Moja kwa moja, Makubaliano ya kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon yaongezwa kwa wiki tatu

Moja kwa moja

Na Martha Saranga & Mariam Mjahid

1. Dakika 2 zilizopitaRais wa Uganda apuuza wasiwasi wa bei ya mafuta, aeleza vipaumbele vipya

   Rais wa Uganda Yoweri Museveni amepuuza wasiwasi kuhusu bei ya juu ya mafuta kwa madereva, akisema wale wasioweza kumudu wanapaswa kubaki nyumbani na kwamba hahusiki na watu wanaosafiri kwa burudani, ikiwemo kwenda vilabu vya usiku.

   Akizungumza katika Mkutano wa Africa We Build Summit 2026, Museveni alisema wasiwasi wake mkuu katika mazungumzo yake ya hivi karibuni na Rais William Ruto haukuwa ongezeko la gharama ya mafuta ya magari, bali bei ya mafuta ya ndege.

   Alieleza kuwa mafuta ya ndege yana nafasi muhimu zaidi ya usafiri wa anga, akibainisha mchango wake katika sekta ya utalii na biashara ya mauzo ya nje, akionya kuwa gharama kubwa zinaweza kupunguza idadi ya wageni na kuathiri biashara.

   Museveni alisisitiza umuhimu wa kupunguza bei ya mafuta ya ndege ili kuimarisha sekta muhimu za uchumi, huku akipuuza athari za bei ya juu ya mafuta kwa wamiliki wa magari.

   “Msingemhangaisha sana Rais Ruto kuhusu mafuta, hasa watu wanaoendesha magari barabarani. Kama mafuta ni ghali, kaeni nyumbani, mnaenda wapi,” alisema.

   “Sijali sana kuhusu nyinyi. Nilichokuwa nachojali ni mafuta ya ndege, kwa sababu si ya safari tu, bali pia utalii. Kama gharama ya mafuta ya ndege ni kubwa, watalii hawatakuja. Pia hutumika katika usafirishaji wa bidhaa nje kwa kuwa ndege zinatumika. Watu wanaoenda vilabu vya usiku na mambo mengine, siwajali sana. Kama huna fedha, kaa nyumbani. Unaenda wapi?”

   Kiongozi huyo wa Uganda aliongeza kuwa amezitaka Kenya na Uganda kuwa na msimamo wa pamoja kuhusu usimamizi wa bomba la mafuta, hasa katika kuhakikisha uthabiti wa upatikanaji na bei ya mafuta ya ndege.

   “Ndiyo maana nilizungumza na Rais Ruto ili serikali za Kenya na Uganda ziwe na sauti moja kuhusu bomba la mafuta, hasa kwa sababu ya mafuta ya ndege,” alisema.

   Kauli yake inajiri wakati ambapo nchi za Afrika Mashariki zinakabiliwa na gharama ya juu ya maisha, inayochangiwa kwa kiasi kikubwa na bei ya juu ya mafuta.

   Soma zaidi:

   Aliko Dangote aongoza orodha ya watu matajiri zaidi Afrika 2026

   Mvutano wa Dangote na mafia wa mafuta Nigeria: Nani atashinda?

2. Dakika 23 zilizopitaMeta yapanga kupiga kalamu wafanyakazi wake na kugeukia AI

   Meta yapanga kupunguza wafanyikazi wake kwa kiwango kikubwa mwezi ujao huku ikiwekeza zaidi kwenye miradi ya akili unde(AI)

   Kampuni ya Meta imewaandikia wafanyakazi wake barua Alhamisi ikitangaza mpango wa kupunguza asilimia 10 ya wafanyakazi wake, sawa na takribani wafanyakazi 8,000. Pia imesema haitajaza nafasi nyingine elfu kadhaa zilizo wazi ambazo ilikuwa inazifanyia ajira.

   Meta inatarajiwa kutumia dola bilioni 135 (takribani pauni bilioni 100) kwenye miradi ya akili mnemba mwaka huu.

   Kiasi hicho ni sawa na matumizi yote ya sekta ya AI katika miaka mitatu iliyopita kwa pamoja.

   Msemaji wa Meta amethibitisha mpango huo wa kupunguza ajira lakini amekataa kutoa maelezo zaidi.

   Mkurugenzi mtendaji na mwanzilishi wa Meta, Mark Zuckerberg, alikuwa tayari ametoa kauli ya wazi mwezi Januari kwamba kampuni hiyo itapunguza ajira mwaka huu.

