Faransiiska oo wajahaya hubanti la'aan siyaasadeed kadib markii doorashadii baarlamaanka aaney cidna helin aqlabiyad
Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday
Tebin toos ah
Trump: Mareykanka wuxuu 'wadahadallo dhab ah' kula jiraa 'nidaam cusub oo macquul ah oo Iran ah'
Xigashada Sawirka, Reuters
Donald Trump ayaa sheegay in Maraykanku uu "wada-hadallo dhab ah" la leeyahay maamul cusub oo Iran ah kaas oo uu madaxweynuhu sheegay in ay "soo afjari karto hawlgalladeenna milatari ee Iran".
Qoraal uu soo dhigay Truth Social, Trump waxa uu ku qoray: “Maraykanku waxa uu wada-hadallo dhab ah kula jiraa NIDAAM CUSUB OONA MACQUUL AH, si loo soo afjaro hawlgalladeenna milatari ee Iran.
"Horumar weyn ayaa la sameeyay, laakiin, haddii sabab kasta oo heshiis ah aan si dhakhso ah loo gaarin, taas oo ay u badan tahay inay noqon doonto, iyo haddii marinka Hormuz uusan isla markiiba 'u furin ganacsiga', waxaan ku soo gabagabeyn doonnaa 'joogitaankeenna' quruxda badan ee Iran annagoo qarxineyna oo gebi ahaanba baabi'inayna dhammaan tamarta, Ceelasha Shidaalka iyo Kharg Island (iyo suurtogalnimada dhammaan xarumaha tamarta) oo aan weli si taxadar leh u lahayn "
"Tani waxay aargudasho u noqon doontaa askarteenna badan, iyo kuwa kale, in Iran ay gowracday oo ay dileysay intii uu jiray nidaamkii hore ee 47-dii sano ee 'Boqortooyada Argagixisada'."
Warar dheeraad ah:
Qiiq kasoo baxaya warshad Israa'iil leedahay oo ay Iiraan weerartay
Xigashada Sawirka, Reuters
Waxaan hadda idiin soo gudbin karnaa wax badan oo ku saabsan dabka ka kacay warshad saliidda sifeysa oo ku taal magaalada Haifa ee Israel.
Waaxda dab-damiska iyo samatabbixinta Israa'iil ayaa sheegtay in dhismo warshadeed iyo booyad shidaal ay ku dhaceen burbur ka soo baxay gantaal la qabtay oo maanta ku dhacay warshadda saliidda ee Bazan.
Warbixin ay goor hore oo saaka ah soo saartay waaxda dab damiska ayaa lagu sheegay in aysan jirin wax khasaare ah oo ka dhashay dabka, waxaana ciidamada dabdemiska ay ku howlan yihiin ka hortagga in dabku ku fido goobo hor leh, iyadoo sidoo kale baadi goob loogu jiro dad go’doonsan, sida ay ku warrantay wakaaladda wararka ee Reuters.
Lama oga halka laga soo tuuray gantaallada balse Israa’iil ayaa tan iyo markii uu dagaalku billowday waxa ay weerarro joogto ah kala kulmaysay Iran iyo kooxda Xisbullah ee ka dagaallanta dalka Lubnaan.
Warar dheeraad ah:
'Kan ma aha dagaalkeenna mana nalagu soo jiidi karo,' ayuu yiri Starmer
Xigashada Sawirka, PA MEDIA
Ra’iisul wasaaraha UK Keir Starmer ayaa ku adkeystay in ciidamada UK aysan tegi doonin dhulka Iran.
Suxufiyiintu waxay saaka waydiiyeen inuu ka fikirayo inuu ciidamo British ah u diro Bariga Dhexe, Starmer waxa uu yiri: "Kani dagaalkeenu maaha, mana doonayno in aanu dhex galno."
Ra'iisul Wasaaraha ayaa sii waday inuu difaaco mowqifkiisa intii uu socday dagaalka, isagoo sheegay in UK ay qaadayso "tallaabo difaac ah" si ay u difaacdo "nolosha Ingiriiska, danaha Britain iyo, dabcan, xulafadeenna gobolka".
Starmer waxa uu sheegay in UK ay sii wadi doonto difaacidda danaheeda oo ay ka shaqayn doonto sidii dib loogu furi lahaa marin biyoodka Hormuz, balse waxa uu intaa ku daray: "Ma doonayno in aanu dagaalkan dhex galno."
