بسته شدن تنگه هرمز چگونه بر غذا، دارو و تلفن‌های هوشمند تاثیر می‌گذارد؟

اختلال در عرضه نفت و گاز از طریق تنگه هرمز به ‌دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، قیمت جهانی انرژی را به ‌شدت افزایش داده است.

قیمت بنزین هم‌اکنون افزایش یافته و تقریبا قطعی است که هزینه‌های گرمایش خانگی در بریتانیا نیز به دنبال آن بالا برود.

اما این فقط سوخت نیست که تحت تاثیر این درگیری قرار گرفته است. مجموعه‌ای از مواد شیمیایی، گازها و دیگر محصولات بسیار حیاتی نیز معمولا از طریق تنگه هرمز وارد زنجیره‌های تامین بین‌المللی می‌شوند.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی دریافته است که قیمت طیف گسترده‌ای از کالاها، از غذا گرفته تا تلفن‌های هوشمند و داروها، ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرند، چرا که تعداد کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، از بیش از ۱۰۰ کشتی در روز پیش از جنگ به تنها چند کشتی کاهش یافته است.

در ادامه، مواردی که ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرند آمده است.

کودهای شیمیایی

محصولات پتروشیمی‌ از نفت و گاز به ‌دست می‌آیند و مقادیر زیادی از این محصولات، برای صادرات توسط کشورهای منطقه خلیج فارس تولید می‌شوند.

و یکی از مهم‌ترین محصولات پتروشیمی، کود شیمیایی است که برای تولیدات کشاورزی جهانی حیاتی است.

بر اساس اعلام سازمان ملل متحد، حدود یک‌ سوم از کودهای جهان، مانند اوره، پتاس، آمونیاک و فسفات‌ها، معمولا از طریق تنگه هرمز عبور می‌کنند.

داده‌های سازمان تجارت جهانی نشان می‌دهد که از زمان آغاز درگیری، صادرات محصولات مرتبط با کود از طریق این تنگه هرمز به‌ شدت کاهش یافته است.

تحلیلگران هشدار داده‌اند که کمبود این کودها احتمالا در حال حاضر به‌ ویژه برای تولید کشاورزی زیان‌بار خواهد بود، زیرا ماه‌های مارس و آوریل فصل کاشت در نیم‌کره شمالی است و استفاده کمتر از کود در این زمان بر میزان برداشت در اواخر سال تاثیر خواهد گذاشت.

پژوهشگران موسسه کیل می‌گویند: «یک بسته شدن نسبتا کوتاه می‌تواند کل یک فصل رشد را مختل کند و پیامدهای امنیت غذایی آن مدت‌ها پس از بازگشایی تنگه ادامه یابد.»

پژوهش‌های این موسسه نشان می‌دهد که بسته شدن کامل تنگه هرمز می‌تواند قیمت جهانی گندم را ۴.۲ درصد و قیمت میوه و سبزیجات را ۵.۲ درصد افزایش دهد.

این موسسه همچنین برآورد می‌کند کشورهایی که بیشترین تاثیر را از نظر افزایش کلی قیمت مواد غذایی خواهند دید عبارت‌اند از زامبیا (۳۱ درصد)، سریلانکا (۱۵ درصد)، تایوان (۱۲ درصد) و پاکستان (۱۱ درصد).

روسیه معمولا حدود یک‌ پنجم صادرات جهانی کود را تامین می‌کند و تحلیلگران می‌گویند این کشور ممکن است برای پر کردن این شکاف، تولید را افزایش دهد.

کیریل دمیتریف، فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین گفته است که روسیه، به ‌عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ کالاهایی مانند کود، «در موقعیت مناسبی قرار دارد».

هلیوم (ریزتراشه‌ها)

یک‌ سوم از محموله‌های جهانی گاز هلیوم معمولا از قطر تامین می‌شود و از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند.

این گاز محصول جانبی تولید گاز طبیعی است و در ساخت ویفرهای نیمه‌رسانا استفاده می‌شود که سپس به ریزتراشه‌هایی تبدیل می‌شوند که در رایانه‌ها، خودروها و لوازم خانگی به کار می‌روند.

هلیوم همچنین برای خنک کردن آهنرباها در دستگاه‌های تصویربرداری تشدید مغناطیسی (ام آر آی) که در بیمارستان‌ها استفاده می‌شوند، به کار می‌رود.

