ndiye mwanajeshi mwenye nguvu kubwa na huenda ndiye muhimu zaidi barani Ulaya. Kazi yake ni kupanua jeshi la Ujerumani kwa kasi, na kulibadilisha kuwa jeshi lenye uwezo mkubwa zaidi wa kupigana barani humo.

Anafanya hivyo kwa sababu anaamini kwamba juhudi za Urusi za kuimarisha jeshi lake kupitia kuongeza idadi ya wanajeshi na kuwekeza zaidi katika silaha zitalipa nguvu ya kutosha kuweza kushambulia eneo la NATO kufikia mwaka 2029.

"Hawajawahi kushuhudia hali hatari na ya dharura kama ilivyo sasa," aliniambia katika kambi ya kijeshi karibu na mji wa Münster, karibu na mpaka wa Uholanzi.

"Tunachoona na tunachokabiliana nacho ni tishio kutoka Urusi. Tunaweza kuona wazi kwamba Urusi inaongeza nguvu zake za kijeshi hadi kiwango ambacho ni karibu mara mbili ya ilivyokuwa kabla ya vita vya Ukraine… Kufikia mwaka 2029, Urusi itaweza kupigana vita dhidi ya NATO. Na kama mwanajeshi, ninapaswa kusema, 'Tunapaswa kuwa tayari kwa hili.'"

Breuer alijiunga na jeshi katika iliyokuwa Ujerumani Magharibi mwaka 1984, akiwa na umri wa miaka 19.

Ni mtu mwenye sauti ya upole na makini. Hana kiburi cha kawaida kinachohusishwa na wanajeshi wala dalili za tabia ya kujionyesha shupavu; hata hivyo, ana dhamira thabiti ya kulibadilisha jeshi la Ujerumani na kuliweka katika nafasi muhimu katika ramani mpya imara barani Ulaya.

Chini ya uongozi wake, jeshi linaongezeka kwa kasi katika nguvu na idadi. Ujerumani inapanga kuwekeza dola za Marekani bilioni 185 katika jeshi lake ifikapo mwaka 2029, ongezeko kutoka dola bilioni 109 zilizowekezwa mwaka 2025. Tafiti za maoni zinaonyesha kuwa ongezeko hilo linaungwa mkono kwa kiasi kikubwa na umma wa Ujerumani.

Sio muda mrefu uliopita, mpango wa kujiimarisha kijeshi wa kiwango hiki ungewashtua majirani wa Ujerumani, ukikumbusha vivuli vya historia ya giza ya Ulaya.

Katika karne ya 20, Ujerumani ilitumia majeshi yake yenye nguvu kupigana vita baadhi ya vilivyokuwa vya uharibifu mkubwa zaidi katika historia ya binadamu, na kuleta maafa katika sehemu kubwa ya bara hilo na kusababisha vifo vya mamilioni ya watu.

Baada ya miaka ya kuzuia matumizi ya nguvu zake za kijeshi katika jaribio la kulipia makosa na maovu iliyofanya hapo awali, je, Ujerumani inaweza kutimiza azma yake mpya ya kuwa nguvu kuu ya kijeshi barani Ulaya? Na iwapo itafanikiwa, itachukua nafasi gani kama dola yenye ushawishi mkubwa zaidi barani humo?

Kuvuka mipaka

Ili kupata picha halisi ya jinsi nafasi ya Ujerumani barani Ulaya ilivyobadilika, mtu anapaswa kwenda Lithuania, ambako sasa Ujerumani ina uwepo wa kijeshi wa kudumu kwa mara ya kwanza tangu kipindi cha uvamizi wa Wanazi.

Kuna takribani wanajeshi 1,200 wa Ujerumani walioko Lithuania kwa sasa. Idadi hiyo inatarajiwa kufikia karibu 5,000 ifikapo mwisho wa mwaka ujao.

BBC ilishuhudia Panzerbrigade 45 (Brigedi ya 45 ya Kivita) ikifanya mazoezi ya matumizi halisi ya silaha umbali wa kilomita chache kutoka mpaka wa Belarus, mshirika wa Urusi. Mafunzo hayo yaliiga jinsi ya kukabili uvamizi kutoka mashariki.

Eneo hili, lililofunikwa na theluji na lenye misitu michache, ni sehemu ya kile kinachoitwa Great European Plain. Kuanzia Bahari ya Kaskazini na Baltiki upande wa magharibi hadi kuta za Kremlin mashariki, ardhi ni tambarare.

Kuna vizuizi vichache vya asili hakuna safu za milima, wala mabonde yenye mito isiyovukika. Hali hii inaifanya iwe rahisi kushambuliwa.

