پاکستان چگونه به برقراری آتش‌بس شکننده میان آمریکا و ایران کمک کرد؟

در ساعات منتهی به اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای میان ایران و آمریکا، نشانه‌های کوچکی از امید از سوی پاکستان دیده می‌شد.

یک منبع پاکستانی که نخواست نامش فاش شود، به بی‌بی‌سی گفت که گفت‌وگوها «با سرعت» ادامه داشته و پاکستان به عنوان واسطه میان ایران و آمریکا عمل می‌کرده است.

به گفته این منبع، افرادی که از سوی پاکستان در مذاکرات مشارکت داشتند «حلقه‌ای بسیار محدود» را تشکیل می‌دادند و فضای حاکم «جدی و سنگین، اما همچنان امیدوار به توقف درگیری‌ها» بود. او افزود: «چند ساعت بیشتر باقی نمانده بود.» این منبع تاکید کرد که خود او جزو آن حلقه محدود نبوده است.

پاکستان در هفته‌های اخیر به عنوان میانجی میان ایران و آمریکا عمل کرده و پیام‌ها را میان دو طرف منتقل کرده است. این کشور با ایران روابط تاریخی و مرز مشترک دارد و مقام‌های آن همواره از رابطه «برادرانه» خود با ایران سخن گفته‌اند.

در سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از فیلد مارشال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، به عنوان «فیلد مارشال محبوب» خود یاد کرده و گفته است که او ایران را «بهتر از بسیاری» می‌شناسد.

دستیابی به توافق چندان قطعی نبود. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، شامگاه سه‌شنبه در پارلمان گفت: «تا دیروز بسیار خوش‌بین بودیم که اوضاع در جهت مثبتی پیش می‌رود»؛ اما این خوش‌بینی پیش از آن بود که اسرائیل روز دوشنبه به ایران حمله کند و ایران نیز عربستان سعودی را هدف قرار دهد.

او افزود که پاکستان «همچنان تلاش می‌کند تا حد امکان اوضاع را مدیریت کند».

فیلد مارشال منیر حتی موضعی صریح‌تر و انتقادی‌تر در پیش گرفت. او روز سه‌شنبه در جمع مقام‌های نظامی گفت که حمله به عربستان سعودی «تلاش‌های صادقانه برای حل‌وفصل درگیری از طریق روش‌های مسالمت‌آمیز را تضعیف می‌کند».

این اظهارنظر از تندترین مواضع پاکستان علیه ایران از زمان آغاز جنگ بود.

برخی تحلیلگران معتقدند که این موضع‌گیری احتمالا فشار بر ایران را افزایش داده است. پاکستان با عربستان سعودی پیمان دفاعی دارد که با وجود حملات مکرر به عربستان، تاکنون فعال نشده است.

پس از نیمه‌شب به وقت پاکستان، نخست‌وزیر این کشور در شبکه ایکس نوشت که «تلاش‌های دیپلماتیک… به‌طور پیوسته، قوی و قدرتمند در حال پیشرفت است و این ظرفیت را دارد که در آینده نزدیک به نتایج ملموسی منجر شود». او از دونالد ترامپ خواست مهلت خود را دو هفته تمدید کند و ایران نیز در همین مدت تنگه هرمز را باز نگه دارد.

رضا امیری‌مقدم، سفیر ایران در پاکستان، نیز حدود ساعت سه بامداد به وقت محلی (نیمه‌شب به وقت بریتانیا) در ایکس نوشت که «از مرحله‌ای حساس و بحرانی، گامی به جلو برداشته شده است».

اندکی پیش از ساعت پنج صبح، نخست‌وزیر پاکستان اعلام کرد که آتش‌بس مورد توافق قرار گرفته و از دو طرف دعوت کرد تا روز جمعه ۱۰ آوریل در اسلام‌آباد دیدار کنند تا «برای دستیابی به توافقی نهایی، مذاکرات بیشتری انجام دهند».

منبع پاکستانی به بی‌بی‌سی گفت: «ما همچنان بسیار محتاط هستیم.» او افزود وضعیت همچنان «شکننده» است، میان دو طرف هنوز اعتمادی وجود ندارد و مواضع آن‌ها به شدت تثبیت شده است.

هرچند پاکستان ممکن است دو طرف را پشت یک میز بنشاند، اما پرسش اصلی این است که آن‌ها بر سر چه چیزی می‌توانند به توافق برسند.