Carwyn Ellis: 'Diolch am ddylanwad fy athrawes cerdd Haf Morris'

O deithio'r byd gyda The Pretenders ac Edwyn Collins i'w rhythmau bossa nova gyda Rio 18, does 'na'm llawer sy'n cysylltu gyrfa Carwyn Ellis gyda cherdd dant.

Ond mae ei albwm ddiweddara' - ac un o'r traciau arni - wedi ei enwi ar ôl un o hoelion wyth y gelfyddyd a hynny er mwyn diolch iddi am feithrin ei dalent a'i ddiddordeb mewn cerddoriaeth.

"Mae jest yn beth rili, rili sbesial i wneud i rywun - i weld bod rhywbeth yna a helpu rhywun i ddatblygu'r peth sydd gyda nhw," meddai.

Roedd Haf Morris yn enw blaenllaw yn y byd cerdd dant am ddegawdau ac yn athrawes yn Ysgol Uwchradd Syr Thomas Jones, Amlwch.

Pan ddechreuodd Carwyn Ellis fynd i'r ysgol yn yr 1980au, wedi i'w deulu symud o Henffordd i bentref Benllech, Ynys Môn, fe welodd hi fod ganddo ddawn gerddorol.

Yn ogystal â'r organ, roedd y disgybl newydd wedi dechrau chwarae'r clarinét a'r baswn ac roedd ganddo glust cerddorol.

Felly fe gynigodd Haf Morris roi gwersi ychwanegol iddo yn yr ysgol ben bore cyn i weddill y disgyblion gyrraedd.

Ddwywaith yr wythnos byddai tad Carwyn Ellis yn mynd ag o yno ar y ffordd i'w waith fel rheolwr banc.

Byddai'n cael profion clyw cerddorol - fel gwrando ar alawon syml ar y piano a'u canu yn ôl, cyn datblygu i wneud darnau mwy cymhleth.

"Gydag amser, doedd dim rhaid iddi eistedd wrth y piano - roedd hi jyst yn chwarae recordiau i fi a rhoi manuscript paper i fi a roeddwn i jyst yn sgwennu i lawr be' o'n i'n clywed," meddai Carwyn Ellis wrth BBC Cymru Fyw.

"Roeddwn i'n gallu trawsgrifio'r pethau o'r audio, a doedd dim gwahaniaeth os oedd o'n trac y Beatles neu Sibelius Symphony, roeddwn i'n gallu sgwennu nhw gyd lawr - achos hi.

"Yn y job dwi'n 'neud nawr mae'r sgil yna'n hynod bwysig. Os ydw i'n chwarae gyda phobl ar albwm fi a, os dwi'n mynd i Brasil, fi'n gallu chwarae gydag unrhyw un ac rwy'n gwybod yn iawn beth maen nhw'n ei wneud, dim ots pa fath o fiwsig.

"Ac os mae rhywun yn heirio fi i ware gyda nhw dwi'n gallu gwrando ar y tiwns cwpl o weithiau a gwybod beth ydy'r lein fi'n gorfod 'ware - a diolch iddi hi mae'r sgiliau yna i gyd gyda fi."

Ychwanegodd bod ei gyn-athrawes hefyd wedi dangos iddo fod angen disgyblaeth, gweithio'n galed a chadw safonau uchel bob amser - sy'n hanfodol i fod yn gerddor proffesiynol.

Ar ôl gadael ysgol fe wnaeth Carwyn Ellis astudio cerddoriaeth mewn conservatoire yn Llundain cyn byw yn y brifddinas fel cerddor sesiwn.

Mae o wedi bod yn aelod o fandiau The Pretenders ac Edwyn Collins ers blynyddoedd ac wedi chwarae gyda nifer o artistiaid eraill fel Saint Etienne, Oasis a'r North Mississippi Allstars.

Dechreuodd ryddhau cerddoriaeth ei hun pan oedd o'n 30 gyda'i fandiau Colorama a nawr Rio 18, sydd wedi ei dylanwadu gan gerddoriaeth o Dde America.

Yn fuan wedi i Carwyn Ellis ddechrau yn y coleg, bu farw ei dad a gadawodd y teulu Ynys Môn a cholli cysylltiad gyda'r ardal. Roedd y cerddor yn byw yn Llundain am flynyddoedd ac yn teithio'r byd gyda'i waith ac felly wnaeth o ddim gweld Haf Morris, fu farw ar 25 Rhagfyr 2012, wedi iddo adael yr ysgol.

Dywedodd Carwyn, sydd bellach yn 52 ac yn byw yng Nghaerdydd: "Fi'n difaru 'ny. Wrth i chi fynd yn hŷn, ry'ch chi'n rhoi mwy o amser i edrych yn ôl a gwerthfawrogi'r bobl sy' wedi bod yn dda i chi.

"Rwy 'di gwneud sawl cân nawr yn deud diolch i bobl, so roedd hi'n bryd i fi wneud un i Haf - a gwneud un digon da iddi, rhywbeth pert iddi a rhywbeth diddorol byddai hi'n gwerthfawrogi."

Ac er bod ei yrfa yn teithio gyda bandiau roc yn wahanol iawn i fyd cerdd dant Ynys Môn, mae'n dweud y byddai Haf Morris yn siŵr o werthfawrogi sgwrsio am ei yrfa gerddorol.

Meddai: "Roedd genuine curiosity gyda hi, a 'na'r peth sydd gyda'r cerddorion gorau dwi'n meddwl - os ydyn nhw'n dysgu neu'n darlledu ar y radio neu'n chwarae miwsig. I fi y bobl gorau yw'r rhai efo curiosity.

"Felly byddwn i wedi bod wrth fy modd yn cael catch up gyda hi a chael clonc a sôn am y pethe fi wedi gweld."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.