Sidoo kale akhriso:
Wasaaradda Gaashaandhiga dowladda Soomaaliya oo war kasoo saartay dagaalka Baydhabo
Baydhabo barqadii maanta waxaa la soo warinayey in ay gudaha u galeyn ciidamo ka tirsan dowladda FS, kuwaas oo illaa iyo shalay ku jiray dagaal ay iskaga hor imaadeyn dagaallamayaal Alshabaab ka tirsan duleedka Baydhabo.
Wasaaradda ayaa qoraal ay ku qortay baraheeda bulshada ku sheegtay in ay soo qab-qabtay dagaallyahanno ay ku tilmaameyn in ay amar qaadanayeen Cabdicasiis Lafta Gareen.
Qoraalka ayaa lagu yiri "Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo howlgal ka dhan ah Khawaarijta ka waday duleedka magaalada Baydhabo, ayaa saaka waxaa weerar kusoo qaaday maleeshiyaad hubeysan oo ka amar qaata Cabdicasiis Laftagareen, iyagoo iska caabiyay isla markaana jabiyay maleeshiyaadkii kusoo qaaday weerarka gardarrada ah,iyagoo gacanta ku dhigay qaar ka mid ah maleeshiyaadkii weerarka soo qaaday".
illaa iyo hadda wax war ah kama soo bixin maamulka Cabdicasiis Lafta Gareen oo la sheegay in la jabiyey.
"Trump oo ogaaday in Israa'iil ay been u sheegtay" – The Independent
Iiraan oo xaqiijisay in la dilay Talihii ciidamada Badda
Xigashada Sawirka, Tasnim News Agency
Israa'iil ayaa hore sheegtay in ay dishay Taliyihii ciidamada badda ee jamhuuriyadda islaamiga ah ee Iiraan.
Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee (IRGC) ayaa dhankooda si rasmi ah u xaqiijiyay dilka Alireza Tangsiri, taliyihii ciidamada badda ee IRGC, maanta afar maalmood kadib markii Israa'iil l ay sheegtay inay beegsatay.
Bayaan ay IRGC ku daabacayn warbaahinta Tasnim News Agency ayaa lagu sheegay in Tangsiri uu ahaa abaabulhii ciidamada badda, isla markaana xoojinayay gaashaanka difaaca ee jasiiradaha iyo xeebaha,” isla markaana uu u dhintay “dhaawacyo soo gaaray”
Bayaanka ayaa intaa ku daray in ciidamada badda ay shaqadooda si toos u wateyn oo wax saameynna ah u geysan “maqnaanshaha” Tangsiri, isla markaana sii wadeen xakamanta marin-biyoodka Hormuz.”
IRGC waxay sidoo kale ballanqaaday in aysan “nasan doonin ilaa cadowga gebi ahaanba la burburiyo.”
Tangsiri, oo ka mid ahaa taliyeyaasha ugu sarreeya ee IRGC, wuxuu door ku lahaa kormeerka maraakiibta maraysa marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Hormuz waqtiyadii u dambeeyay. Akoonkiisa uu ku leeyahay barta X, ayuu hore ugu qoray in wax markab ah oo ay kuwa kusoo duulay Iiraan aysan xaq u lahayn in ay maraan marinka
Tangsiri waxa uu kamid ahaa taliyeyaal badan oo ay cunaqabateyn saartay Wasaaradda Maaliyadda ee Mareykanka sanadkii 2019, kadib markii Iiraan ay soo riday diyaarad basaas ahayd oo Mareykan ah oo ka ag dhowayd marin-biyoodka.
Degdeg: Dagaal goor dhow ka qarxay Baydhabo
Wararka ka imaanaya magaalada Baydhabo ayaa sheegaya in uu goor dhow halkaas ka qarxay dagaal u dhaxeeya laba ciidan oo lagu tilmaamay in ay u dagaallamayaan dawladda federaalka ee Soomaaliya iyo maamulka koofur galbeed ee uu hogaamiyo Cabdicasiis Lafta Gareen.
Ilo kala duwan oo ay BBC la xiriirtay ayaa sheegaya in la maqlayo hub culus oo ay is weydaarsanayaan labada dhinac.
Wararku waxay intaa ku darayaan in dagaalku ka billowdayn suuqa xoolaha oo u dhow koontaroolka waddada ka timaada Muqdisho.
Ilaa hadda ma cadda khasaaraha inta uu le’eg yahay, sidoo kalena labada dhinacba nooma aysan suurto gelin inay BBC kala hadlaan dagaalka ka socda baydhabo.
