Türkiye, Suriye ve Ukrayna ortak mekanizma kurdu, üç ülkenin öncelikleri neler?
Kaynak, @MFATurkiye
- Yazan, BBC Türkçe
- Bildirdiği yer, Ankara
- Okuma süresi 4 dk
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in 5 Nisan'da Suriye'nin başkenti Şam'a yaptığı ziyaretin en önemli sonuçlarından biri Türkiye-Suriye-Ukrayna üçlü mekanizmasının kurulması oldu.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, yeni mekanizma kapsamında üç ülkenin güvenlik ve lojistik konularını değerlendireceklerini duyurdu.
Suriye, tarihsel olarak uzun süre Rusya'nın Orta Doğu'daki en önemli müttefikiydi.
8 Aralık 2024'te Suriye'de 61 yıllık Baas rejiminin sona ermesinin ardından gelişen süreçte, Şam yönetiminin Rusya'nın 24 Şubat 2022'den bu yana savaş halinde olduğu Ukrayna ile ilişkilerini derinleştirmesi dikkat çeken bir gelişme oldu.
Zelenskiy, 4 Nisan'da İstanbul'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından ertesi gün Türkiye Cumhurbaşkanlığı'na ait özel bir uçakla Şam'a gitti.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın 5 Nisan'da Şam'a resmi bir ziyarette bulunacağını açıkladı.
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Fidan'ın Suriyeli makamlarla ikili görüşmesinin yanı sıra Zelenskiy'nin Suriye'de geçiş dönemi Devlet Başkanı Ahmed Şara ile yapacağı görüşmeye katılacağını da duyurdu.
Dışişleri Bakanı Fidan, Şam'da önce iki devlet başkanının yaptığı görüşmeye katıldı, daha sonra da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha ile üçlü bir görüşme daha gerçekleştirdi.
Görüşmeler sonrası ortak bir açıklama yapılmadı.
Fidan ve Şeybani yorum yapmazken, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha daha sonra kendi sosyal medya hesabından kapsamlı bir açıklama yaptı.
Sibiha, "Şam'da, meslektaşlarım Hasan Şeybani ve Hakan Fidan ile Türkiye-Suriye-Ukrayna arasında yeni üçlü bir formatta toplantı gerçekleştirdik. Devlet Başkanı Zelenskiy'nin bugünkü tarihi ziyareti ve Suriye Devlet Başkanı Şara ile görüşmesinin ülkelerimiz için bir dönüm noktası oluşturduğu konusunda uzlaştık" dedi.
Dışişleri Bakanı Fidan'ın, Şam ziyareti sonrası bugün ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile Ankara'da bir araya geldi.
Görüşmeye ilişkin açıklama yapılmadı.
Güvenlik işbirliği, gıda güvenliği ve lojistik konular üst sıralarda
Andriy Sibiha'nın açıklamasına göre, Türkiye-Suriye-Ukrayna arasında kurulan yeni mekanizmanın öncelikleri arasında güvenlik iş birliği, gıda güvenliği ve lojistik konular bulunuyor.
Sibiha, ticaret yolları ve deniz yolu taşımacılığı güvenliğinin önemi üzerinde durduklarını, bu konunun ortak öncelik olarak ele alınacağını kaydetti.
Sibiha, Ukrayna'nın yeni girişimler aracılığıyla Suriye ve diğer bölge ülkelerine tahıl gönderebileceğini de söyledi.
Zelenskiy de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Şam'daki görüşmelerin öneminden bahsederken, "Yeni ilişkiler ve olanaklar inşa ediyoruz, güvenliğimizi sağlamak için çabalarımızı artırıyoruz" ifadelerini kullandı.
Kaynak, Reuters
Ukrayna'nın Ortadoğu açılımı
Ukrayna tarafından yapılan açıklamalara karşın formatın bundan sonra nasıl işleyeceği, özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da katılımıyla üçlü bir zirve gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmiyor.
Ancak ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenledikleri saldırılarla başlayan savaşın yarattığı sonuçların üç ülkeyi öncelikleriyle ilgili olarak birbirine yakınlaştırdığı, özellikle güvenlik konusunun öne çıktığı yolunda değerlendirmeler yapılıyor.
Zelenskiy'nin Şam ziyareti, Ukrayna liderinin İran'ın misilleme saldırıları nedeniyle zor duruma düşen Körfez ülkelerine hava savunma sistemleri konusunda iş birliği önerilerinde bulunmak için başlattığı açılımın parçası olarak da görülüyor.
Katar ve Suudi Arabistan ile savunma anlaşmaları imzalayan Ukrayna, kendi savaş tecrübesi ve hava savunma teknolojisini paylaşmaya hazır olduğu mesajını tüm bölge ülkelerine iletmişti.
Zelenskiy'nin Erdoğan ile İstanbul'da yaptığı görüşmede de bu konu gündeme geldi.
Türkiye ve Ukrayna güvenlik konusunda, Zelenksiy'nin açıklamasına göre, ilerleyen günlerde somut bir adım atacak.
Erdoğan da açıklamasında güvenlik konusuna atıfta bulundu, Türkiye'nin Ukrayna'nın Körfez ülkelerinin savunma ihtiyaçları konusunda adım atmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Suriye'nin güvenlik kapasitesi
Ukrayna ile iş birliğinin Suriye açısından en önemli başlıklarından biri de, ülkenin savunma kapasitesinin güçlendirilmesi yer alıyor.
Şam yönetimi, ülkenin iç güvenliği ve sınırlarının güvenliğinin sağlanması için ulusal çapta yeni güvenlik kurumları oluşturuyor. Suriye'nin bu kapsamda en yakın işbirliği yaptığı ülke Türkiye.
İki ülkenin Ağustos 2025'te imzaladığı anlaşma, bu iş birliğinin temelini oluşturuyor.
Askeri teknoloji açısından gelişmiş bir ülke olan Ukrayna ile yapılacak iş birliğinin de bu açıdan önemli olacağı öngörülüyor.
Dışişleri Bakanı Fidan'ın da Suriyeli mevkidaşı Şeybani ile yaptığı görüşmenin önemli başlıklarından biri de, Suriye'nin askeri kapasitesinin geliştirilmesi oldu.
Ankara'nın Suriye ve Ukrayna arasında da benzer bir sürecin başlamasını desteklediği de kaydediliyor.
Türkiye ve Ukrayna son 10 yılda savunma sanayi ve güvenlik konularında yoğun bir iş birliği geliştirdi, ilişkilerini stratejik ortak seviyesine çıkardı.
Suriye'de yapılan ilk üçlü toplantının, bu ilişkinin daha da gelişmesi açısından önemli bir adım olduğu yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
