کشورهای «متخاصم» و ورزش ایران؛ «ریاض ناامن است، میزبانی را از آمریکا بگیرید»

در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، ورزش نیز یکی از حوزه‌هایی است که درگیر کشمکش‌های سیاسی جمهوری اسلامی با آمریکا و بسیاری از کشورهای منطقه شده است.

برگزاری مسابقات لیگ نخبگان آسیا و بعد از آن جام جهانی فوتبال در آمریکا، موجب شده است که ورزش ایران، این روزها بیشتر از هر زمان دیگری تحت تاثیر اتفاقات سیاسی قرار بگیرد.

از اظهارنظرهای احمد دنیامالی، وزیر ورزش و مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، مبنی بر عدم حضور در جام جهانی و بعد از آن درخواست برای برگزاری مسابقات ایران در مکزیک تا درخواست باشگاه تراکتور برای تغییر محل برگزاری مسابقه با شباب الاهلی امارات در ریاض و ممنوعیت حضور تیم‌های ورزشی در کشورهایی که حکومت «متخاصم» خوانده است، همگی خطر تعلیق و جریمه‌های سنگین برای ورزش و فوتبال ایران را شدت بخشیده‌اند.

سئوال اینجاست که آیا مسئولان ورزشی جمهوری اسلامی ایران، می‌توانند در ادامه سیاست‌های قبلی حکومت مبنی بر مسابقه ندادن با ورزشکاران اسرائیلی، حالا هم درباره حضور تیم‌ها در کشورهای منطقه و جام جهانی اعمال نظر کنند؟‌

نامه تراکتور به کنفدراسیون فوتبال آسیا: در ریاض امنیت نداریم

بعد از اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا (ای‌اف‌سی) اعلام کرد که مسابقات پلی‌آف لیگ نخبگان آسیا در عربستان سعودی برگزار می‌شود، وزارت ورزش و جوانان ایران، با انتشار اطلاعیه‌ای، اعلام کرد: «حضور تیم‌های ملی و باشگاهی در کشورهایی که متخاصم محسوب می‌شوند و قادر به تامین امنیت ورزشکاران و اعضای تیم‌های ایرانی نیستند، تا اطلاع ثانوی ممنوع است. بنابراین فدراسیون فوتبال و باشگاه‌ها موظف به اعلام این موضوع به کنفدراسیون فوتبال آسیا برای جابه‌جایی مکان بازی‌ها خواهند بود.»

پس از این بود که باشگاه تراکتور طی درخواستی رسمی از ای‌اف‌سی، خواستار تغییر محل بازی با شباب الاهلی امارات در مرحله حذفی لیگ نخبگان آسیا شد. تراکتور در این نامه، ادعای ابهام در تضمین امنیت کامل در عربستان سعودی به دلیل جنگ در منطقه را مطرح کرده و خواستار تغییر محل بازی به کشوری امن و به دور از درگیری‌های نظامی شده است.

کنفدراسیون فوتبال آسیا، هنوز به این درخواست پاسخی نداده است و مشخص نیست که آیا با این درخواست موافقت خواهد شد یا نه؟ مهم‌تر اما این است که در صورت مخالفت با درخواست باشگاه تراکتور، اگر این تیم حاضر به بازی در ریاض نشود، با چه تبعاتی روبرو خواهد شد؟

ماجرای حضور تیم ملی در جام جهانی

همزمان با ماجرای درخواست پناهندگی شماری از بازیکنان تیم فوتبال زنان ایران در استرالیا، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، در مصاحبه‌ای گفت: «اگر دورنمای جام جهانی همین‌طور باشد، کدام عقل سلیمی تیم ملی‌‌ را به چنین جایی می‌فرستد؟»

احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، هم گفت: «شرایط حضور تیم ملی در جام جهانی را نداریم.» کمی بعد دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نوشت: «تیم ملی فوتبال ایران برای حضور در جام جهانی مورد استقبال قرار می‌گیرد اما واقعا معتقد نیستم حضور آن‌ها در آنجا برای جان و امنیت خودشان مناسب باشد.»

کمی بعد وزیر ورزش تغییر موضع داد و گفت: «ما حاضریم در مکزیک بازی کنیم اما چون قرعه‌کشی انجام شده، به نظر می‌آید چنین کاری، امکان‌پذیر نیست.» او همچنین گفته بود که «فیفا باید میزبانی را از آمریکا بگیرد.»

البته با این درخواست ایران هم موافقت نشد و جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، اعلام کرد: «همه تیم‌ها در جام جهانی خواهند بود.» حالا اما با اطلاعیه‌ای که وزارت ورزش منتشر کرده، به طور علنی حضور تیم‌های ورزشی در کشورهایی که «متخاصم» نامیده را ممنوع کرده و براساس این اطلاعیه، قاعدتا تیم ملی فوتبال هم اجازه حضور در آمریکا را نخواهند داشت.

در ادامه اما آقای تاج بازهم تغییر موضع داد و به رسانه‌های داخل ایران گفت: «امروز با آقای وزیر جلسه مفصل دو سه ساعته داشتیم و داریم تصمیماتی می‌گیریم اما آنچه مسلم است نظر جمعی این است که ما جام جهانی را باید یک فرصت بدانیم و در واقع دنبال این باشیم که آمریکا را تحریم کنیم، نه جام جهانی را.»

این در حالی است که تیم ملی فوتبال ایران روز جمعه ۷ فروردین ۱۴۰۵، در دیداری تدارکاتی برای آماده‌سازی پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ آمریکا در ترکیه با نیجریه بازی کرد و ۲-۱ شکست خورد و در بازی بعدی پنج بر صفر کاستاریکا را برد.

در آغاز مسابقه با نیجریه، بازیکنان با در دست داشتن کوله‌پشتی‌های دخترانه‌ای در دست و هنگام خواندن سرود جمهوری اسلامی، یاد کودکان کشته شده در مدرسه شجره طیبه میناب را زنده نگه‌ داشتند.

چه در انتظار ورزشکاران و تیم‌های ایرانی است؟‌

هنوز مشخص نیست کنفدراسیون فوتبال آسیا با تغییر میزبانی بازی تراکتور مقابل الشباب الاهلی موافقت می‌کند یا نه. وضعیت حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی آمریکا هم همچنان نامشخص است اما آنچه مسلم است اینکه پافشاری حکومت بر ممانعت از حضور ورزشکاران و تیم‌های ورزشی در کشورهایی که «متخاصم» می‌خواند، می‌تواند جریمه‌های متعددی برای ورزش ایران در بر داشته باشد.

به عنوان مثال براساس مقررات فیفا، عدم حضور تیم ملی در جام جهانی آمریکا می‌تواند علاوه بر جریمه قابل توجه، پرداخت غرامت به کشور میزبان و محرومیت از حضور در دوره‌های بعدی جام جهانی را در پی داشته باشد.

هم‌زمان با این شرایط، بسیاری از وابستگان به حکومت، سلبریتی‌ها و ورزشکاران را به عناوین مختلف تهدید می‌کنند. برای مثال می‌توان به مجتبی امینی، تهیه کننده سریال‌های حکومتی، اشاره کرد که در تجمعی گفته است: «بعد از جنگ پوست سلبریتی‌های مخالف را می‌کنیم.»

در موردی دیگر، دادستان مرکز استان گلستان اعلام کرده که اموال سردار‌ آزمون، بازیکن تیم ملی فوتبال ایران به دلیل برخی مواضع او توقیف شده است.

ماجرا اما به همین جا ختم نمی‌شود. براساس تقویم مسابقات ورزشی ایران در سال ۱۴۰۵، تنها چالش‌های پیش رو به مسابقات پلی‌آف لیگ نخبگان و جام جهانی محدود نمی‌شوند.

تیم‌های ملی کشتی فرنگی و آزاد در مهر و آبان باید در مسابقات جهانی بحرین شرکت کنند و بعد از آن در آذر بازی‌های داخل سالن هنرهای رزمی و در دی، تیم ملی فوتبال، جام ملت‌های آسیا را در ریاض عربستان پیش رو خواهند داشت.

آنچه شرایط را برای ورزش و فوتبال ایران پیچیده می‌کند، عمل به اطلاعیه وزارت ورزش، از سوی تیم‌های ورزشی است. این موضوع می‌تواند به عنوان مصداق بارز دخالت دولت در تصمیم‌های ورزشی، شناخته شود و فشارهای مجامع بین‌المللی ورزشی بر ورزش ایران را افزایش دهد. فشارهایی که می‌توانند حتی به تعلیق فدراسیون‌های ورزشی ایران منجر شوند.