Chinamaxxing: Czy picie gorącej wody rano naprawdę jest dla ciebie dobre?

„Natknęłam się na to na moich mediach społecznościowych, a potem ciągle widziałam jedno wideo po drugim… Pomyślałam: czemu by nie spróbować?" — mówi 21‑letnia Maryam Khan.

To nie jest wymagający plan treningowy ani drogi eliksir do pielęgnacji skóry — trend, który Khan i wiele innych osób testuje, jest znacznie prostszy: picie rano gorącej wody.

Korzyści zdrowotne płynące z picia gorącej lub ciepłej wody są promowane od tysięcy lat w holistycznych systemach, takich jak tradycyjna medycyna chińska czy ajurweda, pochodząca z Indii.

Jednak ta starożytna praktyka zaczęła być promowana wśród nowej, globalnej publiczności po tym, jak na początku roku podbiła media społecznościowe.

Filmy na TikToku i Instagramie, które mają miliony wyświetleń, oznaczane są hasłami „newly Chinese" i „Chinamaxxing". W większości z nich młodzi ludzie piją ciepłą wodę, jedzą ciepłe śniadania i zaczynają dzień od rozciągania.

Ale czy te proste codzienne nawyki faktycznie mogą poprawić zdrowie?

Ochrona 'Qi'

Podstawowym założeniem tradycyjnej medycyny praktykowanej przez miliony ludzi w Chinach jest przekonanie, że w naszym ciele krąży energia – qi – a choroba pojawia się, gdy jej przepływ zostaje zablokowany lub zachwiany.

Zwolennicy wierzą, że picie ciepłej wody – ostudzonej do 40–60°C, aby uniknąć poparzenia ust lub gardła – wzmacnia i zachowuje qi, a tym samym poprawia zdrowie i długowieczność.

„Pomyśl o tym jak o domu," mówi badacz tradycyjnej medycyny chińskiej, prof. Shun Au (歐舜英). Wyjaśnia, że w tym holistycznym systemie zdrowia spożywanie zimnych potraw jest jak przeciąg wdzierający się do twojego mieszkania.

Teoria ta stanowi podstawę innych zaleceń tradycyjnej medycyny chińskiej, takich jak noszenie w domu ciepłych kapci czy rozpoczynanie dnia od gorącego śniadania.

Te nawyki stały się dla Khan, która pracuje jako asystentka architekta i obecnie mieszka w Londynie, wprowadzeniem do stosowania tradycyjnej medycyny chińskiej. Na trend ten po raz pierwszy natknęła się na TikToku.

Mówi, że odczuwa zdrowotne korzyści z rozpoczynania dnia od Tai Chi – które łączy powolne, płynne ruchy, głębokie oddychanie i medytację – oraz z zamiany swojej zwykłej kawy na ciepłą wodę.

„Pijąc kofeinę od razu po przebudzeniu, nie zdawałam sobie sprawy, że później odczuwam dość silne mdłości," mówi.

„Potem zaczęłam pić zwykłą gorącą wodę, czasami z miętą, cytryną… i faktycznie czułam się bardziej odświeżona," dodaje.

Dlaczego ludzie sięgają po tradycyjną medycynę?

Rosnące zainteresowanie młodszych pokoleń w internecie tradycyjnymi chińskimi wskazówkami dotyczącymi stylu życia odzwierciedla szerszy trend społeczny – mówi dr Shyama Kuruvilla, pełniąca obowiązki dyrektorki Globalnego Centrum Medycyny Tradycyjnej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

„Nawet w Europie przeprowadzono badania populacyjne… jedno z nich w Niemczech pokazuje, że 70% społeczeństwa, a być może nawet więcej, korzysta z jakiejś formy tradycyjnej, komplementarnej integracyjnej medycyny. W niektórych krajach – takich jak Chiny czy Indie – odsetek ten może przekraczać 90%," wyjaśnia.

Niektórzy zwolennicy nie ufają współczesnej medycynie – sposób myślenia, który mógł zostać ukształtowany przez pandemię Covid-19. Jedno z badań w USA sugeruje, że zaufanie do lekarzy i szpitali spadło z ponad 70% w 2020 r. do około 40% w 2024 r. wśród respondentów.

Inni mogą nie mieć dostępu do medycyny konwencjonalnej albo traktować medycynę tradycyjną jako tańszą alternatywę.

Część osób przyciąga do medycyny tradycyjnej również jej spersonalizowane i holistyczne podejście. Nawyki takie jak picie ciepłej wody mogą stanowić punkt wejścia do systemów zdrowotnych promujących równowagę umysłu, ciała i środowiska.

Systemy te mają także dla wielu ludzi głębokie znaczenie kulturowe, duchowe i historyczne.