Abaabul ciidan ayaa maalmahan ka socday deegaanno ka tirsan koofur galbeed, ayadoo hanjabaado iyo baaqyo nabadeed ay soo baxayeen.
Faahfaahin dheeraad ah ayaan idinkula wadaagi doonnaa halkan marka aan helno.
Dagaalka Iiraan oo muujiyey in xeerarka dagaalka ee caalamiga ah ay burbureen
Haddii Maraykanka la wareego Kharg, Iiraan ma sii wadi kartaa Weerarada Maraakiibta?
Xigashada Sawirka, GET
Suuqyada Aasiya ayaa si weyn hoos ugu dhacay kadib markii qiimaha saliidda uu si degdeg ah u kacay ganacsiga subaxnimadii maanta, isagoo gaaray wax ku dhaw $116 halkii foosto ee saliidda Brent.
Isla markaana, Donald Trump waxa uu sheegay inuu doonayo “in uu qaato saliidda Iran”, sida uu Mareykanku sameeyay markii uu meesha ka saaray madaxweynihii Venezuela, Nicolas Maduro, bishii Janaayo ee sanadkaan.
Trump ayaa u sheegay wargeyska Financial Times in Mareykanku suuragal ka tahay in isagoo la wareegaya Jasiiradda Kharg ee Gacanka Faaris, oo ah xarunta laga dhoofiyo ku dhawaad 90% saliida Iiraan.
In la wareego jasiiradda Kharg waa suurtagal, laakiin ma noqon doonto hawl fudud sida tii Mareykanku ka sameeyay Venezuela. Waxay u baahan doontaa ciidamo badan, mana beddeli doonto cidda gacanta ku haysa marin-biyoodka Hormuz.
Markab kasta oo shidaal qaada oo ka baxa Jasiiradda Kharg ee ay Mareykanku maamulaan weli wuxuu halis ugu jiri doonaa weerarro ka yimaada Iiraan, sida ay hadda tahayba.
Faahfaahin ka soo baxaysa Xiisadda ka taagan magaalada Baydhabo
Xigashada Sawirka, KGTV
Qoraalka sawirka, Baydhabo Xaaladda deganaansho la'aan ah ayaa laga soo sheegayaa deegaannada ku dhaw Baydhabo, iyada oo shalay dagaal xoogan uu ku dhex maray ciidamada dowladda oo taageero ka helaya ciidamado deegaanka ah, iyo kooxda Alshabaab, halkas oo ay wasaaradda gaashaandhiga Soomaaliya sheegtay in ay kaga adkaadeyn Alshabaab, hadana uu deeganka Deynuunay ganacatooda ku jirto, ayna doonayaan in ay kaga sii gudbaan Baydhabo.
Dadka ku sugan gudaha magaalada ayaa cabsi badan qaba, iyaga oo saacad kasta filaya inuu dagaal qarxo, waxa ayna noo xaqiijiyeen in ay jiraan diyaarado illaa xalay dul wareegayey magaalada, iyada la sheegayo in ciidamada dowladdu ay ka ruqaansadeyn deegaanka Deynuunaay oo 30km u jira magaalada Baydhabo, lagana yaabo in halkaas markale ay kala kulmaan dagaallamayaal Alshabaab ah.
Baydhabo bannaankeeda waxaa difaac kaga jira ciidamo ka amar qaadanaya maamulka uu hogaaminayo Cabdicasiis Xasan laftagareen oo Sabtidii la sheegay in markale la doortay, inkasta oo dowladda federaalka ay sheegtay in aysan aqoonsaneyn doorashadaas, ayna soo xirmeyn wada-hadalladii, dalkana uu aadayo doorasho qof iyo cod ah.
Dhanka kale, magaalooyin ay kamid yihiin Buurhakaba, Waajid, Xudur, Qansaxdheere, Bardaale iyo kuwa kale ayaa ka baxay gacanta Cabdicasiis Laftagareen, iyaga oo maamullada deegamadaas ay sheegeyn in ay u hogaansami doonaan amarrada dowladda federaalka Soomaaliya.
Dhex-dhexaadin la waday todobaadyadii lasoo dhaafay ayaa meesha ka baxay.
Halkee ayuu marayaa saaka qiimaha saliidda iyo shidaalka addunka?
Xigashada Sawirka, EPA/Shutterstock
Tan iyo markii uu bilowday duullaanka ay Maraykan iyo Israa'iil ku qaadayn Iiraan waxaa isbeddel ku yimid sicirka shidaalka dunida, waxa uuna sare usii kacay markii Iiraan xannibaad ku sameesay marinka Hormuz.