Mnamo Septemba 1812, jeshi la Napoleon Bonaparte lilipita moja kwa moja hadi mji mkuu wa Urusi. Vikosi vya Adolf Hitler navyo, kwa kasi ya kushitua, vilifika malango ya Moscow mnamo Septemba 1941, kabla ya kurudishwa nyuma na majeshi ya Kisovieti hadi Berlin: majeshi yakisonga mbele na nyuma mara kwa mara katika eneo hili wazi na lisilo na ulinzi wa asili.

Iwapo jiografia huamua hatima, basi uwanda huu mkubwa umeunda historia ya vita katika eneo hili kwa karne nyingi.

"Nadhani tupo hapa kutimiza matarajio ya majirani zetu," Luteni Kanali Sebastian Hagen, kamanda wa Panzerbrigade 45, aliniambia.

"Kansela wetu, Friedrich Merz, ametangaza kwamba tunaendeleza jeshi lenye nguvu zaidi la kawaida barani Ulaya. Na ninafikiri hili linaendana na nafasi ya Ujerumani kutokana na nguvu zetu za kiuchumi na pia nafasi yetu barani Ulaya. Na hatufanyi hili peke yetu; tunafanya ndani ya NATO na Umoja wa Ulaya."

"Ahadi hii ya makini na ya ghafla ya kushirikiana na nchi nyingi katika juhudi za kijeshi za Ujerumani inajitokeza mara kwa mara katika mazungumzo na wanajeshi wa Ujerumani. Wazo ni kukukumbusha kwamba wakati huu, Ujerumani ipo hapa si kama mkoloni au mnyakaji, bali kama mshirika anayekaribishwa na kuthaminiwa; kwamba Ujerumani hii, Ujerumani ya kidemokrasia, haitaki kutawala bali kushirikiana.

Katika kilele cha Vita Baridi, Ujerumani ilikuwa na zaidi ya wanajeshi laki tano, lakini kila mara ndani ya NATO na chini ya usimamizi wa Marekani. Hata hivyo, baada ya kuanguka kwa Umoja wa Kisovieti, Ujerumani, pamoja na sehemu kubwa ya Ulaya, ilipunguza nguvu zake za kijeshi hadi chini ya nusu ya nguvu zao za awali. Wakati fulani, iliripotiwa kwamba vifaa vilikuwa nadra kiasi kwamba wapya waliokuwa wakiingia mafunzo walikuwa wakijifunza kwa kutumia fimbo za kufagia badala ya bunduki."

Katika muongo kati ya 2007 na 2017, Ujerumani, nchi yenye idadi kubwa ya watu barani Ulaya na kiuchumi yenye nguvu zaidi, mara nyingi iliwekea ulinzi tu asilimia 1.2 ya Pato la Taifa (GDP). Hii ilionyesha jinsi ulinzi na usalama ulivyopungua katika vipaumbele vya taifa, na pia kuonyesha kujiamini kupita kiasi ambako Ulaya ilikuwa imeingia. Lengo jipya la Ujerumani katika ulinzi ni asilimia 5 ya Pato la Taifa.

Nchi nyingine za Ulaya pia zinapima upya vipaumbele vyao vya kijeshi kutokana na vita vya Urusi nchini Ukraine. Mwaka uliopita, Uingereza iliahidi kufikia lengo la asilimia 5 ya GDP ifikapo 2035, na Ufaransa inalenga asilimia 3.5. Lakini matumizi hayo bado hayafiki kiwango cha Urusi, ambayo inakadiriwa kuwa imetumia asilimia 7.1 katika nguvu zake za kijeshi mwaka 2024."

Mapinduzi ya kiutamaduni

Ujerumani imepiga hatua kubwa katika kuimarisha nguvu zake za kijeshi baada ya miaka mingi ya kuweka kizuizi cha kijamii na kikatiba kwa bajeti ya ulinzi.

Baada ya kupoteza Vita vya Pili vya Dunia, nchi hiyo ilikubali kuimarisha ulinzi chini ya Marekani na kuepuka madeni makubwa kutokana na historia ya uchumi wa kushuka kwa thamani ya pesa.

Hata hivyo, mnamo 2025, Bunge la Ujerumani liliruhusu ongezeko la bajeti ya ulinzi, hatua ambayo inachukuliwa kama "mapinduzi ya kitamaduni," ikichochewa pia na uvamizi wa Urusi nchini Ukraine.

Hatua kubwa ya Ujerumani ya kuimarisha nguvu zake za kijeshi ilichochewa na hotuba ya Makamu wa Rais wa Marekani, JD Vance, mwaka uliopita, akionya kwamba Marekani haitakuwa tena mdhamini wa usalama wa Ulaya.

Aidha, ujumbe uliorushwa hadharani unaonyesha kushutumiwa kwa washirika wa Ulaya ndani ya Ikulu ya Trump, jambo lililosababisha Kansela wa Ujerumani, Friedrich Merz, kutaka Ujerumani na nguvu za Ulaya ziwe na uhuru wa kioperesheni ndani ya NATO.

Kwa sasa, Ujerumani ina wanajeshi 182,000 na ina mpango wa kuongeza idadi hiyo kwa 20,000 mwishoni mwa mwaka na 60,000 ndani ya muongo mmoja, huku akitumia pia majeshi ya akiba ya 200,000.

Programu ya kuajiri vijana inaendelea, na wateule wapya wa jeshi walifikia 5,300 mwezi Februari, ongezeko la 14% ikilinganishwa na mwaka jana.

Hatua hizi zinachukuliwa kama "kilele cha kuamka" kwa Ujerumani, kuashiria mabadiliko makubwa katika sera yake ya ulinzi na uhuru wake wa kimkakati.

Uhuru katika kufanya maamuzi

Ujerumani inaongeza uzalishaji wake wa silaha ili kupunguza utegemezi kwa Marekani. Kuondolewa kwa vikwazo kwenye bajeti ya ulinzi kumechochea kampuni nyingi za Kijerumani kuhamia kutoka uzalishaji wa kiraia kwenda kwa wa kijeshi. Hadi sasa, Ulaya imekuwa ikitegemea sana wazalishaji wa silaha wa Marekani kwa ndege za kivita, mifumo ya makombora, na magari ya vita kama tanki.

Ujerumani sasa inafuata sera ya "kununua Kijerumani kadri inavyowezekana" ili kupunguza utegemezi huu. Kipaumbele ni: ujasusi na ufuatiliaji (ISR), ndege zisizo na rubani, uwezo wa mashambulizi sahihi, na teknolojia ya anga. Lengo ni kujilinda na kuzuia vitisho kutoka Urusi, si kuanzisha vita.

Hata hivyo, Marekani bado ina rasilimali kubwa zaidi duniani za kijeshi, na Ulaya haiwezi kufunika pengo hilo peke yake. Aidha, kuna changamoto ya kuanzisha uaminifu sawa na ule wa Marekani, ambao umejengwa kwa miongo kadhaa. Uaminifu wa Kijerumani kwa Marekani umepungua kwa kiasi kikubwa kutoka 74% mwaka 2024 hadi 27% mwaka 2025.

Nchi isiyo na mbadala

Mfano wa kuvutia zaidi wa mabadiliko ya nafasi ya Ujerumani Ulaya ni mtazamo wa majirani zake. Wakati wa karne ya 20, ujerumani ulikuwa na nguvu za kijeshi zinazotia hofu, lakini sasa uwepo wake nchini Lithuania na sehemu nyingine za Ulaya ni unaopendwa.

Mnamo 2011, Waziri wa Mambo ya Nje wa Poland, Radoslav Sikorski, alihimiza Ujerumani ichukue jukumu la uongozi Ulaya, akielezea Ujerumani kama "nchi isiyo na mbadala". Wakati huo, jukumu lililotakiwa Ujerumani kuchukua lilikuwa la kiuchumi zaidi kuliko la kijeshi, lakini ilikuwa ishara muhimu ya mabadiliko.

Ujumuishaji wa kijeshi wa Ujerumani unaonekana kama habari njema kwa Poland, Ulaya, na NATO. Poland, iliyokuwa "kipande cha sandwich" kati ya nguvu mbili kubwa, inathamini uwekezaji wa Ujerumani katika ulinzi. Ujerumani sasa ni mwekezaji mkubwa wa nne duniani katika ulinzi, na uchumi wake wenye nguvu unapaswa kuchangia zaidi.

Jenerali Breuer anasisitiza ushirikiano na kuepuka mtazamo wa kutaka kutawala, huku akihisi uzito wa jukumu la kiongozi wa kijeshi wa nchi yenye nguvu kubwa Ulaya.

Kwa kifupi, wakati NATO ilipoanzishwa, lengo lilikuwa "kuweka Wamarekani ndani, Warusi nje, na Wajerumani chini." Sasa, makumi ya miaka baadaye, Ujerumani ipo juu tena, imepanda tena kijeshi, na iko katikati ya ramani mpya ya nguvu Ulaya.