سقوط قیمت نفت در پی آتش‌بس مشروط آمریکا و ایران

پس از توافق آمریکا و ایران بر سر آتش‌بس مشروط دو هفته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز، قیمت جهانی نفت به شکل چشمگیری کاهش یافت و شاخص بازارهای سهام نیز رشد کرد.

بهای نفت برنت، شاخص معیار بازار، حدود ۱۳ درصد کاهش یافت و به ۹۴/۸۰ دلار در هر بشکه رسید و نفت معامله‌شده در بازار آمریکا با بیش از ۱۵ درصد افت قیمت به ۹۵/۷۵ دلار رسید.

با این حال، قیمت نفت همچنان بالاتر از سطح پیش از آغاز درگیری در ۲۸ فوریه باقی مانده است. در آن زمان هر بشکه حدود ۷۰ دلار معامله می‌شد.

بهای انرژی به دنبال اختلال شدید در عرضه نفت و گاز از خاورمیانه افزایش یافت. این وضعیت پس از آن رخ داد که ایران تهدید کرد در واکنش به حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، به کشتی‌هایی که قصد عبور از تنگه را دارند حمله خواهد کرد.

شاخص‌های اصلی بورس در منطقه آسیا-اقیانوسیه، صبح چهارشنبه افزایش یافت.

شاخص نیکی-۲۲۵ ژاپن ۵ درصد رشد کرد، در حالی که شاخص کاسپی کره جنوبی نزدیک به ۶ درصد جهش داشت. شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌کنگ ۲/۸ درصد افزایش یافت و اس‌اندپی/ای‌اس‌ایکس-۲۰۰ استرالیا نیز ۲/۷ درصد بالا رفت.

قراردادهای آتی بازار سهام آمریکا نیز نشان‌دهنده آغاز مثبت معاملات در وال‌استریت بودند.

قراردادهای آتی، توافقی برای خرید دارایی با قیمتی مشخص در زمانی در آینده هستند. در مورد قراردادهای آتی سهام آمریکا، این ابزارها می‌توانند جهت حرکت بازار را پیش از آغاز معاملات نشان دهند.

دونالد ترامپ سه‌شنبه شب در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «با تعلیق بمباران و حمله به ایران برای مدت دو هفته موافقت می‌کنم... مشروط به این‌که جمهوری اسلامی ایران با بازگشایی کامل، فوری و امن تنگه هرمز موافقت کند.»

او پیشتر برای رسیدن به توافق، ضرب‌الاجلی تا ساعت هشت شب به وقت شرق آمریکا در روز سه‌شنبه تعیین کرده بود و هشدار داده بود که در صورت عدم توافق «یک تمدن کامل نابود خواهد شد».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد تهران در صورتی با آتش‌بس موافقت می‌کند که «حملات علیه ایران متوقف شود» و افزود عبور ایمن از تنگه هرمز «امکان‌پذیر خواهد بود».

خاویر اسمیت از شرکت تحقیقات بازار آلفاسنس می‌گوید آقای ترامپ با وجود تهدیدهایش، احتمالا از تشدید درگیری به گونه‌ای که قیمت انرژی «سر به فلک بکشد» پرهیز خواهد کرد.

آقای اسمیت، مدیر بخش پژوهش این شرکت، معتقد است چنین وضعیتی می‌توانست به «آسیب اقتصادی خودساخته» منجر شود که کمتر کسی حاضر به پذیرش آن است، به ویژه با در نظر گرفتن فشار ناشی از نرخ محبوبیت که بر رهبری آقای ترامپ سنگینی می‌کند.

ساول کاوونیک، تحلیلگر شرکت خدمات مالی ام‌اس‌تی مارکی، گفت در صورت اجرای آتش‌بس، نفتکش‌های بیشتری که در نزدیکی تنگه متوقف شده‌اند، ممکن است اجازه عبور پیدا کنند و این موضوع در هفته‌های آینده تا حدی به آرامش بازار کمک خواهد کرد.

با وجود درگیری‌ها، برخی کشتی‌ها همچنان از تنگه هرمز عبور کرده‌اند، هرچند تعداد آن‌ها بسیار کمتر از حد معمول بوده است.

کشورهای آسیایی از جمله هند، مالزی و فیلیپین در هفته‌های اخیر برای عبور امن کشتی‌های خود مذاکره کرده‌اند.

چین نیز تایید کرد که چندین کشتی این کشور از زمان آغاز جنگ از تنگه عبور کرده‌اند.

در همین حال، شبکه خبری بی‌اف‌ام تی‌وی که متعلق به شرکت کشتیرانی فرانسوی سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام است، روز جمعه تایید کرد که یک کشتی کانتینربر این شرکت با پرچم مالت از این مسیر عبور کرده است.

همچنین شرکت کشتیرانی ام‌اوال نیز عبور یک کشتی ژاپنی حامل گاز طبیعی از تنگه هرمز را تایید کرده بود.

آقای کاوونیک گفت حتی با وجود آتش‌بس، بعید است تولید انرژی در خاورمیانه تا زمانی که اطمینان از دستیابی به یک توافق صلح پایدار حاصل نشود، به طور کامل از سر گرفته شود.

او افزود بازگشت به سطح عادی تولید ممکن است ماه‌ها طول بکشد، زیرا زیرساخت‌های انرژی منطقه در این درگیری آسیب دیده‌اند.

ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، زیرساخت‌های انرژی و صنعتی در سراسر منطقه نفت‌خیز را هدف قرار داده است.

به گفته شرکت پژوهشی ریستاد انرژی، بازسازی خرابی‌ها می‌تواند سال‌ها زمان ببرد و بیش از ۲۵ میلیارد دلار هزینه داشته باشد.

قیمت انرژی در اواسط ماه مارس، پس از حمله به مرکز صنعتی راس لفان قطر، که حدود یک‌پنجم گاز طبیعی مایع جهان را تولید می‌کند، به شدت افزایش یافت.

مدیران این مجموعه اعلام کردند که این حملات ظرفیت صادراتی قطر را ۱۷ درصد کاهش داده و تعمیر خسارات ممکن است تا پنج سال طول بکشد.

پیامدهای اقتصادی جنگ ایران، به ویژه بر کشورهای آسیایی تاثیر شدیدی گذاشته است، زیرا بسیاری از آن‌ها وابستگی شدیدی به انرژی وارداتی از خلیج فارس دارند.

دولت‌ها و شرکت‌های آسیایی در هفته‌های اخیر اقداماتی برای مقابله با افزایش قیمت انرژی و کمبود سوخت اعلام کرده‌اند.

فیلیپین، که ۹۸ درصد نفت خود را از خاورمیانه وارد می‌کند، پس از بیش از دو برابر شدن قیمت بنزین، نخستین کشوری بود که در روز ۲۴ مارس وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرد.

بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی منطقه نیز در واکنش به افزایش قیمت سوخت جت، بهای بلیت‌ها را بالا برده و تعداد پروازها را کاهش داده‌اند.

ایچیرو کوتانی از موسسه اقتصاد انرژی ژاپن گفت کشورهای در حال توسعه آسیا به طور خاص از این درگیری آسیب دیده‌اند، زیرا بسیاری از آن‌ها پالایشگاه‌های داخلی یا ذخایر کافی نفت ندارند.

او افزود: «این آتش‌بس خبر خوبی برای کشورهای آسیایی است. اگر پایدار بماند، قیمت نفت به وضعیت عادی باز خواهد گشت، هرچند این روند زمان‌بر خواهد بود.»