Suuqyada saamiyada Aasiya ayaa hoos u dhacay maanta, iyadoo qiimaha saliidda uu kor u kacayo maalinba maalinta ka dambeysa. Nikkei 225 ee Japan ayaa hoos u dhacay in ka badan 4.5%, halka Kospi ee Kuuriyada Koonfureed uu hoos u dhacay 4.3%.
Australia ASX 200 ayaa sidoo kale la diiwaan geliyay hoos u dhac gaaraya1.4%. Dhanka Maraykankana waxa ay korortay in ku dhaw 3% taas oo fuustada ka dhigeysa $102.5.
Tani waxay timid ka dib markii kooxda Xuutiyiinta ee Yaman ee ay taageerto Iiraan ay ku biireen dagaalka iyagoo weeraray Israa'iil dhammaadka toddobaadkii tagay, Iiraanna waxa ay ku hanjabtay inay ballaarin doonto weerarrada aargoosiga ah ee ka dhanka ah jaamacadaha iyo guryaha mas'uuliyiinta Mareykanka iyo Israa'iil ee gobolka.
Qaabkee ayay Sirdoonnada Mareykanka iyo UK u afgembiyeen dowladdii Iiraan 1953?
Meelo hor leh oo duqeyn lala eegtay Gudaha Iiraan
Sida ay wararku sheegayaan duqeymo culus ayaa lala eegtay Tehraan, Bandar Abbas, Kish iyo Qom. Warbixinnadaan ayaa tilmaamaya in saaka oo bishu tahay Maarso 30, laga maqlay magaalooyinkaas qaraxyo waaweyn, marka laga soo tago Tehraan, qaraxyo xooggan laga maqlay magaalooyinka Qom, Bandar Abbas, iyo Kish.
Morteza Heydari, oo ah ku xigeenka sarkaalka siyaasadda iyo amniga ee Qom, ayaa u sheegay wakaaladaha wararka ee dowladda Iiraan: "Afar meelood oo ku yaalla gudaha iyo bannaanka magaalada Qom ay bartilmaameedsadayn Mareykanka iyo Israaiil," wakaaladdu ma aysan daabicin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan arrintan, balse qaar ka mid ah dadka isticmaala baraha bulshada ayaa sheegaya in "Machadka Cilmi-baarista Hawada Sare ee ku yaal Wadada 14aad ee Saadatabad, Tehran, uu ahaa bartilmaameedka weerarrada saaka."
Muxuu Maraykanka ka faa'iidayaa haddii uu qabsado Jaziiradda Kharg?
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, . Trump oo la hadlay wargeyska ka faallooda arrimaha dhaqaalaha ee Financial Times ayaa u sheegay in uu qorsheenayo in ciidamadiisu qabsadaan jaziirad xabeedka Kharg ee Iiiraan.
Mareykanka ayaa indhaha ku haya jasiiradda sababtoo ah waa xarun shidaal oo weyn, taas oo ah saldhigga dhaqaale ee Iiraan.
Qabsashada jasiiraddan ma aha oo kaliya inay caqabad ku noqoto dhoofinta saliidda Iiraan laakiin waxay sidoo kale bixin kartaa goob uu Maraykanka ka weeraro dalka Iiraan.
Qabsashada jasiiraddan waxay si wax ku ool ah u jari doontaa isha ugu weyn ee dakhliga Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan (IRGC), taasoo saameyn ku yeelanaysa awooddeeda ay ku qaadi karto dagaal, sida uu sheegayo falanqeeyaasha aminga sheegayaan.
Iiraan ma waxay xiridda marin biyoodka Hormuz u beddeshay in ay dhaqaale ka samayso
Rajo laga muujiyay wadahadalaada Iiraan iyo Mareykanka
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qoraalka sawirka, Ishaq Dar Wasiirka arrimaha dibadda ee Pakistan ayaa sheegay in labadaba Iiraan iyo Mareykanka ay “muujiyeen kalsooni ay ku qabaan Pakistan si ay u fududeyso wada-hadallo”.
Wuxuu sheegay in Pakistan “sharaf u arki doonto inay martigeliso oo fududeyso wada-hadallo macno leh oo dhex mara labada dhinac maalmaha soo socda”.
Si kastaba ha ahaatee, lama xusin in Iiraan ama Mareykanku ay xaqiijiyeen inay ka qayb qaadanayaan wada-hadallada nabadda.
