เลือกตั้ง 2562 : รวมสารพันปัญหา สะท้อนประสิทธิภาพของ กกต. ก่อน 24 มี.ค.

คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ถูกวิจารณ์มากมายในโลกออนไลน์อีกครั้ง หลังใช้ลังกระดาษแทนแผ่นโลหะกั้นคูหาเลือกตั้ง และแถวยาวเหยียดของผู้มาใช้สิทธิ ในมาเลเซีย

ความพร้อมของ กกต. ถูกท้าทายอีกครั้งว่าจะสามารถจัดการเลือกตั้งทั่วไปที่ถูกคณะรัฐประหารเลื่อนมาแล้ว 5 ครั้ง ในวันที่ 24 มี.ค.นี้ ได้อย่างราบรื่นหรือไม่ การเลือกตั้งล่วงหน้าที่กำลังจะถึงในวันที่ 17 มี.ค. นี้ จะมีความพร้อมเพียงไร แม้ กกต. ออกมายืนยันวันนี้ (11 มี.ค.) ว่า "ไร้ปัญหา"

บีบีซีไทยประมวลปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในรอบ 45 วัน ที่ผ่านมา และเป้าหมายใหญ่ที่ กกต. ต้องไปให้ถึงในอีกไม่ถึง 2 สัปดาห์

1) คูหาเลือกตั้งจากลังกระดาษในมาเลเซีย

การเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา กลายเป็นกระแสที่คนพูดถึงในสังคมและในสื่อสังคมออน์ไลน์จนทำให้ในวันนี้ #เลือกตั้งนอกราชอาณาจักร ติด 1 ใน 5 แฮชแทกทวิตเตอร์เทรนด์ เมื่อช่วงเช้าที่ผ่านมา

ปัญหาที่เกิดขึ้นที่หน่วยเลือกตั้งสถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุงกัวลาลัมเปอร์ ของมาเลเซีย คือ คนไทยจำนวนมากเข้าแถวรอลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง หลายรายต้องรอใช้สิทธิเป็นเวลาหลายชั่วโมง ภาพเหล่านี้ถูกแชร์อย่างแพร่หลายทางโซเชียลมีเดีย

แม้ว่า สถานเอกอัครราชทูตไทยในมาเลเซียแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าด้วยการเพิ่มคูหาที่ 4 เพราะมีคนรอลงคะแนนเป็นจำนวนมาก แต่การแก้ปัญหานี้กลับกลายเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอีกถึงความเหมาะสมหลังจากสถานทูตนำลังกระดาษมาทำเป็นคูหาแทน

ด้าน กกต. โดย นายณัฏฐ์ เล่าสีห์สวกุล รองเลขาธิการ ชี้แจงว่าลังกระดาษเป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเนื่องจากคูหาในสถานทูต มีเพียง 3 คูหา ไม่เพียงพอกับจำนวนผู้มาใช้สิทธิจำนวนมาก อีกทั้ง กกต.ต้องจัดหน่วยออกเสียงเลือกตั้งเคลื่อนที่ด้วย จึงมีคูหาในสถานทูตน้อย แต่ นายณัฏฐ์ ยืนยันว่า การใช้ลังกระดาษมาทำคูหาก็ไม่ได้ขัดต่อระเบียบกฎหมาย เพราะยังเป็นการออกเสียงเลือกตั้งที่ตรงและลับอยู่

จากข้อมูลดังกล่าวพบว่า มาเลเซียและสิงคโปร์มีจำนวนผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิจำนวนใกล้เคียงกัน แต่การจัดการโดยสถานเอกอัครราชทูตไทยในสิงคโปร์ เป็นไปอย่างราบรื่นและได้รับเสียงชื่นชมโดยคนไทยที่ไปใช้สิทธิ

