Mikwaju ya penalti ilianzaje katika mpira wa miguu?

Jioni yenye joto tarehe 5 Agosti 1970 katika Uwanja wa Boothferry huko Hull, Manchester United iliyojaa nyota ilifikia mwisho wa muda wa ziada wakiwa sare ya 1-1 na Hull City ya daraja la pili.

Kabla ya hapo, wiki sita zilizopita, watunga sera katika mpira wa miguu walikuwa wameamua kumaliza sheria ya kurusha sarafu katika kuamua washindi na kuweka mikwaju ya penalti ya wachezaji watano kutoka kila timu wakipiga mpira kutoka yadi 11.

George Best, mmoja wa wachezaji wakubwa zaidi kuwahi kutokea. Alipangiwa kupiga penalti ya kwanza katika mikwaju ya kwanza ya penalti duniani dhidi ya Hull City.

George BoraInasifiwa kwa kufunga penalti ya kwanza katika mikwaju ya penalti ya England, ambayo ilifanyika wakati wa Kombe la Watney la 1970.

Ingawa mikwaju ya penalti ilikuwepo Yugoslavia miaka ya 1950, mechi ya Manchester United dhidi ya Hull City ya 1970 mara nyingi hutajwa kama mikwaju mikubwa ya kwanza rasmi ya penalti kufuatia kupitishwa kwa sheria hiyo.

Kombe la Watney lilikuwa shindano la maandalizi ya msimu kuanzia 1970 hadi 1973 ambalo lilishirikisha timu zilizofunga mabao mengi zaidi kutoka kwa ligi nne za juu.

Njia gazi zilitumika?

Kabla ya penalti, mechi za finali au mtoano zilizoishia kwa sare zilitatuliwa kwa marudio, kwa kucheza bahati nasibu au kurusha sarafu.

Katika Mashindano ya Ulaya ya 1968, Italia ilifanikiwa kufika fainali baada ya kurusha sarafu baada ya sare ya 0-0 dhidi ya Umoja wa Kisovieti.

Fainali dhidi ya Yugoslavia iliisha kwa sare ya 1-1 na hatimaye Italia ilishinda 2-0 siku mbili baadaye wakati timu hizo zilipokutana tena kwa ajili ya marudiano.

Kwa wale ambao hawakuwa mashabiki wa njia hizo, kulikuwa na njia nyingine.

Israel ilipoteza baada ya nahodha wa timu hiyo kuchukua karatasi iliyoandikwa 'hapana' kutoka kwenye kofia kubwa na kuamua kuwa timu yake imepoteza mchezo wao wa robo fainali ya Olimpiki ya 1968 dhidi ya Bulgaria baada ya sare ya 1-1.

Nani alipendekeza penalti?

Afisa wa Chama cha Soka cha Israeli, Yosef Dagan, alisema lazima kuwe na njia bora ya kuamua matukio haya makubwa - au njia ambayo haitahusiani na bahati nasibu.

Dagan na Michael Almog – ambao baadaye walikuwa wakuu katika Bodi ya Mpira ya Israel – walipendekeza wazo la mikwaju ya penalti kabla ya kuandika pendekezo rasmi kwa Fifa mwaka 1969. Lilichapishwa katika jarida rasmi la bodi hiyo.

Katika barua hiyo, Almog alipendekeza "kusimamisha njia hii ya kuamua mshindi kwa kupiga kura, mfumo usio wa maadili na usio na mantiki kwa timu inayopoteza na usio wa heshima kwa mshindi."

Alitoa wito wa kubadilishwa na kuwekwa mikwaju ya penalti mitano kwa kila upande. Kama timu bado zina magoli sawa baada ya hapo basi itaendelea hadi upande mmoja ulipokosa na mwingine kufunga.

Pendekezo hilo lilijadiliwa sana na hatimaye kupitishwa na watunga sera wa mpira wa miguu, wa Bodi ya Chama cha Soka cha Kimataifa (Ifab), katika Mkutano Mkuu wake wa Mwaka huko Inverness tarehe 27 Juni 1970.

Mbali na kucheza bahati nasibu, kurusha sarafu na marudio, kumekuwa na njia zingine kwa miaka mingi za kutatua droo, ikiwa ni pamoja na kugawana mataji au kuhesabu kona na mikwaju ya penalti katika mashindano madogo madogo.

Wakati BBC Sport ilipoiuliza Fifa kuthibitisha kama mikwaju ya Kombe la Watney ilikuwa ya kwanza rasmi duniani, baraza hilo lilijibu kwamba halina "rekodi zozote zinazothibitisha au kukataa dai hilo."

Hata hivyo, Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Soka linaita mikwaju hiyo kama mikwaju ya kwanza ya penalti England.

Mashindano mbalimbali, ikiwa ni pamoja na ya Kombe la FA hadi misimu miwili baada ya uamuzi huo, yaliendelea kutumia marudio. Mwaka 1990-91 ndipo Kombe la FA lilianzisha mikwaju ya penalti ikiwa timu zingelingana baada ya muda wa ziada katika marudio.

Baada ya uamuzi huo wa Ifab mwaka 1970, haikuchukua muda mrefu kabla ya fursa ya kwanza kuona mikwaju ya penalti ikitumika kuamua mechi ya mpira wa miguu ya kulipwa.

Wataalamu wa takwimu wanasema 24% ya mikwaju ya penalti hukoswa.

Taji kubwa la kwanza la kimataifa kuamuliwa kwa penalti lilikuwa Mashindano ya Ulaya ya 1976 - huku penalti ya ushindi ikiwa ni mkwaju maarufu uliopewa jina la Antonin Panenka.