   Pia unaweza kusoma:

   Meta: Kampuni ya facebook yabadilisha jina

3. Dakika 30 zilizopitaMaharamia wa Somalia wateka meli ya mafuta ya Pakistan

   Maharamia wa baharini kutoka Somalia wanaripotiwa kuteka meli ya mafuta ya Pakistan karibu na Ghuba ya Aden na kuwateka wafanyakazi wake.

   Wasiwasi umeibuliwa kuhusu usalama wa raia wa Pakistan waliokuwa ndani ya meli hiyo.

   Taarifa hizo zimeripotiwa na magazeti kadhaa nchini Pakistan.

   Gazeti la Daily Pakistan linaripoti kuwa meli hiyo ilikuwa na wafanyakazi 11 kutoka Pakistan ambao bado wanashikiliwa na haramia hao, kwa mujibu wa gazeti hilo.

   Kwa mujibu wa vyanzo, meli hiyo inayojulikana kama Owner 25 ilishambuliwa na kutekwa na haramia wa baharini.

   Uharamia Somalia: BBC yazungumza na majambazi wa bahari kuu

   Mabaharia waokolewa kutoka mikono ya maharamia Somalia

   Ni kwanini Iran imeamua kuwaachilia huru wahudumu 7 meli ya mafuta ya Uingereza?

4. Saa 1 iliyopitaRais wa Kenya azua mjadala kwa kauli kuhusu Kiingereza cha Wanigeria

   Rais wa Kenya William Ruto amezua mjadala mkali mtandaoni baada ya kutoa kauli iliyotafsiriwa kama kudharau lafudhi ya Waingereza wa Nigeria, akisema kuwa wakati mwingine haiwezi kueleweka bila mkalimani.

   Akizungumza na Wakenya wanaoishi nchini Italia siku ya Jumatatu, Ruto alisema: “Ukimsikiliza Mnigeria akizungumza, huwezi kuelewa anachosema unahitaji mkalimani,” huku akijigamba kuwa Wakenya huzungumza Kiingereza “miongoni mwa wazungumzaji bora zaidi duniani.”

   Kauli hiyo ilizua ukosoaji mkali kutoka kwa Wanigeria na Waafrika wengine mitandaoni, waliomshutumu kwa kuidhalilisha nchi nyingine ya Afrika.

   Mwandishi wa habari wa Zimbabwe, Hopewell Chin'ono, aliandika: “Kiingereza ni lugha ya kikoloni, si kipimo cha akili, uwezo au maendeleo ya taifa.”

   Kama nchi zilizokuwa chini ya ukoloni wa Uingereza, Kenya na Nigeria zote zinatumia Kiingereza kama lugha rasmi, lakini kila moja imekuza lahaja yake ya kipekee yenye tofauti za matamshi.

   Tofauti hizi zinachangiwa na lugha za asili. Nigeria ina zaidi ya lugha 500 zinazoathiri mdundo na lafudhi ya Kiingereza chake, wakati Kenya ina mchanganyiko wa lugha za Kibantu, Kiniloti na Kikushiti unaozalisha lafudhi zake.

   Hata hivyo, katika hotuba hiyo kwa wanaoishi ughaibuni, Ruto alisisitiza kuwa mfumo wa elimu wa Kenya unazalisha umahiri mzuri wa Kiingereza, akidai kuwa mara nyingi ni vigumu kuwaelewa Wanigeria wanapozungumza lugha hiyo, kauli iliyozua vicheko miongoni mwa hadhira.

5. Saa 1 iliyopitaEU yataka wataalamu wa nyuklia washirikishwe katika mazungumzo ya amani na Iran

   Mbali na kuongezwa kwa muda wa makubaliano ya kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon, mkuu wa sera za mambo ya nje wa Umoja wa Ulaya amesema kuwa vitisho kutoka Iran vinaweza kuwa “hatari zaidi” ikiwa wataalamu wa nyuklia hawatahusishwa katika mazungumzo ya amani.

   Akizungumza katika mkutano wa viongozi wa EU huko Cyprus, Kaja Kallas anasema kuna hatari kwamba makubaliano yoyote yanaweza kuwa dhaifu kuliko makubaliano ya nyuklia ya Iran yaliyokubaliwa mwaka 2015 wakati wa utawala wa Obama, ambayo Rais Trump alijiondoa katika muhula wake wa kwanza.

   Chini ya makubaliano hayo Iran ilikubali kupunguza shughuli zake nyeti za nyuklia na kuruhusu wakaguzi wa kimataifa kuingia nchini humo ili kuondoa vikwazo vya kiuchumi.

