جنگ ایران کی تمام می‌شود؛ جدول‌های زمانی متغیر و روایت‌های متناقض دولت ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، چهارشنبه شب از پشت تریبونی در کاخ سفید، تازه‌ترین ارزیابی خود را از مدت‌ زمان احتمالی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران ارائه داد.

او در نخستین سخنرانی تلویزیونی سراسری خود درباره این جنگ، از زمان آغاز آن در اواخر فوریه، گفت آمریکا «به‌زودی، خیلی زود» به اهداف نظامی خود در ایران خواهد رسید.

او یادآوری کرد که این درگیری تاکنون کوتاه‌تر از جنگ‌های طولانی‌ مدتی مانند جنگ جهانی دوم و جنگ ویتنام بوده است و سپس جدول زمانی تازه‌ای ارائه کرد.

او گفت: «در دو تا سه هفته آینده، آن‌ها را به عصر حجر بازمی‌گردانیم، جایی که به آن تعلق دارند.»

این نخستین بار نبود که آقای ترامپ یا مقام‌های ارشد دولت او برای این جنگ جدول زمانی مطرح می‌کردند.

زمانی که او در ۲۸ فوریه آغاز عملیات را اعلام کرد، گفت که این کارزار نظامی «تا هر زمان که برای دستیابی به اهداف لازم باشد» ادامه خواهد داشت.

از آن زمان، او میان این ادعا که آمریکا عملا پیروز شده و این‌ که عملیات نظامی برای چند هفته دیگر ادامه دارد، در نوسان بوده است؛ بازه‌ای که معمولا بین دو تا شش هفته مطرح شده است. شش هفته، روز ۱۱ آوریل به سر می‌رسد.

تحلیلگرانی که با بی‌بی‌سی گفت‌وگو کرده‌اند می‌گویند اعلام جدول زمانی از سوی رئیس‌جمهور آمریکا در جریان جنگ، اقدامی رایج برای جلب حمایت افکار عمومی است، اما این برآوردها اغلب بعدا تغییر می‌کند.

با این حال، به گفته یکی از کارشناسان، رویکرد دولت آقای ترامپ در این زمینه ویژگی متفاوتی داشته است.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، تلویحا گفته است که این انعطاف‌پذیری در زمان‌بندی می‌تواند برای ایالات متحده مزیت تاکتیکی داشته باشد.

او در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت: «به دشمن نگویید چه کاری را می‌خواهید یا نمی‌خواهید انجام دهید و نگویید چه زمانی قصد دارید [عملیات را] متوقف کنید.»

او افزود: «[دونالد ترامپ] گفته چهار تا شش هفته، شش تا هشت هفته، سه هفته. ممکن است هر عددی باشد، اما ما هرگز رقم دقیق را اعلام نمی‌کنیم، چون هدف ما تکمیل ماموریت‌هاست و در مسیر رسیدن به آن قرار داریم.»

با ادامه درگیری، دیگر اعضای دولت دونالد ترامپ نیز پیش‌بینی‌های خود را درباره مدت جنگ مطرح کرده‌اند؛ پیش‌بینی‌هایی که گاهی با گفته‌های رئیس‌جمهور هم‌خوانی ندارد.

روز ۸ مارس، پیت هگست در برنامه ۶۰ دقیقه شبکه سی‌بی‌اس گفت آنچه تاکنون رخ داده «فقط آغاز کار» بوده است. کمتر از ۲۴ ساعت بعد، وزارت دفاع نیز در شبکه‌های اجتماعی همین پیام را تکرار کرد: «ما تازه شروع به جنگیدن کرده‌ایم.»

اما همان روز، آقای ترامپ در یک نشست خبری در فلوریدا گفت آمریکا پیشرفت‌های «قابل توجهی» در دستیابی به اهداف نظامی خود در ایران داشته است و افزود: «برخی حتی می‌توانند بگویند تقریبا کامل شده است.»

در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، موضعی میان این دو دیدگاه داشته است.