کارخانه عظیم راس لفان قطر که این گاز را تولید می‌کند، پس از حملات موشکی و پهپادی ایران تولید خود را متوقف کرده است.

و دولت قطر هشدار داده است که تعمیر این خسارات سه تا پنج سال طول خواهد کشید؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره تامین این گاز را افزایش داده است.

در سال ۲۰۲۳، انجمن صنعت نیمه‌رسانای آمریکا هشدار داد که در صورت اختلال در تامین جهانی هلیوم، «جهش قیمتی» رخ خواهد داد.

تحلیلگران هشدار داده‌اند که اثرات زنجیره‌ای انسداد تنگه هرمز می‌تواند به افزایش قیمت طیفی از فناوری‌های پیشرفته، از تلفن‌های هوشمند تا مراکز داده، منجر شود.

و پراشانت یاداو، پژوهشگر ارشد سلامت جهانی در شورای روابط خارجی، هشدار داده است که کمبود طولانی ‌مدت هلیوم می‌تواند قیمت ام آر آی را نیز افزایش دهد.

او به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت: «دستگاه‌های ام آر آی برای خنک کردن آهنرباها به حدود هزار و ۵۰۰ تا دو هزار لیتر هلیوم نیاز دارند. هر بار که اسکن انجام می‌دهید، مقدار کمی از آن تبخیر می‌شود. مردم معمولا فکر می‌کنند استفاده اصلی هلیوم در مراکز داده، نیمه‌رساناها و خنک‌سازی برای صنعت هوش مصنوعی و داده است. اما نباید فراموش کنیم که هلیوم برای ام آی آرها و سایر کاربردهای پزشکی نیز بسیار مهم است».

مشتقات پتروشیمی (داروها)

مشتقات پتروشیمی مانند متانول و اتیلن، مواد حیاتی در تولید جهانی داروها از جمله مسکن‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و واکسن‌ها هستند.

برآورد می‌شود که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، یعنی عربستان سعودی، قطر، عمان، امارات متحده عربی، کویت و بحرین حدود ۶ درصد از ظرفیت تولید پتروشیمی جهان را در اختیار داشته باشند.

این کشورها عمدتا از تنگه هرمز برای صادرات این مواد شیمیایی به جهان استفاده می‌کنند و حدود نیمی از آنها به آسیا می‌رود.

هند یک ‌پنجم صادرات داروهای ژنریک (بدون نام تجاری) جهان را تولید می‌کند که بسیاری از آنها به ایالات متحده و اروپا ارسال می‌شوند.

بسیاری از این محصولات دارویی نیز معمولا از طریق فرودگاه‌های مرکزی خلیج فارس، به ‌ویژه دبی، به بازارهای جهانی منتقل می‌شوند؛ فرودگاه‌هایی که به‌ شدت تحت تاثیر این درگیری قرار گرفته‌اند.

برخی تحلیلگران نسبت به احتمال افزایش قیمت دارو برای خانوارها در نتیجه اختلال در تنگه هرمز هشدار داده‌اند.

گوگرد (فلزات و باتری‌ها)

گوگرد نیز محصول جانبی فرآوری نفت خام و گاز طبیعی است و در مقادیر زیادی برای صادرات در منطقه خلیج فارس تولید می‌شود.

حدود نیمی از تجارت دریایی گوگرد در سطح جهانی، معمولا از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند.

کاربرد اصلی گوگرد به‌عنوان کود کشاورزی است، اما این ماده برای فرآوری فلزات نیز حیاتی است.

گوگرد برای تولید اسید سولفوریک استفاده می‌شود که در فرآوری مس، کبالت و نیکل و همچنین در استخراج لیتیوم کاربرد دارد.

تمام این فلزات برای تولید باتری‌ها مورد نیاز هستند؛ باتری‌هایی که در همه ‌چیز از لوازم خانگی تا خودروهای برقی و تجهیزات نظامی مانند پهپادها استفاده می‌شوند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر عرضه گوگرد همچنان مختل بماند، نتیجه احتمالا افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان محصولاتی خواهد بود که شامل باتری هستند.

گزارش تکمیلی از تام ادجینگتون و جاشوا چیتهام

گرافیک از فیل لیک