   "Ikiwa mazungumzo hayo yanahusu tu mpango wa nyuklia na hakuna wataalamu wa nyuklia wanaohusishwa, basi tutaishia kuwa na makubaliano dhaifu kuliko JCPOA," Kallas anasema.

   Unaweza kusoma pia:Kwanini Trump ambaye alitishia kuishambulia Iran ameongeza muda wa kusitisha mapigano?

   Iran: Uwezo wa kuunda bomu la nyuklia upo lakini sisi hatutaki?-maelezo ya mtaalamu

6. Saa 2 zilizopitaHezbollah na Israel zalaumiana kwa kuvunja makubaliano ya kusitisha mapigano

   Jeshi la Israel na kundi la Hezbollah wameshutumiana kwa kuvunja makubaliano ya kusitisha mapigano.

   Awali, Israel ilisema ilifanikiwa kuzuia makombora kadhaa yaliyofyatuliwa kutoka Lebanon, huku ving’ora vya tahadhari vikisikika katika eneo la Shtula.

   Kwa upande wake, Hezbollah ilithibitisha kupitia Telegram kwamba ililenga eneo hilo kwa shambulio la makombora.

   Katika taarifa yake kupitia mtandao wa X, IDF ilisema pia imewaua watu watatu inaowataja kama “wanamgambo wa Hezbollah” baada ya kushindwa kufyatua kombora kuelekea ndege ya Jeshi la Israel.

   IDF pia ilidai kuwa katika matukio mawili tofauti, Hezbollah ilifyatua makombora dhidi ya wanajeshi wake walioko kusini mwa Lebanon, ikisema kuwa hatua hizo ni “uvunjaji wa wazi wa makubaliano ya kusitisha mapigano.”

   Hata hivyo, Hezbollah ilijibu Alhamisi jioni ikisema ilifyatua makombora kuelekea kaskazini mwa Israel kama kujibu kile ilichokiita “uvunjaji wa makubaliano ya kusitisha mapigano” uliofanywa na Israel.

   Wakati huohuo, Shirika la Habari la Taifa la Lebanon linaripoti kuwa Israel imefanya mashambulizi katika mji wa Tyre ulioko kusini mwa nchi hiyo asubuhi ya leo.

   Unaweza kusoma pia:

   Marekani itawezaje kuzuia meli za Iran katika Mlango-Bahari wa Hormuz?

   Unachopaswa kujua kuhusu mzozo kati ya Israel na Hezbollah

7. Saa 3 zilizopitaMataifa ya Afrika Mashariki kuanzisha mradi wa pamoja wa kiwanda cha mafuta

   Nchi za Afrika Mashariki zinaendelea kujadili mpango wa kujenga kiwanda cha pamoja cha kusafishia mafuta katika bandari ya Tanga, Tanzania, kwa mfano wa kiwanda cha Dangote cha Nigeria, amesema rais wa Kenya William Ruto siku ya Alhamisi.

   Kwa sasa, Afrika Mashariki huagiza mafuta yote yaliyosafishwa, hasa kutoka Mashariki ya Kati, hali inayofanya eneo hilo kuwa katika hatari ya kupanda kwa bei na usumbufu wa upatikanaji wa mafuta, kama ilivyoshuhudiwa wakati wa mzozo wa Iran.

   “Tutakuwa na kiwanda cha pamoja cha kusafishia mafuta Tanga ambacho kitawanufaisha wote, kwani kitachakata mafuta kutoka Jamhuri ya demokrasia ya Congo, Kenya, Sudan Kusini na Uganda,” alisema Ruto katika mkutano wa ufadhili wa miundombinu uliofanyika Nairobi.

   Mfanyabishara tajiri zaidi barani Afrika, Aliko Dangote, ambaye pia alihudhuria mkutano huo, alisema anaweza kuanzisha mradi Afrika Mashariki kama wa kiwanda chake cha Nigeria kinachozalisha mapipa 650,000 ya mafuta kwa siku, endapo serikali za eneo hilo zitaunga mkono mpango huo.

   Unaweza kusoma pia:Aliko Dangote aongoza orodha ya watu matajiri zaidi Afrika 2026

   Mvutano wa Dangote na mafia wa mafuta Nigeria: Nani atashinda?