ส่วนปัญหาในจีนที่นักศึกษาไทยที่เมืองหนานจิงใช้สื่อสังคมออนไลน์เผยแพร่ข้อมูลว่า การส่งบัตรเลือกตั้งผ่านสถานกงสุลใหญ่ ณ นครเซี่ยงไฮ้ มีปัญหา นางสาวบุษฎี สันติพิทักษ์ โฆษกกระทรวงการต่างประเทศ และอธิบดีกรมสารนิเทศ ชี้แจงว่า ได้รับรายงานจากสถานกงสุลใหญ่ ณ นครเซี่ยงไฮ้ ยืนยันว่า ไม่มีบัตรเลือกตั้งสูญหาย และประธานนักศึกษาไทยที่เมืองหนานจิงได้แจ้งให้สถานกงสุลใหญ่ ทราบด้วยว่า นักศึกษาคนดังกล่าวได้รับบัตรเลือกตั้งที่ทางสถานกงสุลใหญ่ฯ ส่งไปทางไปรษณีย์เรียบร้อยแล้ว โดยสถานกงสุลใหญ่ได้ส่งบัตรเลือกตั้งทางไปรษณีย์ให้แก่ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 581 รายแล้ว แต่มี 5 รายที่ยังติดต่อไม่ได้เนื่องจาก ที่อยู่ที่ให้ไว้ไม่ชัดเจน อีกทั้งยังมีระบบและขั้นตอนการจัดส่งบัตรเลือกตั้งทางไปรษณีย์ที่รัดกุมและตรวจสอบได้

2. เอกสารแนะนำตัวผู้สมัคร ส.ส. ผิดพลาดคลาดเคลื่อน

ผู้ใช้เฟซบุ๊กหลายราย เช่น ผู้ที่ใช้ชื่อว่า Rattana Karniol ระบุว่า เอกสารแนะนำตัวผู้สมัคร ส.ส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง จ. กรุงเทพมหานคร เขตเลือกตั้งที่ 16 ที่ส่งไปยังสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงออตตาวา ของแคนาดา ระบุว่า ได้เอกสารต้องอ่านอย่างละเอียด เพราะมีหน้าหนึ่งที่ ชื่อผู้สมัครและพรรคอยู่คนละหน้า

ส่วนเพจ CSI LA วิพากษ์วิจารณ์การจัดพิมพ์เอกสารสำคัญต่อการตัดสินใจของผู้ออกเสียงว่า มีความผิดพลาดไม่ว่าจะเป็นในนครนิวยอร์ก ของสหรัฐฯ และที่นครซิดนีย์ ของออสเตรเลียอีกด้วย

นอกจากนี้ยังมีรายงานความผิดพลาดของการพิมพ์เอกสารนี้ด้วยที่กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ซึ่งนายพริษฐ์ วัชรสินธุ ผู้สมัคร ส.ส. พรรคประชาธิปัตย์ เขตบางกะปิ ออกมาเรียกร้อง กกต. หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องออกมาแสดงความรับผิดชอบ ต่อกรณีความไม่เรียบร้อยของเอกสาร ของสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงลอนดอน โดยเขาระบุว่า มีการจัดหน้ากระดาษที่บกพร่อง ไม่ชัดเจน และไม่เป็นระเบียบเรียบร้อย (ชื่อผู้สมัครกับพรรคของบางคนถูกแยกอยู่คนละหน้า ตามรูปประกอบ) อาจส่งผลให้เกิดความสับสนต่อผู้ที่มาใช้สิทธิ์ใช้เสียง เช่น "เชียร์พรรคนี้ แต่กาผิดเบอร์"

"ความผิดพลาดนี้ไม่ได้มีผลแค่ตัวผมเท่านั้น แต่ยังกระทบต่อผู้สมัครในพรรคการเมืองอื่น ๆ ด้วย" เขาโพสต์ไว้บนเฟซบุ๊กส่วนตัว

ต่อปัญหานี้ นายณัฏฐ์ไม่ได้ชี้แจงถึงสาเหตุของความผิดพลาด แต่บอกว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถหาข้อมูลของผู้สมัครได้หลายช่องทางโดยเฉพาะแอปพลิเคชั่น สมาร์ทโหวต ที่ถือว่าเป็นช่องทางที่ดีที่สุดและมีข้อมูลครบถ้วน แต่ปัจจุบันมีผู้โหลดใช้เพียง 1 แสนบัญชีจากยอดผู้มีสิทธิเลือกตั้งกว่า 50 ล้านคน

ส่วนกรณีที่ผู้สมัคร ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ออกมาถามหาความรับผิดของจาก กกต.ในเรื่องนี้ รองเลขาธิการ กกต. กล่าวว่า การตัดสินใจว่าจะเลือกผู้สมัครรายใด นั้นไม่ได้ยึดเฉพาะหนังสือแนะนำตัวเท่านั้น