او روز سه‌شنبه، یک روز پیش از سخنرانی دونالد ترامپ، به شبکه فاکس‌نیوز گفت: «ما خط پایان را می‌بینیم. نه امروز است، نه فردا، اما در راه است.»

دولت آقای ترامپ نخستین دولت ایالات متحده نیست که با چنین پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود.

گاهی جدول‌های زمانی که روسای‌جمهور وقت ارائه داده‌اند مبهم بوده و گاهی جزئیات بیشتری داشته است. با این حال، کمتر جنگی، اگر اصلا وجود داشته باشد، دقیقا طبق پیش‌بینی فرمانده کل قوا پیش رفته و به پایان رسیده است.

اریک مین، استاد دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس در حوزه حل منازعه و دیپلماسی، می‌گوید با تغییر شرایط جنگ، این برآوردها نیز تغییر می‌کند.

او گفت: «پیش‌بینی مدت زمان جنگ‌ها کار بسیار دشواری است.»

در سال ۱۹۶۷، رئیس‌جمهور لیندون بی. جانسون اعلام کرد که «نوری در انتهای تونل» برای پایان جنگ ویتنام دیده می‌شود. هدف او از این ادبیات مبهم، آرام کردن ملتی بود که مخالفتشان با این نبرد روزبه‌روز بیشتر می‌شد.

این تلاش موفق نبود؛ جنگ هشت سال دیگر ادامه یافت و نارضایتی داخلی در نهایت به تصمیم او برای نامزد نشدن در انتخابات دوره بعد منجر شد.

چند دهه بعد، بیل کلینتون، رئیس‌جمهور آمریکا، در سال ۱۹۹۹ گفته بود کارزار بمباران ناتو علیه یوگسلاوی ممکن است کوتاه باشد، اما این حملات بیش از دو ماه ادامه یافت که طولانی‌تر از انتظار بسیاری بود.

همچنین سخنرانی معروف «ماموریت انجام شد» از سوی جورج دبلیو بوش، دو ماه پس از آغاز جنگ عراق، در حالی صورت گرفت که نیروهای آمریکایی تا سال ۲۰۱۱ در این کشور باقی ماندند.

توماس پترسون، تاریخ‌دان دانشکده کندی دانشگاه هاروارد، می‌گوید: «روسای‌جمهور اغلب در زمان جنگ با ارائه جدول زمانی سعی می‌کنند زمان بخرند» و «تقریبا همه آن‌ها مدت را کمتر از واقع برآورد می‌کنند».

با این حال، کارشناسانی که با بی‌بی‌سی گفت‌وگو کرده‌اند، معتقدند اظهارات آقای ترامپ درباره جنگ با ایران به این دلیل برجسته و متفاوت است که رئیس‌جمهور و مشاورانش بارها زمان‌بندی و دلایل توجیهی جنگ را تغییر داده‌اند.

آقای مین می‌گوید: «تضاد میان مواضع بخش‌های مختلف دولت واقعا کم‌ سابقه است؛ واقعا هیچ نمونه مشابه تاریخی که بتوانم به آن استناد کنم، به خاطرم نمی‌رسد.»

کاخ سفید به نوبه خود چنین ادعایی را رد می‌کند. کارولین لیویت، سخنگوی آن، ماه گذشته گفت که «رئیس‌جمهور ترامپ و تمام تیم او همواره اهداف روشنی را ترسیم کرده‌اند».

نطق سراسری دونالد ترامپ در روز چهارشنبه با انتظار زیادی همراه بود، چرا که به نظر می‌رسید رئیس‌جمهور در نخستین سخنرانی پربیننده خود درباره جنگ، خبرهای مهمی اعلام کند.

در واشنگتن گمانه‌زنی‌هایی مطرح بود مبنی بر اینکه آقای ترامپ ممکن است اعزام نیروی زمینی به ایران یا حتی پایان تدریجی جنگ را اعلام کند، اما در عوض او از بازه زمانی جدید دیگری سخن گفت.