İran: İsrail'in Lübnan'a saldırıları ateşkes anlaşmasının 'ciddi bir ihlali'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade, ABD ile İran arasında varılan ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail'in çarşamba günü Lübnan'a yönelik saldırılarının ateşkesin "ciddi bir ihlali" olduğunu söyledi.

BBC'ye mülakat veren Dışişleri Bakanı Hatipzade, ABD'nin savaş mı barış mı istediğine "karar vermesi" gerektiğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump ise İran'a "gerçek anlaşma"nın uygulanmaması halinde daha önce görülmemiş ölçekte askeri güç kullanılacağını söyledi.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, ABD'nin İran ve çevresindeki askeri varlığını sürdüreceğini belirtti.

İranlı, Lübnan bombalaması nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı ateşkesin ilan edildiği gün yeniden geçişlere kapattı. Bu anlaşmanın en önemli şartlarından biri.

BBC'ye konuşan Hatipzade, İran'ın "Ortadoğu'daki herkesten bu anlaşmaya uymasını istediğini... ve Amerikalıların müttefiklerine de aynısını yapmasını beklediğini" belirtti.

Hatipzade, anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını ve İran ile müttefiklerinin "ateşkes kabul etmeye" hazır olduğunu söyledi.

Tahran'ın sunduğu ateşkes teklifinde İran'ın yanı sıra Irak, Yemen ve Lübnan'da da çatışmaların sona erdirilmesi yer alıyor.

İsrail ve Washington ise ateşkesin Lübnan'ı kapsadığını reddetti.

İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Lübnan'ın ABD ile İran arasında imzalanan iki haftalık şartlı ateşkes anlaşmasına "acilen dahil edilmesi" gerektiğini söyledi.

İran ne diyor?

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran'ın 10 maddelik önerisinin üç maddesinin "açık ve net şekilde ihlal edildiğini", bu koşullarda "ikili bir ateşkes ya da müzakerelerin" "mantıksız" olduğunu söyledi.

İran ve ABD heyetlerinin 10 Nisan'da Pakistan'da biraraya gelmesi bekleniyor.

Ancak İsrail'in Lübnan'a kapsamlı saldırıları ateşkesi kırılgan bir noktaya taşıdı.

Ateşkes açıklamasından sonra İsrail ordusu, Lübnan'da Hizbullah'a ait olduğunu öne sürdüğü 100'den fazla komuta merkezi ve askeri hedefi 10 dakikada vurduğunu bildirdi

Hizbullah da buna misilleme olarak İsrail'in kuzeyine roket fırlattığını duyurdu.

İran Devrim Muhafızları, İsrail'in Lübnan'a saldırmaya devam etmesi halinde "pişmanlık uyandıracak bir yanıt" vereceğini ifade etti.

BM Genel Sekreteri António Guterres, Lübnan'da devam eden çatışmaların iki haftalık ateşkese "ciddi bir risk" oluşturduğunu belirtti.

Trump ne dedi?

ABD ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkese ilişkin çelişkili açıklamalar geliyor.

Anlaşmazlıklar, ortaya çıkan 10 maddelik planın farklı versiyonları etrafında yoğunlaşıyor.

Trump ateşkese yönelik paylaşımında, "gerçek anlaşma" olarak adlandırdığı çerçevede ne istediğini açıkça ortaya koydu ve "NÜKLEER SİLAH YOK ve Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak" dedi.

İran tarafında ise birkaç farklı versiyon bulunuyor.

İran devlet medyası, İran, Irak, Yemen ve Lübnan'da çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve ABD'nin yaptırımları kaldırmasına tam bağlılığı içeren bir plan yayımladı.

Daha sonra İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin 10 maddelik planı ortaya çıktı ve buna uranyum zenginleştirme ile Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürmesi eklendi.

Zenginleştirmeye ilişkin talepler, güvenlik konseyinin açıklamasının İngilizce çevirisinden daha sonra çıkarıldı.

Trump'ın paylaşımında ateşkesin Lübnan'ı kapsadığına dair herhangi bir ifade yer almadı; bu da ateşkes anlaşmasının şartlarına ilişkin başlıca tartışma noktalarından biri olmayı sürdürüyor.