آمریکا چگونه ممکن است برای تصرف جزیره خارگ اقدام کند؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اشاره کرده که ممکن است نیروهایی را برای تصرف و کنترل پایانه اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارگ در شمال خلیج فارس اعزام کند. اما دلیل این کار چیست، چگونه ممکن است انجام شود و چه خطراتی دارد؟

جزیره خارگ از دیرباز مهم‌ترین مسیر خروجی نفت ایران بوده است. این جزیره در فاصله نسبتا کمی از سواحل جنوب ایران قرار دارد و آب‌های اطراف آن به اندازه‌ای عمیق است که نفتکش‌های بسیار بزرگ بتوانند در آن بارگیری کنند؛ نفتکش‌هایی که ظرفیت آن‌ها حدود دو میلیون بشکه است. حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از جزیره خارگ انجام می‌شود.

در جریان جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، نیروی هوایی عراق بارها این جزیره را بمباران کرد. همچنین در ۱۳ مارس امسال، آمریکا اعلام کرد که ۹۰ هدف نظامی را در این جزیره بمباران کرده، اما زیرساخت‌های نفتی را دست‌نخورده باقی گذاشته است.

اگر آمریکا تصمیم به حمله و تصرف جزیره خارگ بگیرد، این اقدام به احتمال زیاد موقتی خواهد بود و هدف آن اعمال فشار بر ایران از طریق قطع صادرات سوخت تا تهران مجبور شود کنترل خود بر تنگه هرمز - یکی از پرترددترین مسیرهای انتقال نفت در جهان - را کنار بگذارد و با خواسته‌های واشنگتن موافقت کند.

با این حال، با توجه به مقاومت و سرسختی حکومت ایران، بسیار محل تردید است که چنین رویکردی نتیجه‌بخش باشد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، هشدار داده است که نیروهای جمهوری اسلامی «آتش بر سر» نیروهای مهاجم آمریکایی فرو خواهند ریخت. همچنین گفته می‌شود ایران دفاع از این جزیره را تقویت کرده و از جمله سامانه‌های موشکی زمین به هوا در آن مستقر کرده است.

مقام‌های ایران همچنین آمریکا را به دورویی متهم کرده‌اند؛ چرا که هم‌زمان با پیشنهاد گفت‌وگوهای صلح، نیروهایی را به منطقه اعزام کرده است. این نیروها شامل نزدیک به ۵ هزار تفنگدار دریایی آمریکا و حدود ۲ هزار چترباز از لشکر ۸۲ هوابرد هستند.

این موضوع گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای را برانگیخته است که ممکن است یکی یا هر دوی این نیروها برای تصرف و نگهداری خارگ به کار گرفته شوند.

در تئوری، نیروهای چترباز می‌توانند یک عملیات هوابرد - احتمالا در شب - برای تصرف نقاط کلیدی این جزیره کوچک که حدود ۲۰ کیلومتر مربع مساحت دارد، انجام دهند.

تفنگداران دریایی آمریکا نیز می‌توانند از کشتی‌هایی مجهز به هواگردهای «اوسپری» با قابلیت پرواز عمودی و شناورهای آبی‌خاکی برای اجرای عملیات آبی‌خاکی استفاده کنند. اما پیش از آن، این شناورها باید از تنگه هرمز که تحت کنترل ایران است عبور کنند و سپس در طول خلیج فارس از کنار شمار زیادی از مراکز پنهان پرتاب پهپاد و موشک ایران عبور کنند.

هرگونه عملیات پیاده‌سازی - چه از هوا و چه از دریا - احتمالا با مین‌های ضدنفر و حملات انبوه پهپادی مواجه خواهد شد. توان رزمی بالای یگان‌های اعزامی تفنگداران دریایی آمریکا احتمالا باعث برتری آن‌ها در میدان خواهد شد، اما این پیروزی می‌تواند با تلفات سنگین همراه باشد.

پس از آن، آمریکا با چالش حفظ کنترل جزیره برای مدت نامشخصی مواجه خواهد شد، آن هم در حالی که هدف حملات مداوم از خاک اصلی ایران قرار می‌گیرد.

سناریویی مشابه را می‌توان در «جزیره مار» اوکراین در دریای سیاه دید؛ جایی که روسیه در ابتدای تهاجم گسترده خود در فوریه ۲۰۲۲ آن را تصرف کرد، اما در نهایت به دلیل حملات مداوم اوکراین مجبور به عقب‌نشینی شد.

همچنین، اشغال طولانی‌مدت خاک ایران از سوی آمریکا احتمالا در داخل این کشور نیز با مخالفت روبه‌رو خواهد شد؛ از جمله از سوی بخشی از حامیان آقای ترامپ که او را با وعده دوری از چنین درگیری‌هایی به قدرت رسانده‌اند.

در نهایت، باید توجه داشت که حجم گسترده گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حمله زمینی آمریکا به خارگ ممکن است بخشی از یک طرح فریب باشد.

بی‌تردید، این جزیره از نظر راهبردی برای ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اهمیت بالایی دارد. اما جزایر دیگری نیز در خلیج فارس وجود دارند که ممکن است در تیررس توجه آمریکا باشند.

از جمله جزیره لارک، در نزدیکی بندرعباس و در مجاورت تنگه هرمز. گفته می‌شود ایران در حال حاضر تمام نفتکش‌ها را برای بازرسی از کنار این جزیره عبور می‌دهد و گزارش شده که از برخی کشتی‌ها برای عبور حدود دو میلیون دلار دریافت می‌کند.

همچنین جزیره قشم - بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس و حدود ۷۵ برابر بزرگ‌تر از خارگ - که گمان می‌رود محل استقرار تاسیسات زیرزمینی موشکی و پهپادی ایران باشد.

سه جزیره ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک نیز هستند که مالکیت آن‌ها میان ایران و امارات مورد مناقشه است، اما در حال حاضر در کنترل ایران قرار دارند.

مجموع این جزایر، همراه با سایر نقاط تحت کنترل ایران در خلیج فارس، نوعی سپر دفاعی ایجاد می‌کنند که می‌تواند مسیرهای کشتیرانی را تهدید کند و برتری جغرافیایی مهمی برای ایران در برابر قدرت نظامی برتر آمریکا فراهم آورد.

در عین حال، این احتمال نیز وجود دارد که هیچ‌یک از این سناریوها عملی نشود.

در حالی که آمریکا نیروهای بیشتری به منطقه اعزام کرده و احتمال عملیات زمینی را مطرح می‌کند، دونالد ترامپ روز دوشنبه بار دیگر تاکید کرد که واشنگتن در حال «گفت‌وگوهای جدی» با ایران است؛ گفت‌وگوهایی که می‌تواند به پایان عملیات نظامی منجر شود.

با ورود جنگ به هفته پنجم، اظهارات عمومی آقای ترامپ نشانه روشنی از گام بعدی او ارائه نمی‌دهد.

اما هرگونه «توافق» - که بسیاری معتقدند دونالد ترامپ بیش از ایران خواهان آن است - مستلزم پر کردن شکاف بسیار عمیق میان مواضع دو طرف خواهد بود.