سایه جنگ بر باب‌المندب؛ آیا حوثی‌ها شوک بعدی بازار نفت را رقم می‌زنند؟

جنگ ایران به نقطه‌ای حساس در دریای سرخ رسیده است؛ نقطه‌ای که عبور از آن می‌تواند به یک بحران کامل انرژی در جهان منجر شود. این آخر هفته، یک ماه پس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، متحدان ایران در یمن، حوثی‌ها، سرانجام وارد درگیری شدند.

تا اینجا حملات آنها بیشتر جنبه هشدار داشته و اسرائیل را هدف گرفته، اما حوثی‌ها هر لحظه می‌توانند حملات خود را به خط لوله نفت عربستان و پایانه نفتی این کشور در دریای سرخ گسترش دهند.

پس از آنکه ایران تنگه هرمز را بست، تنها مسیر خروجی خلیج فارس که پیش‌تر ۲۵ درصد نفت و ۲۰ درصد گاز جهان از آن عبور می‌کرد، عربستان سعودی حدود یک‌ سوم این صادرات را به مسیر جایگزین منتقل کرد: خط لوله‌ای که به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ می‌رسد و در دوران جنگ ایران و عراق ساخته شده بود.

با این تغییر مسیر، قیمت جهانی نفت آن‌طور که انتظار می‌رفت جهش نکرد. عربستان که همراه با آمریکا و روسیه یکی از سه صادرکننده بزرگ نفت جهان است، پیش از جنگ روزانه حدود ۶ میلیون بشکه نفت از طریق هرمز صادر می‌کرد و اکنون حدود ۵ میلیون بشکه را از مسیر ینبع به بازار می‌رساند.

بخش عمده این نفت از طریق تنگه باب‌المندب به سمت آسیا می‌رود؛ گذرگاهی که طی دو سال گذشته بارها از سوی حوثی‌ها، گروهی شیعه در یمن که بخش بزرگی از کشور را در کنترل دارند و از حمایت ایران برخوردارند، مختل شده بود.

اما با آغاز جنگ ایران، حوثی‌ها مدتی سکوت کرده بودند. این سکوت آخر هفته شکسته شد. صبح شنبه موشک‌هایی به سمت اسرائیل شلیک کردند و هشدار دادند تا زمانی که جنگ ادامه دارد، حملات را متوقف نخواهند کرد. همان شب نیز حمله دیگری انجام شد.

تحلیلگران از پیش چنین سناریویی را پیش‌بینی کرده بودند. به گفته آنها، حوثی‌ها با وجود حمایت ایران، نیرویی مستقل هستند و تنها زمانی وارد جنگ می‌شوند که ایران با تهدیدی جدی و حیاتی روبه‌رو شود.

ایپریل الی، کارشناس یمن در یک اندیشکده در واشنگتن، پیش از نخستین حملات گفته بود: «تصمیم برای ورود به جنگ در یمن گرفته می‌شود، نه در تهران.»

او پیش‌بینی کرده بود که حوثی‌ها ابتدا اسرائیل را هدف قرار دهند،همان‌طور که رخ داد، و سپس به سمت تشدید تنش حرکت کنند.

«در شرایطی که تنگه هرمز بسته شده، حمله به کشتی‌رانی در دریای سرخ می‌تواند بیشترین فشار را بر بازارهای جهانی انرژی و حمل‌ونقل وارد کند، به‌ویژه حالا که عربستان صادرات نفت خود را از این مسیر افزایش داده است.»

«انقلاب اسلامی با رنگ و بوی یمنی»

تصمیم حوثی‌ها برای ورود به جنگ هم‌ زمان شد با ورود یک ناو آبی‌-خاکی آمریکا از ژاپن به خاورمیانه؛ کشتی‌ای که هزاران تفنگدار دریایی را حمل می‌کند و در صورت نیاز می‌تواند در عملیات‌هایی مانند تصرف جزیره خارک (قلب صادرات نفت ایران) به کار گرفته شود.

پس از یک ماه تلاش ناموفق برای وادار کردن جمهوری اسلامی به تسلیم از طریق بمباران و ترور رهبرانش، دونالد ترامپ همچنان می‌گوید قصد اعزام نیرو برای عملیات زمینی در ایران را ندارد، هرچند اضافه می‌کند اگر هم چنین تصمیمی بگیرد، از پیش آن را اعلام نخواهد کرد.

در همین حال، پاسخ به این تشدید تنش از سوی متحدان ایران داده شده است: حوثی‌ها. تهدید آنها جدی است. اگر عربستان مسیر جایگزین صادرات نفت خود را نیز از دست بدهد، کمبود عرضه می‌تواند باعث جهش تازه قیمت‌ها شود؛ قیمت‌هایی که در همین یک ماه جنگ از حدود ۷۰ دلار به ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسیده‌اند.

به گفته گرگوری برو، کارشناس نفت و ایران در یک شرکت مشاوره بین‌المللی، «حوثی‌ها اعلام کرده‌اند وارد جنگ شده‌اند و به اسرائیل حمله کرده‌اند، اما مسئله اصلی این است که آیا هدف بعدی آنها پایانه نفتی ینبع یا خط لوله شرق به غرب عربستان خواهد بود یا نه. اگر این زیرساخت‌ها از کار بیفتد، کمبود نفت از ۱۰ میلیون بشکه در روز به ۱۳ تا ۱۵ میلیون بشکه افزایش خواهد یافت.»

مایکل نایتس، کارشناس یمن، هشدار می‌دهد که نه تنها حوثی‌ها، بلکه خود ایران نیز در صورت لزوم می‌تواند این زیرساخت‌ها را هدف قرار دهد.

او می‌گوید حتی اگر ایران در جنگ شکست بخورد، حوثی‌ها همچنان به عنوان نیرویی بی‌ثبات‌کننده در منطقه باقی خواهند ماند.

آقای نایتس می‌گوید: «من از دهه ۱۹۸۰ حوثی‌ها را به‌طور جدی مطالعه کرده‌ام. آنها پیروان واقعی انقلاب اسلامی هستند و ممکن است حتی از جمهوری اسلامی ایران و حزب‌الله لبنان هم بیشتر دوام بیاورند و به آخرین پایگاه این انقلاب تبدیل شوند ـ البته با رنگ و بوی یمنی.»