Trung Quốc: Thấy gì ở Tân khu Hùng An nơi ông Tô Lâm ghé thăm?

Sau khi đến Bắc Kinh vào hôm 14/4, Tổng Bí thư Tô Lâm đã lập tức đi tàu cao tốc đến thăm Tân khu Hùng An ở tỉnh Hà Bắc, nơi mà Thủ tướng Phạm Minh Chính từng nói là một mô hình Việt Nam "cần tham khảo". Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi xoay quanh dự án này. Bài viết dưới đây do BBC News Tiếng Trung thực hiện vào tháng 3/2026.

Vào tháng Ba, ngay sau khi kỳ họp Lưỡng hội (Nhân đại và Chính hiệp) toàn quốc của Trung Quốc bế mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đã một lần nữa tới khảo sát Tân khu Hùng An.

Đây là lần thứ tư ông Tập đến thăm dự án này – nơi nằm tại tỉnh Hà Bắc và cách Bắc Kinh hơn 100km.

Nếu tính từ tháng 3/2016 khi cái tên "Tân khu Hùng An" được ấn định tại cuộc họp Bộ Chính trị, thì việc thành lập thành phố mới này tính đến nay vừa tròn 10 năm.

Tuy nhiên, điều khiến dư luận quốc tế nhớ đến nhiều hơn lại là ngày Cá tháng Tư một năm sau đó.

Ngày 1/4/2017, Tân Hoa Xã được ủy quyền phát đi thông báo từ Văn phòng Trung ương Đảng và Văn phòng Quốc vụ viện về quyết định thành lập Tân khu Hùng An.

Do các thông tin liên quan trước đó luôn được bảo mật tuyệt đối, thông báo này đến bất ngờ tới mức nhiều người dân, thậm chí là một bộ phận quan chức địa phương, ban đầu còn tưởng đó là trò đùa.

Sự ngỡ ngàng đó chỉ kéo dài vài giờ.

Ngay sau đó, các môi giới bất động sản đã lái xe xuyên đêm đổ về ba huyện Hùng, Dung Thành và Tần An, gõ cửa từng nhà để thương lượng giá.

Giá nhà tăng gấp đôi chỉ trong vài tiếng. Chính quyền địa phương đã phản ứng trong vòng 48 giờ: đóng băng toàn bộ giao dịch bất động sản, đóng cửa các văn phòng bán nhà và công ty môi giới.

Ngay từ đầu, Hùng An đã không phải là một dự án phát triển đô thị thông thường. Nó giống như một công trình quốc gia mang tính biểu tượng cao độ, đồng thời mang đậm màu sắc chính trị dưới thời Tập Cận Bình.

Cũng chính vì vậy, trong 10 năm qua, những cuộc thảo luận xoay quanh Tân khu Hùng An luôn mang một sắc thái phức tạp hiếm thấy.

Cách diễn đạt của chính quyền rất hùng hồn: Hùng An là khu mới mang ý nghĩa quốc gia tiếp theo, sau Đặc khu kinh tế Thâm Quyến thời Đặng Tiểu Bình và khu mới Phố Đông (Thượng Hải) thời Giang Trạch Dân; là "kế sách ngàn năm, đại sự quốc gia".

Thế nhưng, trong các cuộc thảo luận công cộng thường nhật, Hùng An thường không nằm ở tâm điểm của dư luận. Những người thực sự theo dõi sát sao nơi này thường không phải là cư dân mạng thông thường, mà là đội ngũ nhân viên các doanh nghiệp nhà nước, giảng viên đại học và nhân viên y tế tại Bắc Kinh – những người có khả năng bị buộc phải di dời tới đây.

Một khía cạnh phức tạp khác nằm ở khoảng cách giữa hình ảnh trình diễn và thực tế đầy nghi ngại.

Dù là trên truyền thông chính thống hay qua các video thực tế của giới sáng tạo nội dung, Hùng An luôn hiện lên với một cảm giác hứa hẹn mạnh mẽ về tương lai: những tòa nhà ngay ngắn, không gian xanh rộng mở, cơ sở hạ tầng mới tinh, nơi sinh thái và công nghệ gần như đã trở thành nhãn mác đặc trưng nhất.

Nó liên tục được mô tả là một "thành phố tương lai".