8. Saa 4 zilizopitaMwanajeshi wa Marekani aliyeshiriki operesheni ya Maduro akamatwa baada ya kushinda kamari

   Serikali ya Marekani inamshikilia wanajeshi mmoja aliyeshiriki katika operesheni ya kumkamata aliyekuwa rais wa Venezuela, Nicolás Maduro, kwa tuhuma za kutumia taarifa za siri kufanya biashara katika kamari za kidijitali maarufu kama Polymarket.

   Mamlaka nchini Marekani imemfungulia mashitaka Gannon Ken Van Dyke, mwanajeshi wa kikosi maalum, kwa kutumia taarifa za siri kufanya biashara kwenye masoko yanayohusiana na mpango wa kumwondoa Maduro madarakani.

   Serikali imesema kitendo hicho kinahesabika kama biashara kwa kutumia taarifa za siri chini ya sheria za shirikisho ni kosa la jinai.

   Van Dyke, aliyekuwa akifanya kazi katika kambi ya Fort Bragg, North Carolina, anadaiwa kupata zaidi ya dola 409,000 kutokana na mchezo huo.

   Unaweza kusoma pia:

   Utafiti waonyesha mchezo wa kamari unapopendwa na vijana unaenea kwa kasi

   Kamari inavyowaathiri vijana Afrika

   Siri zinazozunguka operesheni ya kijasusi ya kumkamata Maduro

9. Saa 5 zilizopitaMuda wa ziada wa kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon haujashusha bei ya mafuta

   Bei ya mafuta ilipanda Ijumaa barani Asia licha ya kutangazwa kwa kuongezwa kwa muda wa kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon.

   Brent, kiwango cha kimataifa cha mafuta ghafi, iliongezeka kwa 0.7% hadi dola 105.80 (£78.60) kwa pipa, huku mafuta ya Marekani yakipanda kwa 0.6% hadi dola 96.50 kwa pipa.

   Hata hivyo, mapigano kati ya Israel na Lebanon yanatishia kudhoofisha usitishaji huo dhaifu wa mapigano unaohusisha Marekani na Iran, baada ya Tehran kusema masharti ya makubaliano hayo yamekiukwa.

   Bei ya mafuta imekuwa ikipanda tangu Donald Trump alipotangaza kuwa Marekani itasitisha mashambulizi hadi Iran itakapowasilisha “pendekezo la pamoja.”

   Wakati huohuo, usafirishaji katika Mlango wa Bahari wa Hormuz bado unasuasua kwa kiasi kikubwa, hali inayovuruga usafirishaji wa mafuta duniani.

   Unaweza kusoma pia:

   Achana na mafuta: Zijue bidhaa nyingine zinazoathirika kwa kufungwa Mlango wa Bahari wa Hormuz

   Nchi zipi zinaweza kufaidika kwa vita dhidi ya Iran - na zipi zitakazopata hasara kubwa zaidi?

10. Saa 5 zilizopitaUsitishaji mapigano Lebanon si wa uhakika kwa 100% - Israel

    Balozi wa Israel katika umoja wa mataifa anasema hana uhakika kuhusu hatua ya kusogezwa mbele usitishaji mapigano kama itakomesha mzozo kati ya Israel na kundi la Hezbollah linaloungwa mkono na Iran nchini Lebanon.

    "Serikali ya Lebanon haidhibiti Hezbollah," Danny Dannon anasema katika mahojiano na CNN.

    "Hezbollah inatuma makombora kujaribu kuhujumu usitishaji mapigano, na Israel - tunapaswa kulipiza kisasi. Kila wakati tunapoona tishio, tunachukua hatua."

    Maoni yake yanakuja baada ya mabalozi wa Israeli na Lebanon nchini Marekani kukutana katika Ikulu ya White House ambapo Trump alitangaza kuongeza wiki tatu za usitishaji mapigano baada ya siku 10 za sasa.

    "Hayana uhakika wa 100%," anasema akimaanisha makubaliano mapya.

    "Natumai ... kuona kwamba jeshi la Lebanon linaweza kutekeleza usitishaji huu wa mapigano."

    Unaweza kusoma pia:

    Unachopaswa kujua kuhusu mzozo kati ya Israel na Hezbollah

    Israel na Hezbollah: Athari ya uvamizi wa kijeshi wa Israel kwa pande zote mbili

11. Saa 6 zilizopitaPapa alaani mauaji ya waandamanaji nchini Iran, asisitiza msimamo wake dhidi ya vita

    Kiongozi wa kanisa katoliki duniani Papa Leo siku ya Alhamisi alilaani vikali mauaji ya waandamanaji nchini Iran, kufuatia ukosoaji kutoka kwa rais wa Marekani Donald Trump wiki iliyopita kwa madai kuwa hakuchukua msimamo huo wazi alipokuwa akizungumzia vita vinavyohusisha Marekani na Israel dhidi ya Iran.

