Isroil askari Iso haykalini sindirgani keng qoralanmoqda - xususan, AQShda

Isroillik bir askar Janubiy Livanda Iso Masih haykalini bolg‘a bilan urib sindirayotgani aks etgan tasvir internetda keng tarqalganidan so‘ng ko‘p tanqidlarga sabab bo‘ldi.

Xususan, qattiq tanqidlar yangragan AQShning dindor aholisi orasidagi Isroil davlatiga bo‘lgan katta qo‘llab-quvvatlov qisman diniy hissiyotlar uchun kuchli. Ular Iso tug‘ilgan yerlarda Isroil davlati qurilishi Xudodan kelgan bashorat ekaniga ishonadilar.

Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu suratdan "hayratda va chuqur qayg‘uda" ekanini bildirdi. Tashqi ishlar vaziri Gideon Saar esa: "Biz bu holat uchun va har bir nasroniyning his-tuyg‘ulariga yetgan ozor uchun uzr so‘raymiz", dedi.

Mahalliy aholiga ko‘ra, haykal Debel qishlog‘i chekkasidagi bir oila uyi oldidagi xochda joylashgan bo‘lib, bu qishloq Isroilning Hizbullohga qarshi urushi davomida aholisi qochmagan kam sonli manzillardan biri hisoblanadi.

Debel jamoati rahbari, ota Fadi Flaifel BBCga shunday dedi: "Xoch — muqaddas ramzimiz va biz barcha diniy ramzlarni tahqirlashni mutlaqo qoralaymiz. Bu inson huquqlari deklaratsiyasiga zid va bu madaniyatlilikni aks ettirmaydi."

Uning ta’kidlashicha, bunday holatlar avval ham sodir bo‘lgan.

Isroil armiyasi ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan surat haqiqiy ekanini tasdiqlab, bu holatni "juda jiddiy" deb baholashini va askarning harakatlari armiyadan kutilgan qadriyatlarga mutlaqo zid ekanini bildirdi.

Isroil Mudofaa Qo‘shinlari (IDF) aybdorlarga nisbatan "tegishli choralar" ko‘rilishini, shuningdek nasroniy jamoasi bilan hamkorlikda haykalni qayta tiklash ustida ish olib borilayotganini ma’lum qildi.

AQSh vositachiligidagi o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi juma kuni kuchga kirganiga qaramay, minglab isroillik harbiylar hali ham Janubiy Livandagi katta hududda qolyapti.

Bu kelishuv Isroil Mudofaa Qo‘shinlari va shialik qurolli guruh — Hizbulloh o‘rtasidagi olti haftalik janglarni vaqtincha to‘xtatgan bo‘lsa-da, har ikki tomon bir-birini kelishuvni buzishda ayblamoqda.

Haykalga qilingan hujum haqidagi xabarlar Isroildagi AQSh elchisi, baptist ruhoniy Mayk Xakabini X tarmog‘ida "tezkor, qat’iy va oshkora oqibatlar bo‘lishi kerak" deb yozishga undadi.

AQShdagi o‘ng qanot sharhlovchilari isroillik askar va Iso Masih haykali tasvirini tezda qoraladilar. Prezident Donald Trampning sobiq maslahatchisi va kongressmen Mat Geyts suratni tarqatib, "Dahshatli", deb yozdi.

Sobiq kongress a’zosi Marjori Teylor Grin ham suratni bo‘lishib: "'Eng katta ittifoqchimiz' har yili milliardlab soliq pullarimizni va qurollarimizni oladi", deb yozdi.

So‘rovlar AQShda, Isroilning eng muhim ittifoqchisi bo‘lgan mamlakatda, unga bo‘lgan qo‘llab-quvvatlash so‘nggi vaqtlarda pasayganini ko‘rsatmoqda.

AQShda joylashgan tahlil markazi Pew Research Center tomonidan o‘tkazilgan so‘rovga ko‘ra, amerikaliklarning 60 foizi Isroilga nisbatan salbiy fikrda, bu o‘tgan yilgi 53 foizdan ko‘proq.

O‘tgan oyda Isroil politsiyasi Quddusdagi Rim-katolik cherkovining eng yuqori rahbariga cherkovga yakshanba kuni xususiy ibodat uchun kirishiga ruxsat bermaganidan so‘ng xalqaro noroziliklar bo‘lgan edi. Isroil politsiyasi bu qarorni Eron urushi davrida xavfsizlik sabablari bilan izohladi.

2025 yilgi hisobotda Quddusda joylashgan Rossing Center "xristianlikka nisbatan ochiq dushmanlikning so‘nggi vaqtlardagi o‘sishi"ni ta’riflab, buni "qutblashuvning chuqurlashuvi va ultra-millatchi siyosiy tendentsiyalar" bilan izohladi.

Benyamin Netanyaxu Iso haykali haqidagi postini ingliz tilida yoza turib, unda "Isroildagi nasroniy aholisi Yaqin Sharqning boshqa joylariga qaraganda ravnaq topmoqda" deb ta’kidladi.

U yana shunday dedi: "Isroil — mintaqada xristian aholisi va ularning turmush darajasi o‘sib borayotgan yagona mamlakat. Isroil — Yaqin Sharqda barcha uchun ibodat erkinligiga amal qiladigan yagona joy."

Hizbulloh fevral oxirida Isroil va AQSh Tehronga qarshi urush boshlaganidan ikki kun o‘tib, Eronni qo‘llab-quvvatlab Isroilga raketa otishni boshladi.

Isroil unga qarshi 2 mart kuni harbiy amaliyotini boshladi. Livan rasmiylariga ko‘ra, bu jarayonda bir milliondan ortiq odam ko‘chirilgan va 2 290 dan ziyod kishi halok bo‘lgan, ular orasida 177 nafar bola va 100 nafar tibbiyot xodimi bor. Ayni damda Hizbulloh hujumlari natijasida 13 nafar isroillik askar va ikki nafar fuqaro halok bo‘lgan, deydi Isroil rasmiylari.