Nhưng đồng thời, một luồng dư luận khác vẫn chưa bao giờ biến mất. Trong nhiều bài bình luận và video, người ta liên tục đặt câu hỏi về tỷ lệ lấp đầy, mật độ dân số và sức sống thực sự của nơi này, từ đó dẫn đến những câu hỏi sắc bén hơn: Cuối cùng, thành phố này sẽ trở thành một Thâm Quyến thứ hai, hay sẽ sa lầy thành một "thành phố ma" kiểu mẫu được duy trì gượng ép bằng quyền lực hành chính?

Alexander Davey, chuyên gia phân tích tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (MERICS) ở châu Âu, khi trả lời phỏng vấn BBC News Tiếng Trung đã đưa ra một góc nhìn khác: "Những diễn đạt hào nhoáng trong nước như 'kế sách ngàn năm' hay 'thử thách lịch sử' thực sự thường khiến công chúng bên ngoài cảm thấy mơ hồ. Nhưng điều quan trọng là định nghĩa của giới lãnh đạo Trung Quốc về một 'thành phố hiệu quả' vốn dĩ khác với các tiêu chuẩn thị trường thường thấy ở phương Tây.

Đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc, mấu chốt của Hùng An không nằm ở việc liệu nó có biểu hiện sức nóng thương mại tự thân hay không, mà là liệu nó có thể tiếp nhận được lượng dân cư, các cơ quan và chức năng được di dời đến đây, đồng thời trở thành một khu thí điểm đổi mới dựa trên định hướng chính sách với trọng tâm là các ngành công nghiệp mới nổi chiến lược hay không."

Có vẻ như hai bên tranh luận đang không sử dụng cùng một hệ quy chiếu.

BBC News Tiếng Trung đã tổng hợp lại các vấn đề then chốt xoay quanh công trình này trong suốt 10 năm qua, nhằm phác họa một bức tranh đầy đủ hơn về tiến độ cũng như những tranh cãi liên quan.

'Tầm nhìn cá nhân' và 'di sản chính trị' của ông Tập Cận Bình

Cựu Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Henry Paulson trong cuốn hồi ký Dealing with China (Tạm dịch: Làm việc với Trung Quốc) đã ghi lại một cuộc trò chuyện riêng đầy thú vị.

Vào tháng 7/2014, trong cuộc gặp với Paulson, Tập Cận Bình đã nói rõ rằng việc thúc đẩy phát triển phối hợp vùng Kinh-Tân-Ký (Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc) là "ý tưởng cá nhân của tôi" và ông ta coi đó là một trong những di sản chính trị tương lai của mình.

Vào thời điểm đó, cái tên "Tân khu Hùng An" vẫn chưa xuất hiện. Hai năm sau, ý tưởng này cuối cùng đã chính thức được định hình.

Sự hợp tác khu vực Kinh-Tân-Ký vốn đã có nguồn gốc từ lâu trong bản đồ chính sách của Trung Quốc. Từ năm 2004, các quy hoạch liên quan đã được khởi động, nhưng lúc đó chỉ dừng lại ở cấp Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia.

Sau khi bản quy hoạch khu vực này được trình lên Quốc vụ viện, trong suốt 10 năm cầm quyền của Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo, nó vẫn chưa bao giờ được chính thức ban hành.

Sau khi Tập Cận Bình lên nắm quyền, vị thế chính trị của chiến lược này đã tăng vọt. Năm 2014, ông chủ trì một hội nghị chuyên đề và xác định rõ việc phát triển phối hợp Kinh-Tân-Ký là chiến lược quốc gia trọng điểm – cũng chính trong năm đó, ông đã nói với Paulson câu: "Đây là ý tưởng cá nhân của tôi."

Sự coi trọng của ông Tập Cận Bình đối với Hùng An không chỉ thể hiện ở tần suất các chuyến thị sát, mà còn ở sức nặng của những tín hiệu chính trị được phát đi trong mỗi lần thăm.

Việc bốn lần trực tiếp đến Hùng An trong vòng 9 năm là điều hiếm thấy, dù là xét trong hồ sơ cá nhân suốt sự nghiệp chính trị của ông hay mức độ quan tâm của cấp cao nhất dành cho sự phát triển của bất kỳ thành phố nào khác tại Trung Quốc.