    Akiwa papa wa kwanza kutoka Marekani, Leo pia alilaani vifo vya raia wengi katika mzozo huo na kueleza masikitiko yake kuhusu kuvunjika kwa mazungumzo ya amani kati ya Marekani na Iran.

    Alitoa kauli hizo akiwa ndani ya ndege akirejea Roma baada ya ziara yake barani Afrika.

    “Ninalaani vitendo vyote visivyo vya haki. Ninalaani kuuawa kwa watu,” alisema papa alipokuwa akijibu swali la waandishi wa habari kuhusu ripoti za kuuawa kwa waandamanaji nchini Iran.

    Aliongeza kusema kuwa pale ambapo serikali au taifa linachukua maamuzi yanayosababisha vifo vya watu bila haki, hatua hiyo inapaswa kulaaniwa wazi.

    Hapo awali, Aprili 12, Trump alimshambulia Papa Leo kupitia mitandao ya kijamii akimuita “asiyefaa,” baada ya kiongozi huyo wa kanisa Katoliki kuonekana kukosoa vikali vita vya Iran pamoja na sera za kupinga uhamiaji za rais huyo.

    Katika chapisho lingine siku mbili baadaye, Trump alihoji ikiwa kuna mtu angemfahamisha Papa Leo kuhusu vifo vya waandamanaji nchini Iran.

    Unaweza kusoma pia:

    Mambo matatu ambayo ni kiini cha mzozo wa Trump na Papa Leo XIV

    Papa atoa kipaumbele kwa Afrika ambako Ukatoliki unakuwa kwa kasi zaidi

12. Saa 6 zilizopitaIran haijazuiwa kushiriki Kombe la Dunia - Marekani

    Waziri wa mambo ya nje wa Marekani, Marco Rubio, amesema hakuna mamlaka yoyote ya Marekani iliyowaambia wanamichezo wa Iran kuwa hawaruhusiwi kushiriki mashindano ya kombe la dunia FIFA yatakayofanyika nchini humo msimu huu wa joto.

    Amesema kumekuwa na uvumi kuwa Iran huenda isishiriki na kwamba Italia inaweza kuchukua nafasi yao, lakini akaongeza kuwa ikiwa Iran haitashiriki, huo utakuwa uamuzi wao wenyewe.

    Rubio alieleza kuwa tatizo si wanamichezo wa Iran, bali ni baadhi ya watu wanaoweza kuandamana nao.

    “Wasichoweza kufanya ni kuingiza magaidi wa IRGC nchini kwetu na kujifanya waandishi wa habari au wakufunzi wa michezo,” alisema.

    Unaweza pia kusoma:

    Ufahamu Mlango Bahari wa Malacca na umuhimu wake kwa biashara ya kimataifa

    Jinsi Iran Ilivyogeuza Mlango wa Hormuz kuwa silaha yenye nguvu zaidi duniani

13. Saa 7 zilizopitaMakubaliano ya kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon yaongezwa kwa wiki tatu

    Rais wa Marekani Donald Trump amesema kuwa makubaliano ya kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon yamesogezwa mbele kwa muda wa wiki tatu, lakini akasisitiza kuwa hatakimbilia kufikia makubaliano yoyote na Iran.

    Katika tangazo lake, Trump amesema kuwa mkutano huo ulihudhuriwa pia na Makamu wa Rais JD Vance pamoja na Waziri wa Mambo ya Nje Marco Rubio, na ulifanyika kwa mafanikio makubwa. “Marekani itashirikiana na Lebanon ili kuisaidia kujilinda dhidi ya Hezbollah,” aliandika Trump.

    Amesema ilikuwa “heshima kubwa” kushiriki katika mkutano huo wa kihistoria, na akaongeza kuwa anatarajia kuwapokea waziri mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu pamoja na rais wa Lebanon Joseph Aoun katika siku zijazo.

    Trump alizungumza na vyombo vya habari akiwa katika Ofisi yake kwa mara ya pili siku hiyo, akiwa ameambatana na Vance, Rubio, pamoja na mabalozi wa Marekani nchini Lebanon na Israel, na pia mabalozi wa mataifa hayo mawili nchini Marekani.

14. Saa 7 zilizopitaHabari karibu na katika matangazo yetu ya habari za moja kwa moja