3. ปัญหาการลงทะเบียนล่วงหน้าล่ม-ล่าช้า

เมื่อวันที่ 28 ม.ค. ที่ผ่านมา กกต. ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักผ่านสื่อมวลชน ในประเด็นการลงทะเบียนเพื่อใช้สิทธิ์เลือกตั้งล่วงหน้าทั้งในเขตเลือกตั้ง นอกเขตเลือกตั้ง และนอกราชอาณาจักร เนื่องจากระบบมีความล่าช้า และทำให้ผู้ลงทะเบียนบางรายไม่สามารถลงทะเบียนได้

กกต. ออกมาชี้แจงกรณีดังกล่าวว่า พบว่ามีคนสนใจเข้ามาลงทะเบียนแล้วกว่า 1 พันคน และมีผู้เข้ามาศึกษาทำให้ระบบรวน มีการเร่งแก้ไขไปแล้ว และมีเพียงการลงทะเบียนขอใช้สิทธินอกราชอาณาจักร แต่เรื่องดังกล่าวก็กลายเป็นกระแสในโลกสื่อสังคมออนไลน์จนทำให้ #เลือกตั้งล่วงหน้า ติดอันดับ 5 ใน 10 แฮชแท็กยอดนิยมในเวลานั้น

4. ประชาสัมพันธ์อ่อนไป ?

ดร.มานะ ตรีรยาภิวัฒน์ อาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย บอกกับบีบีซีไทยว่า อยากให้ กกต. เก็บเรื่องนี้ไปเป็นบทเรียนสำหรับการประชาสัมพันธ์ ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งเกิดจากประชาสัมพันธ์หรือการใช้สื่อแบบเดิม ๆ อาจจะไม่เพียงต่อการสร้างความเข้าใจของประชาชนได้ ในยุคที่ภูมิทัศน์สื่อเปลี่ยนไป ไม่ใช่การเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ กกต. ใช้สื่อเดิม ๆ ผ่านการแถลงข่าวคงไม่พอ คงต้องเน้นการสื่อสารแบบสองทางผ่านโซเชียลมีเดียมากขึ้น

"ที่ผ่านมา กกต. อาจจะเน้นการรณรงณ์ให้คนไปใช้สิทธิ แต่ไม่ได้เน้นเรื่องขั้นตอนการใช้สิทธิมากนัก ทั้ง ๆ ที่การเลือกตั้งครั้งนี้มีความซับซ้อน ในขณะที่ประชาชนในหลายกลุ่มที่อยู่ในแพลตฟอร์มสื่ออื่น ๆ ดังนั้นต้องมีการสื่อสารให้มากขึ้นและใช้สื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น" นักวิชาการรายนี้กล่าว

ข้อมูลจากเว็บไซต์ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง ได้เผยแพร่การจัดซื้อจัดจ้าง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 มีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับประชาสัมพันธ์และกิจกรรมเกี่ยวกับการเลือกตั้ง เบื้องต้นดังนี้

ในขณะที่ระหว่างวันที่ 28 ก.พ. - 10 มี.ค. กกต.ได้เดินทางไปดูการใช้สิทธิเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรโดยใช้งบประมาณ 12 ล้านบาท ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่สังคมวิพากษ์วิจารณ์

เมื่อวันที่ 8 มี.ค.ที่ผ่านมา นายศรีสุวรรณ จรรยา เลขาธิการสมาคมองค์การพิทักษ์รัฐธรรมนูญไทย เดินทางเข้ายื่นหนังสือร้องเรียนต่อ ป.ป.ช. เพื่อให้ดำเนินการไต่สวนสอบสวนเอาผิด กกต. 6 คนที่เดินทางไปต่างประเทศ โดยระบุว่า อาจเข้าข่ายฝ่าฝืน ม.21 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วย กกต. พ.ศ.2560 ที่กำหนดให้ต้องทุ่มเทการทำงานให้เต็มเวลา และอาจเข้าข่ายเป็นการทุจริตต่อหน้าที่ ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต 2561 และอาจเข้าข่ายการฝ่าฝืนจริยธรรมหลายข้อ อาทิ ข้อ 7 ข้อ 11 และข้อ 17 ของมาตรฐานทางจริยธรรมของผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ พ.ศ.2561

มาทำความรู้จักนโยบาย 9 พรรคการเมืองหลัก

คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562