Tháng 2/2017, trong lần đầu tiên thị sát Hùng An, ông Tập khẳng định đây là "di sản lịch sử để lại cho các thế hệ mai sau", cần kiên trì phương châm: "Tầm nhìn toàn cầu, Tiêu chuẩn quốc tế, Đặc sắc Trung Quốc, Định vị tầm cao."

Đáng chú ý là trong chuyến thăm này, ông nhấn mạnh phải hoàn thiện quy hoạch trước rồi mới bắt đầu khởi công xây dựng, điều này khiến Hùng An bước vào giai đoạn "im hơi lặng tiếng" để chuẩn bị suốt hai năm.

Tháng 1/2019, ông quay lại và đưa ra yêu cầu phải giữ vững "sự kiên nhẫn lịch sử" và "định lực chiến lược", đồng thời yêu cầu khởi động một loạt công trình biểu tượng để công chúng thấy được những thay đổi thực chất.

Sau đó, Hùng An bước vào giai đoạn xây dựng thần tốc – Ga đường sắt cao tốc Hùng An, khu Dung Đông, dự án Trung tâm Thương mại Quốc tế lần lượt hoàn thành trong bốn năm sau đó.

Năm 2023, không lâu sau khi các biện pháp phong tỏa đại dịch Covid-19 được dỡ bỏ, Tập Cận Bình đã đến khảo sát Hùng An và tuyên bố rằng khu kinh tế mới này đã bước sang một giai đoạn mới: 'Song hành giữa xây dựng quy mô lớn và tiếp nhận các chức năng phi thủ đô được giải tỏa từ Bắc Kinh', đánh dấu sự chuyển dịch trọng tâm trong công tác xây dựng.

Và trong chuyến thị sát lần thứ tư vừa kết thúc, ông đã nâng tông giọng định tính lên mức cao chưa từng có khi tuyên bố rõ ràng: "Thực tiễn đã chứng minh đầy đủ rằng, quyết sách của Trung ương Đảng về việc xây dựng Tân khu Hùng An là hoàn toàn đúng đắn."

Bill Bishop, một chuyên gia phân tích lâu năm về chính trị Trung Quốc và là cựu phóng viên thường trú tại nước này, nhận định rằng tuyên bố trên mang hàm ý chính trị cực kỳ rõ rệt trong bối cảnh của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Đó là một tín hiệu đanh thép gửi tới tất cả những người đang hoài nghi trong hệ thống: Bất kỳ tiếng nói nào giữ thái độ dè dặt về triển vọng của Hùng An đều là sự nguy hiểm về mặt chính trị.

Theo góc nhìn của ông, đây là cách ông Tập sử dụng quyền uy tối cao của mình để chứng minh và bảo vệ về mặt chính trị cho Hùng An.

Chuyên gia Alexander Davey cũng cho rằng, sở dĩ Hùng An có sức nặng chính trị lớn đến vậy là bởi nó đã trở thành quân cờ cốt lõi trong chiến lược tổng thể Kinh-Tân-Ký dưới sự lãnh đạo của ông Tập Cận Bình.

Ý nghĩa của nó đối với di sản chính trị của ông Tập không chỉ nằm ở việc thành phố này có thực sự hoàn thành hay không, mà còn nằm ở chỗ: Liệu nó có thể trở thành bằng chứng thép cho thấy năng lực của Đảng trong việc thiết kế và thực thi các quy hoạch dài hạn vĩ đại hay không.

Cuộc chiến ngầm trong việc 'giải tỏa' áp lực thủ đô

Trong các câu chuyện trên truyền thông trong nước, Tân khu Hùng An được đặt ngang hàng với Đặc khu Thâm Quyến và Phố Đông.

Hai cái tên này lần lượt trở thành những động cơ kinh tế quan trọng nhất của Trung Quốc vào thập niên 1980 và 1990, đồng thời để lại những khẩu hiệu đại diện nhất cho thời đại đó.

Khẩu hiệu biểu tượng của Thâm Quyến là "Thời gian là vàng bạc, hiệu quả là sinh mệnh", cùng với khái niệm "Tốc độ Thâm Quyến" đã quá quen thuộc với cả nước.