„Wielu praktyków medycyny tradycyjnej i społeczności rdzennych powiedziałoby: 'stosujemy to od tysięcy lat… widzieliśmy, że to pomaga ludziom,'" mówi Kuruvilla.

Globalne Centrum Medycyny Tradycyjnej WHO ocenia dostępne dowody naukowe, aby dostarczać decydentom i pacjentom odpowiednich wytycznych.

Jak dodaje, to ogromne wyzwanie – obecnie mniej niż 1% globalnego finansowania badań zdrowotnych przeznacza się na badania nad medycyną tradycyjną.

„Istnieje ogromna potrzeba wzmocnienia bazy dowodowej," podkreśla.

Ekspertka WHO zaznacza, że przed sięgnięciem po medycynę tradycyjną pacjenci powinni skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia, aby upewnić się, że jest ona bezpieczna w kontekście ich ogólnej opieki medycznej.

A co z piciem gorącej wody? Choć WHO nie ma w tej kwestii szczegółowych wytycznych, Kuruvilla podkreśla, że wiele zależy od temperatury wody, ilości jej spożycia oraz stanu zdrowia danej osoby.

„Chodzi przede wszystkim o… dowody naukowe i równowagę," zaznacza.

Co na to nauka?

Picie ciepłej wody zaraz po przebudzeniu może przynieść pewne korzyści – mówi dr Rosy Brooks, lekarka rodzinna i specjalistka medycyny długowieczności.

„Może mieć niewielkie korzyści dla trawienia oraz pomagać w łagodzeniu zaparć," dodaje.

Jak wyjaśnia, istnieje też ograniczona liczba dowodów wskazujących na to, że ciepła woda może pomagać łagodzić skurcze w przełyku – przewodzie łączącym gardło z żołądkiem.

„Poza tym picie wody, czy to zimnej, czy ciepłej, jest po prostu korzystne dla nawodnienia organizmu," tłumaczy.

„Nie ma również dowodów na to, że zimna woda szkodzi zdrowiu," mówi dr Selina Gray, lekarka rodzinna i specjalistka medycyny stylu życia w prywatnej brytyjskiej placówce Dr Helen Medical.

Podkreśla także, że – wbrew niektórym twierdzeniom pojawiającym się w mediach społecznościowych – nie ma dowodów na to, że picie ciepłej wody może spalać tłuszcz, przyspieszać metabolizm czy „detoksykować" organizm.

„Jeśli ktoś woli ciepłą wodę i dzięki temu pije jej więcej, to świetnie, ale nie jest to żaden skrót do poprawy metabolizmu," dodaje.

Gray, która dorastała w Singapurze, w otoczeniu tradycyjnej medycyny chińskiej, mówi, że „wciąż słyszy swoją matkę, która powtarzała jej, by pić gorącą wodę, żeby rozgrzać organizm od środka".

„Takie tradycje oferują rutynę, która wydaje się naturalna, bardziej przystępna i ma znaczenie z perspektywy kulturowej," dodaje.

Możliwość zwolnienia tempa

Choć dowody naukowe dotyczące picia ciepłej wody są ograniczone, badania sugerują, że inne tradycyjne praktyki mogą przynosić korzyści.

Gorące śniadanie przygotowane z pełnowartościowych składników może być pod względem odżywczym bardziej kompletne niż zimna miska płatków zbożowych.

Chociaż nie ma dowodów na to, że zimne stopy powodują choroby, utrzymywanie ciepła i poczucia komfortu może pomóc się zrelaksować i lepiej spać.

A niewielkie, ale dobrej jakości badania wykazały, że tradycyjne chińskie ćwiczenia tai chi i qigong mogą poprawiać siłę, mobilność oraz redukować stres.

„Dość często w codziennym życiu nasz umysł pędzi… a nasze ciało i umysł znajdują się w dwóch różnych miejscach," mówi ekspert medycyny chińskiej, Au.

„Cała idea medytacji, qigong i tai chi polega na spowolnieniu tego procesu," dodaje.

Choć lekarka rodzinna dr Brooks nie uważa, że picie ciepłej wody niesie ze sobą znaczące korzyści zdrowotne, przyznaje, że może być pomocne z psychologicznego punktu widzenia.

„To swego rodzaju rutyna… daje nam chwilę dla siebie, o której często zapominamy w naszym zabieganym świecie," dodaje.

Khan mówi, że odczuła pozytywny wpływ na swoje zdrowie psychiczne, a picie gorącej wody rano to dla niej sposób na znalezienie chwili dla siebie.

„Postrzegam to jako okazję, by zwolnić, uważnie przyjąć to, co przynosi dzień, i rozpocząć go z intencją."

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska