به گفته شاهدان و بر اساس گزارش‌ها، حکومت ایران از کودکان در نقش‌های امنیتی استفاده می‌کند

مرگ یک پسر ۱۱ ساله ایرانی که گفته می‌شود هنگام حضور در یک ایست بازرسی امنیتی در کنار پدرش در تهران، در یک حمله هوایی کشته شده، توجه‌ها را به طرحی جدید برای به‌کارگیری کودکان در نیروهای امنیتی جلب کرده است.

صدف منفرد، مادر علیرضا جعفری، به روزنامه همشهری که زیر نظر شهرداری تهران منتشر می‌شود، گفت که پسر و همسرش در حال کمک به گشت‌ها و ایست‌های بازرسی بسیج برای «حفظ امنیت تهران و مردم آن» بودند که در ۱۱ مارس کشته شدند.

هفته گذشته، یکی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تهران به خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، گفت که این نهاد قصد دارد «داوطلبان» ۱۲ ساله و بالاتر را جذب کند.

شاهدان عینی به بی‌بی‌سی گفته‌اند که کودکان، از جمله برخی که مسلح بوده‌اند، در نقش‌های امنیتی در پایتخت و شهرهای دیگر دیده شده‌اند.

سازمان‌های حقوق بشری مستقر در خارج از ایران نیز مرگ علیرضا جعفری را گزارش کرده‌اند. گروه کردی هه‌نگاو اعلام کرده که او «دانش‌آموز کلاس پنجم» بوده که هنگام حضور در یک ایست بازرسی در تهران کشته شده است.

مادر علیرضا می‌گوید همسرش به او گفته بود که در ایست بازرسی نیروی کافی وجود ندارد و «فقط چهار نفر» حضور دارند. او افزوده که پدر علیرضا او را با خود برده و گفته است که این پسر باید «برای روزهای پیش رو آماده باشد».

او به نقل از پسرش گفته است: «مامان، یا ما این جنگ را می‌بریم یا شهید می‌شویم. ان‌شاءالله که می‌بریم، اما من دوست دارم شهید بشوم.»

روزنامه همشهری گزارش داده که آن‌ها در یک «حمله پهپادی اسرائیل» هدف قرار گرفته‌اند.

ارتش اسرائیل به بی‌بی‌سی گفت که بدون ارائه مختصات دقیق محل حمله، قادر به تایید این موضوع نیست.

رحیم نادعلی، از سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ، گفته است که برنامه جدیدی با عنوان «مدافعان وطن برای ایران» کودکان را در وظایف مختلف از جمله گشت‌زنی و استقرار در ایست‌های بازرسی به کار خواهد گرفت.

او افزود که جذب نیرو می‌تواند در مساجد وابسته به بسیج در تهران و همچنین در میادین شهری که تجمع‌های حامیان حکومت در آن‌ها برگزار می‌شود، انجام شود.

بسیج یک نیروی شبه‌نظامی تحت کنترل سپاه است که حدود یک میلیون عضو دارد و اغلب برای کنترل اعتراضات خیابانی به کار گرفته می‌شود. اسرائیل اعلام کرده که اخیرا چندین ایست بازرسی بسیج را هدف قرار داده است.

با وجود قطع اینترنت در ایران، بی‌بی‌سی با چهار شاهد عینی گفت‌وگو کرده که گفته‌اند افراد زیر ۱۸ سال را در ایست‌های بازرسی در تهران، کرج و رشت دیده‌اند.

نام این افراد به دلایل امنیتی تغییر داده شده است.

گلناز، زنی بیست و چندساله در شرق تهران، به بی‌بی‌سی گفت که پس از یک حمله هوایی در ۹ مارس، وقتی برای دیدن وضعیت بیرون رفته بود، نوجوانان مسلح را در میان نیروهای بسیجی دیده است.

سارا، که او نیز در دهه بیست زندگی خود در غرب تهران زندگی می‌کند، گفت که در روز ۲۵ مارس یک نوجوان را در ایست بازرسی دیده است.

او گفت که آن نوجوان «اسلحه دستش بود و به سمت ماشین‌ها گرفته بود. او و بقیه خودروها را متوقف می‌کردند و بازرسی می‌کردند. قدش کوتاه بود و جثه ریزی داشت».

پیشتر شهروندان ایرانی به بی‌بی‌سی گفته بودند که در اطراف پایتخت ایست‌های بازرسی امنیتی برپا شده و خودروها متوقف و بازرسی می‌شوند.

کسانی که توانسته‌اند به اینترنت وصل شوند نیز گفته‌اند این روند همچنان ادامه دارد و برخی گشت‌ها شب‌ها با پرچم جمهوری اسلامی و بلندگو در شهر حرکت می‌کنند.

برخی دیگر نیز گفته‌اند که نوجوانان را در ایست‌های بازرسی در شهرهایی غیر از تهران هم دیده‌اند.

پیمان، ساکن کرج، گفت که در روز ۳۰ مارس یک «پسر نوجوان» را با یک کلاشینکف در ایست بازرسی دیده است. او گفت: «هنوز ریش و سبیل در نیاورده بود.»

تینا، بیست و چندساله و اهل رشت گفت که در ۱۴ مارس جوانان کم‌سن‌وسال را در حال انجام وظیفه در یکی از میدان‌های شهر دیده است.

او گفت: «آن‌ها ماسک زده بودند و صورتشان پوشیده بود، اما مشخص بود که بچه‌اند؛ از چشم‌هایشان می‌شد فهمید. قدشان هم کوتاه بود. جلوی نیروهای بزرگسال ایستاده بودند. هم دلم برایشان می‌سوزد و هم می‌ترسم.»

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی درباره این برنامه جذب نیرو گفته است که این اقدام «نقض جدی حقوق کودکان و در صورت زیر ۱۵ سال بودن، جنایت جنگی» محسوب می‌شود.

بیل ون اسولد، از این سازمان، گفته است: «هیچ توجیهی برای جذب نظامی کودکان وجود ندارد، چه برسد به جذب کودکان ۱۲ ساله. در واقع، مقام‌های ایرانی ظاهرا حاضرند جان کودکان را برای تامین نیروی بیشتر به خطر بیندازند.»

پگاه بنی‌هاشمی، کارشناس حقوق بشر در دانشکده حقوق دانشگاه شیکاگو، به بی‌بی‌سی گفت: «طبق حقوق بین‌الملل، استفاده از کودکان در نقش‌های امنیتی یا نظامی به شدت محدود شده و در بسیاری موارد غیرقانونی است.»

او همچنین افزود که به‌کارگیری آن‌ها «خطرات گسترده‌تری برای جامعه ایجاد می‌کند؛ نوجوانان آموزش‌ندیده که تحت فشار عمل می‌کنند و اغلب ساختار فرماندهی مشخص و درک کافی از کاربرد زور ندارند، ممکن است ناخواسته خشونت را تشدید کنند و جان غیرنظامیان را به خطر بیندازند.»

هالی دگرس، کارشناس ایران در اندیشکده «موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک»، به بی‌بی‌سی گفت که استفاده از کودکان در ایست‌های بازرسی «نشان‌دهنده وضعیت بحرانی جمهوری اسلامی» است.

به گفته او، این موضوع نشان می‌دهد حکومت «تا چه حد در میان مردم خود محبوبیتش را از دست داده و برای جذب نیروهای بزرگسال با مشکل مواجه است، به طوری که در زمان جنگ به استفاده از کودکان در نقش‌های پشتیبانی روی آورده است».