Cốt lõi đằng sau đó là Cải cách – dùng logic thị trường để phá vỡ sự trì trệ của nền kinh tế kế hoạch, đặt hiệu quả lên hàng đầu.

Trong khi đó, định vị của Phố Đông là "đứng cạnh quả địa cầu để tư duy về việc phát triển Phố Đông".

Cốt lõi của nó là Mở cửa – kết nối Thượng Hải trở lại với thị trường toàn cầu, để vốn đầu tư, ngoại thương và các thông lệ quốc tế cùng ồ ạt tràn vào.

Thâm Quyến và Thượng Hải, mỗi nơi đã gánh vác trọn vẹn hai chủ đề then chốt nhất của thời đại đó: Cải cách và Mở cửa.

Tuy nhiên, từ khóa của Hùng An ngay từ đầu đã không phải là cải cách, cũng chẳng phải mở cửa, mà là Giải tỏa.

Chính xác hơn, đó là giải tỏa "các chức năng phi thủ đô" của Bắc Kinh. Điều này đồng nghĩa với việc sứ mệnh lịch sử mà Hùng An gánh vác có logic căn bản hoàn toàn khác biệt so với Thâm Quyến và Phố Đông.

Hai nơi sau là sự sáng tạo "từ không đến có", là sự tăng trưởng tự thân; còn Hùng An giống như một cuộc tái phân phối nguồn lực có sẵn – đem dân số, cơ quan, chức năng và tài nguyên mà Bắc Kinh đã tích lũy hàng thập kỷ, đặt lại một cách có kế hoạch vào một không gian rộng lớn hơn trên bình nguyên Hoa Bắc.

Năm 1978, sáu trong 10 thành phố có GDP cao nhất Trung Quốc là các thành phố phương Bắc. Đến nay, trong top 10 chỉ còn duy nhất một thành phố phương Bắc là Bắc Kinh.

Bản thân Bắc Kinh cũng đã nghẹt thở vì "căn bệnh đô thị lớn". Khu vực lõi trung tâm của Bắc Kinh chiếm chưa đầy 8% diện tích toàn thành phố nhưng lại tập trung gần 80% dân cư thường trú.

Áp lực di chuyển vào giờ cao điểm luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Ngay cả khi Bắc Kinh đã trở thành thành phố có điều kiện nhập hộ khẩu khắt khe nhất Trung Quốc, sự căng thẳng này vẫn không được giải tỏa tận gốc.

Trong bối cảnh đó, Hùng An được thiết kế để tiếp nhận áp lực dư thừa từ Bắc Kinh. Nhưng độ khó của việc giải tỏa phức tạp hơn nhiều so với việc xây dựng Thâm Quyến hay Phố Đông năm xưa.

Treo một tấm biển trụ sở tập đoàn nhà nước tại Hùng An không khó. Cái khó là làm sao để từng gia đình cũng chuyển tới đó.

Ông Davey cho rằng việc di dời các chức năng phi thủ đô từ Bắc Kinh sang Hùng An là một quá trình mang tính kế hoạch do nhà nước dẫn dắt, chứ không phải do cơ hội thị trường thúc đẩy.

Việc dùng mệnh lệnh hành chính để di dời các cơ quan tương đối thuận lợi – ví dụ như trụ sở các tập đoàn Sinochem, Sinochem New Energy, China Huaneng (Tập đoàn Hoa Năng), hay các đại học, bệnh viện – nhưng để cá nhân thực sự tự nguyện di chuyển thì chỉ mệnh lệnh thôi là chưa đủ.

Đối với một gia đình đang sống ở Bắc Kinh, việc nam tiến tới Hùng An thường đồng nghĩa với việc từ bỏ cả một hệ thống quyền lợi gắn chặt với hộ khẩu Bắc Kinh: suất học cho con họ, mạng lưới việc làm của cả hai vợ chồng, bất động sản đã mua, và tấm thẻ bảo hiểm y tế cùng phúc lợi xã hội có giá trị vượt xa các thành phố khác.

Điều này đã nảy sinh một dạng "kháng cự mềm". Nó thường không xuất hiện trên truyền thông nhà nước, mà âm thầm được ra trong các bình luận trên mạng, các buổi nhậu của đồng nghiệp và những lời phàn nàn riêng tư.