Wasiirka arrimaha dibadda Ishaq Dar ayaa hadalladan jeediyay kadib maalintii ugu horreysay ee shirar ka dhacay Islamabad, kuwaas oo ay ka qaybgaleen wasiirrada arrimaha dibadda ee Pakistan, Sacuudi Carabiya, Turkiga, iyo Masar.
Sida uu sheegay Dar, kooxdu waxay ka wada hadleen siyaabo suurtagal ah oo lagu soo afjari karo dagaalka ka socda gobolka si degdeg ah oo joogto ah. Wuxuu sidoo kale muujiyay mahadnaq qoto dheer oo uu u hayo saddexda dal ee taageeray dadaallada Pakistan ee nabadda gobolka.
Dar wuxuu kaloo sheegay inuu la hadlay wasiirka arrimaha dibadda ee Shiinaha, Wang Yi, iyo xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay, kuwaas oo labaduba muujiyay taageero ay u hayaan hindisaha nabadeed.
c04x570g903t
Wararkii ugu dambeeyay ee dagalka iraan
Xigashada Sawirka, Israel's fire and rescue service via X
Qoraalka sawirka, . - Qiimaha shidaalka ayaa kor u dhaafay $115 halkii foosto iyadoo suuqyada Aasiya ay furmeen.
- Ciidamada Difaaca Israa’iil (IDF) ayaa sheegay inay duqeynayaan bartilmaameedyo ku yaal caasimadda Iiraan, Tehran, wax yar kadib markii qaraxyo culus laga soo sheegay magaalada.
- Wasaaradda Tamarta ee Iiraan ayaa sheegtay in weerarro lagu qaaday “kaabayaasha korontada” ay sababeen korontada oo go’day ka dhacay qaybo ka mid ah gobollada Tehran iyo Alborz, balse korontadu u muuqato in dib loogu soo celiyay inta badan meelaha.
- Koonfurta Israa’iil, dab-damisyadu waxay xakameeyeen dab weyn oo ka kacay aagga warshadaha ee Neot Hovav, halkaas oo hore loogu dhawaaqay “shil walxo halis ah”. IDF ayaa sheegtay in ay suuragal tahay inuu sababay firir gantaal.
- Dhanka Lubnaan, jaamacad Mareykan ah oo ku taalla Beirut ayaa si online ah u shaqeynaysa kadib markii Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) ay hanjabaad u jeediyeen jaamacadaha Mareykanka iyo Israa’iil. Tani waxay timid kadib markii laba jaamacadood oo Iiraan ku yaal lagu weeraray duqeymo Sabtidii—midda ku taalla Isfahan ayaana mar kale la weeraray Axaddii.
- Lubnaan ayaa sidoo kale lagu aasay saddex suxufi oo Lubnaani ah oo lagu dilay duqeyn la sheegay inay si gaar ah u beegsatay, iyadoo boqolaal qof ay isugu soo baxeen baroordiiq.
- Weerarro ayaa laga soo sheegay guud ahaan gobolka Khaliijka—oo ay ku jirto Kuwait, halkaas oo 10 askari ay ku dhaawacmeen. Gudaha Sacuudi Carabiya, sawirro ayaa muujinaya diyaarad ciidan oo Mareykan ah oo si weyn u burburtay oo ku taalla saldhig ciidan.
Hay’adda Caafimaadka Adduunkaoo cambaareysay weerar lagu qaadday ambalaasyada
Madaxa Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa sheegay in la dilay mid ka mid ah shaqaalaha caafimaadka ee gurmadka degdega kadib weerar lagu qaaday ambalaas koonfurta Lubnaan Axaddii, isaga oo ku eedeeyay “howlgallada milatari ee Israa’iil ee sii fidaya” gobolka.
Bakhaar caafimaad oo ku yaal isla magaaladaas ayaa sidoo kale la burburiyay, ayuu sheegay Tedros Adhanom Ghebreyesus warbixin uu ku baahiyay X.
WHO waxay xaqiijisay dhimashada 51 shaqaale caafimaad oo Lubnaan ka tirsan tan iyo 2-da Maarso – oo ay ku jiraan sagaal shaqaalaha gurmadka degdega ah.
“Weerarrada ka dhanka ah xarumaha caafimaadka waa in si degdeg ah loo joojiyaa,” ayuu Ghebreyesus ku qoray X.
“Tani ma noqon karto wax caadi ah. Shaqaalaha caafimaad waxaa ilaalinaya sharciga caalamiga ah ee bini’aadantinimo, mana aha in la bartilmaameedsado.”