Nowe badanie: druga ciąża 'w unikalny sposób' zmienia mózgi kobiet. Pomaga skupić uwagę

Druga ciąża powoduje „unikalne" zmiany w mózgu matki, które mogą jej pomóc w kontroli uwagi. To wniosek z nowego badania przeprowadzonego przez Centrum Medyczne Uniwersytetu Amsterdamskiego (UMC).

Naukowcy odkryli wcześniej, że podczas pierwszej ciąży w mózgu zachodzą zmiany przygotowujące kobietę do macierzyństwa.

Jednak z najnowszego badania wynika, że specyficzne zmiany powiązane z drugą ciążą mogą pomóc kobietom w „skupieniu uwagi na celach i zadaniach".

Wyniki mogą też pomóc nam zrozumieć, dlaczego u niektórych matek pojawiają się problemy ze zdrowiem psychicznym.

Większość kobiet zachodzi w ciążę przynajmniej raz w życiu. W 2023 r. średnia liczba urodzeń na kobietę wynosiła 2,3 w skali świata.

Naukowcy z Laboratorium Mózgu w Ciąży (Pregnancy Brain Lab) UMC już wcześniej odkryli, że podczas pierwszej ciąży zachodzą zmiany w obszarach mózgu odpowiedzialnych za autorefleksję i rozumienie uczuć. Mogą one ułatwiać kobiecie opiekę nad dziećmi.

W ramach najnowszego badania obserwowano 110 kobiet. Niektóre miały zostać matkami po raz pierwszy, inne były w drugiej ciąży, a trzecia grupa pozostała bezdzietna.

Skany mózgów kobiet - przed i po ciąży - pozwoliły naukowcom dokładnie obserwować zmiany.

W mózgach kobiet, które zaszły w drugą ciążę, zaobserwowano więcej zmian w sieciach neuronalnych odpowiedzialnych za kontrolę uwagi i reakcje na bodźce zmysłowe.

„Te procesy mogą być korzystne dla osób opiekujących się kilkorgiem dzieci," wyjaśnia badaczka Milou Straathof, która analizowała dane.

Naukowcy nie wyciągnęli wniosków dotyczących zmian w mózgach kobiet, które poroniły. Mówią jednak, że według ich danych najsilniejsze zmiany zachodzą w późnej ciąży.

Wpływ na zdrowie psychiczne

Badanie wykazało też związek między zmianami w mózgu podczas pierwszej i drugiej ciąży a rozwojem zaburzeń psychicznych u matek.

W skali świata około 10% kobiet w ciąży i 13% kobiet, które niedawno urodziły, doświadcza zaburzeń psychicznych, głównie depresji - jak wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Badanie przeprowadzone przez UMC powiązało strukturalne zmiany w zewnętrznej warstwie kresomózgowia - czyli w górnej części mózgu - z depresją okołoporodową, występującą podczas ciąży lub po porodzie.

U kobiet w pierwszej ciąży zmiany miały silniejszy związek ze stanem ich zdrowia psychicznego po porodzie.

Jednak u kobiet, które miały zostać matkami po raz drugi, zaobserwowano silniejszy wpływ na zdrowie psychiczne w trakcie ciąży.

„Podczas pierwszej i drugiej ciąży mózg zmienia się w podobny, ale i niepowtarzalny sposób. Każda ciąża pozostawia unikalny ślad w kobiecym mózgu," mówi Elseline Hoekzema, kierowniczka Laboratorium Mózgu w Ciąży na UMC.

Jak mówią autorzy badania, ich wnioski mogą pomóc zapewnić matkom lepszą opiekę, gdyż oferują wgląd w przyczyny i sposób rozwoju depresji okołoporodowej. Naukowcy zastrzegają jednak, że konieczne są dalsze badania na ten temat.

„Ważne, byśmy zrozumieli, w jaki sposób mózg przystosowuje się do macierzyństwa," mówi Hoekzema.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Joanna Kozłowska