Năm 2023, một đoạn phát biểu của ông Tập Cận Bình tại tọa đàm về Hùng An đã đưa dòng chảy ngầm này ra ánh sáng.

Ông chỉ rõ rằng không thể dựa trên sở thích cá nhân, cần chuyển là phải chuyển; không được "giải tỏa trên giấy" hay quay trở lại dưới hình thức biến tướng (danh nghĩa là đã đi nhưng thực tế lại quay về); càng không được dùng cách thành lập đơn vị cấp hai tại Bắc Kinh để vừa giải tỏa vừa tăng thêm.

Những lời này gần như đã liệt kê chi tiết các "chiêu trò" trì hoãn di dời của các doanh nghiệp.

Tháng 3/2025, một bản tin đã ghi lại nhịp sống thường nhật của một nhân viên quốc doanh đã làm việc tại Hùng An gần ba năm – sáng thứ Hai xuất phát từ ga Bắc Kinh Tây bằng tàu cao tốc Kinh-Hùng, chiều thứ Sáu sau giờ làm lại quay về theo lộ trình cũ. Từ ga Bắc Kinh Tây đến ga Hùng An nhanh nhất mất chưa đầy một tiếng, mỗi ngày có tới 19 chuyến tàu.

Sự sắp xếp giao thông tinh vi này vô hình trung đã cung cấp hạ tầng hỗ trợ đầy đủ cho lối sống "chim di cư giữa hai thành phố".

Đến tháng 2/2026, truyền thông Bắc Kinh ghi nhận một bức tranh đi lại mang tính hệ thống hơn: ngày càng nhiều nhân viên chọn ở lại Hùng An vào ngày thường và về lại Bắc Kinh vào cuối tuần. Lý do thôi thúc họ duy trì nhịp sống này hầu như luôn giống nhau – trường học của con, đơn vị công tác của vợ/chồng, và cả gia đình họ vẫn đang trói buộc tại Bắc Kinh.

Họ được gọi là "loài chim di cư Kinh-Hùng cuối tuần". Và hiện tượng này có lẽ sẽ còn là một trong những bài toán cốt lõi mà sự phát triển của Hùng An phải đối mặt và giải quyết trong một thời gian dài sắp tới.

Ông Davey nhận định rằng khi các chính sách khuyến khích di dời không tạo ra dòng người di cư như mong đợi, các biện pháp cưỡng chế sẽ theo sau.

Các phương án xả lũ

Nếu nói những căng thẳng do việc "giải tỏa" gây ra là sự ma sát lợi ích giữa người với người, thì hồ Bạch Dương Điển nằm sát Hùng An lại phơi bày sự căng thẳng giữa con người và thiên nhiên.

Tân khu Hùng An nằm kế bên Bạch Dương Điển – hồ nước ngọt lớn nhất bình nguyên Hoa Bắc.

Nó mang lại lợi thế sinh thái độc đáo cho khu mới, đồng thời là hạt nhân trong tầm nhìn "xanh lam và xanh lá đan xen" (Lam lục giao chức) của quy hoạch chính trị.

Tuy nhiên, về mặt thủy văn, bản thân Bạch Dương Điển vốn có sự bất ổn tự nhiên.

Đây là nơi hội lưu của hàng loạt chi lưu, đồng thời cũng là một trong những vùng trữ lũ tự nhiên quan trọng nhất của toàn bình nguyên Hoa Bắc.

Một khi Hoa Bắc xảy ra đại hồng thủy, các dòng sông này sẽ theo trọng lực và địa thế mà đổ dồn đỉnh lũ về đây.

Trong những năm đầu sau khi Hùng An được tuyên bố thành lập, báo cáo đánh giá của các chuyên gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã chỉ rõ vấn đề nghiêm trọng: tân khu phải đối mặt với rủi ro lũ lụt rất cao.

Kết luận của báo cáo đánh giá này vô cùng thẳng thắn và cụ thể nếu dân số Hùng An mở rộng đến quy mô 5 triệu người, trong kịch bản xảy ra trận lũ "trăm năm có một", gần một nửa diện tích đã phát triển của khu mới sẽ đứng trước nguy cơ bị nhấn chìm.

Lời cảnh báo này đã được đưa vào các tài liệu học thuật, nhưng nó không làm thay đổi quyết định của ông Tập Cận Bình.

Bản đánh giá rủi ro này đã thực sự được kiểm nghiệm với thử thách vào cuối tháng 7/2023. Siêu bão Doksuri mang theo lượng mưa cực lớn càn quét miền Bắc Trung Quốc, khiến Bắc Kinh ghi nhận lượng mưa kỷ lục trong vòng 140 năm qua.

Khi ứng phó với trận lũ này, những tuyên bố công khai của các quan chức đã thể hiện rõ ràng thứ tự ưu tiên trong việc ra quyết định: Bí thư Tỉnh ủy Hà Bắc đã liệt kê Tân khu Hùng An là "ưu tiên hàng đầu trong các ưu tiên" của công tác phòng chống lũ lụt toàn tỉnh.

Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Thủy lợi công khai tuyên bố phải lập phương án phân lũ để đảm bảo an toàn cho Bắc Kinh và Tân khu Hùng An, chỉ đích danh hai nơi này là trọng điểm cần bảo vệ.

Dưới trật tự ưu tiên đó, thành phố Trác Châu nằm giữa Bắc Kinh và Hùng An đã phải trả giá đắt. Thành phố với khoảng 600.000 dân này đã hứng chịu thảm họa ngập lụt nghiêm trọng. Nhiều cư dân sau đó phản ánh rằng họ hầu như không nhận được cảnh báo trước khi nước lũ đổ về, một số người chỉ nhận được thông báo trước vài giờ đồng hồ.

Bộ trưởng Bộ Thủy lợi Lý Quốc Anh sau đó cũng thừa nhận trực tiếp trên truyền thông Trung Quốc: Nếu không có Trác Châu và các vùng chứa lũ chặn đứng dòng nước, áp lực phòng chống lũ lụt mà Hùng An và Thiên Tân ở hạ nguồn phải đối mặt sẽ "vô cùng nặng nề".

Sau khi lũ rút, một bộ phận người dân vùng thiên tai ở Trác Châu đã tập trung trước cổng tòa nhà chính quyền, cầm băng rôn yêu cầu bồi thường.

Một trong những tấm băng rôn viết: "Trả lại nhà cho tôi. Lũ lụt không phải thiên tai, là tai họa do con người xả lũ gây ra."

Liệu thành công hay thất bại sẽ được định đoạt vào năm 2035?

Chính quyền Trung Quốc đã thiết lập hai mốc thời gian cụ thể để đánh giá hiệu quả của Hùng An.

Đến năm 2035, cơ bản xây dựng xong một thành phố hiện đại xanh, thông minh, đáng sống, có sức cạnh tranh mạnh mẽ và đạt được sự chung sống hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

Đến năm 2050, Hùng An được kỳ vọng sẽ trở thành một cực quan trọng trong cụm đô thị đẳng cấp thế giới Kinh-Tân-Ký, tiếp nhận hiệu quả các chức năng phi thủ đô của Bắc Kinh, đồng thời cung cấp "phương án Trung Quốc" để giải quyết "căn bệnh đô thị lớn".

Cụ thể, đến năm 2035, mục tiêu dân số quy hoạch của Hùng An là từ 2 triệu đến 2,5 triệu người.

Hiện tại, dân số thường trú vào khoảng 1,5 triệu người, nghĩa là trong 9 năm tới, cần có thêm gần 1 triệu người nữa chuyển đến đây.

Nhưng đây không phải là việc dễ dàng.

Ngoài việc làm sao để 1 triệu người thực sự tự nguyện chuyển đến, một vấn đề khác còn thực tế hơn nhiều: Tiền ở đâu ra?

Dữ liệu do tỉnh Hà Bắc công bố cho thấy, chỉ riêng trong 5 năm của "Kế hoạch 5 năm lần thứ 14", Tân khu Hùng An đã đầu tư lũy kế khoảng 1.000 tỷ nhân dân tệ.

Nếu tính theo tốc độ đầu tư khoảng 200 tỷ nhân dân tệ mỗi năm, thì đến năm 2035 sẽ cần đầu tư thêm gần 2.000 tỷ nhân dân tệ nữa.

Trong khi đó, Hùng An đã dứt khoát từ bỏ nguồn thu từ bán đất, thậm chí hủy bỏ chế độ bán nhà hình thành trong tương lai vốn bị chỉ trích nhiều, chuyển sang bán nhà xây sẵn.

Điều này đồng nghĩa với việc ngay từ đầu, Hùng An đã tự chặn đứng kênh "tạo máu" chủ lực của các đô thị Trung Quốc.

Vậy thì, khoảng trống tài chính khổng lồ này rốt cuộc sẽ do ngân sách trung ương tiếp tục chi trả, hay có giải pháp nào khác? Đây vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.

Cột mốc 2035 còn mang một tầng ý nghĩa chính trị khác đáng để tìm hiểu sâu. Đảng Cộng sản Trung Quốc vốn có thói quen thiết lập các cột mốc chính trị siêu dài hạn.

Trong mục tiêu "Hai mươi năm" được xác lập, bao gồm việc xây dựng toàn diện cường quốc hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa vào năm 2049 – kỷ niệm 100 năm thành lập nước.

Khung tự sự này đã kéo dài nhiều năm cho đến khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền và thực hiện một sự điều chỉnh tinh tế.

Năm 2049, ông Tập sẽ 96 tuổi.

Do đó, ông đã chèn thêm một cột mốc trung gian mới vào giữa hai cột mốc sẵn có – đó là năm 2035, với yêu cầu "cơ bản thực hiện hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa", về mặt kinh tế thì GDP bình quân đầu người đạt mức các nước phát triển trung bình.

Nếu mục tiêu này thành hiện thực, Trung Quốc rất có thể sẽ vượt qua Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới vào thời điểm đó. Và năm đó, ông Tập 82 tuổi.

Kể từ đó, con số 2035 liên tục xuất hiện trong giới phân tích chính trị Trung Quốc.

Quan điểm phổ biến cho rằng, ý nghĩa sâu xa nhất đằng sau cột mốc thời gian được "nêm" thêm vào này chính là thời khắc huy hoàng để ông Tập Cận Bình hoàn tất bản tổng kết lịch sử trong giai đoạn cuối của sự nghiệp chính trị.

Mục tiêu hoàn thành Tân khu Hùng An vào năm 2035 cũng được lồng ghép vào toàn bộ dòng chảy chính trị theo tư duy này.

Tuy nhiên, ông Davey cho rằng, điều thực sự thử thách sự thành bại của Hùng An không phải là đã xây được bao nhiêu hạ tầng, cũng không phải là bao nhiêu doanh nghiệp đã ký thỏa thuận gia nhập, mà là liệu các tập đoàn nhà nước có thực sự chuyển giao các chức năng cốt lõi tới đây hay không, và liệu trên mảnh đất này có nảy nở được những thành quả đổi mới và đột phá công nghệ thực chất hay không.

Chìa khóa để quyết định tất cả những điều này nằm ở việc Hùng An có thể trở thành nơi mà các nhân tài trình độ cao thực sự muốn sinh sống hay không, chứ không chỉ là một "trạm trung chuyển" dừng chân tạm bợ rồi lại quay về Bắc Kinh.

Ông Davey nhận định rằng, rủi ro lớn nhất mà Hùng An đối mặt là nó mãi mãi chỉ dừng lại ở một "tủ kính trưng bày" được chế tác tinh xảo bởi quyền lực chính trị, mà không thể lớn mạnh thành một trung tâm đổi mới sáng tạo có khả năng tự duy trì.

"Ông Tập Cận Bình đang cố gắng biến nó thành một thành phố kiểu mẫu của tương lai, và rộng hơn nữa, là sự hiện thực hóa tầm nhìn của Đảng về 'hình thái mà các đô thị Trung Quốc nên có trong tương lai'.

Điều này mang lại cho dự án một ý nghĩa sâu xa vượt xa di sản cá nhân của bất kỳ nhà lãnh đạo đơn lẻ nào. Nếu nó thành công, đây có thể trở thành một hình mẫu để nhân rộng ra cả nước; còn nếu thất bại, nó sẽ phơi bày triệt để những hạn chế căn bản của việc chỉ dựa thuần túy vào thiết kế thượng tầng từ trên xuống để tạo ra động lực đổi mới và sức sống đô thị."