تصاویر ماهواره‌ای ویران شدن شهرهای جنوب لبنان بر اثر تخریب‌های اسرائیل را نشان می‌دهد

تصاویر ماهواره‌ای و ویدیوهایی که بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی به دست آورده، نشان می‌دهند اسرائیل شهرها و روستاهای جنوب لبنان را تخریب و با خاک یکسان کرده است.

بررسی بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی بر اساس شواهد تصویری تاییدشده نشان داد که از ۲ مارس تاکنون بیش از ۱۴۰۰ ساختمان تخریب شده‌اند.

این تنها تصویری محدود از گستره کلی خسارت‌های ناشی از حملات هوایی و تخریب‌های اسرائیل است، چون دسترسی میدانی و تصاویر ماهواره‌ای در دسترس محدود است. ابعاد واقعی این ویرانی به احتمال زیاد بسیار گسترده‌تر است.

تخریب و با خاک یکسان کردن این سازه‌ها از سوی اسرائیل، در پی دستور ۲۲ مارس یسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور، انجام شده که خواستار «تسریع در تخریب خانه‌های لبنانی» در نزدیکی مرز اسرائیل بر اساس «الگوی غزه» و در چارچوب عملیات این کشور علیه حزب‌الله شده بود.

کارشناسان حقوق بین‌الملل به بی‌بی‌سی وریفای گفتند تخریب نظام‌مند این شهرها و روستاها ممکن است مصداق جنایت جنگی باشد.

ارتش اسرائیل اعلام کرد که مطابق قوانین درگیری‌های مسلحانه عمل می‌کند و تخریب ساختمان‌ها را تنها در صورت وجود ضرورت قاطع نظامی مجاز می‌داند.

ارتش اسرائیل همچنین بدون ارائه هیچ مدرکی مدعی شد حزب‌الله زیرساخت‌های نظامی خود را در مناطق غیرنظامی این منطقه مستقر کرده است.

در ۲ مارس، حزب‌الله، گروه مسلح مورد حمایت ایران، در واکنش به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، با موشک و پهپاد اسرائیل را هدف قرار داد.

ارتش اسرائیل در پاسخ، موجی از حملات را در سراسر لبنان آغاز کرد و آن‌ گونه که می‌گوید زیرساخت‌های حزب‌الله را هدف گرفت، و همزمان تهاجم زمینی به جنوب لبنان را آغاز کرد.

سخنگوی ارتش اسرائیل ابتدا در ۲ مارس به غیرنظامیان لبنانی ساکن مناطق نزدیک مرز دستور داد منطقه را ترک کنند. چند روز بعد، دامنه این دستور تخلیه به ساکنان جنوب رود لیتانی در حدود ۳۰ کیلومتری مرز گسترش یافت و سپس به ساکنان جنوب رود زهرانی در فاصله ۴۰ کیلومتری از مرز نیز تعمیم داده شد.

ارتش اسرائیل در ۱۶ مارس اعلام کرد نیروهایش عملیات زمینی علیه حزب‌الله را در جنوب لبنان آغاز کرده‌اند.

بر اساس آمار دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، برآورد می‌شود بیش از۱/۲ میلیون نفر در سراسر لبنان آواره شده باشند که ۸۲۰ هزار نفر از آن‌ها از جنوب این کشور هستند. این نهاد می‌گوید جنگ در لبنان بسیاری را ناچار کرده است به مناطق شمالی‌تر پناه ببرند یا به سوریه بروند.

وزارت بهداشت لبنان می‌گوید از زمان آغاز جنگ تاکنون بیش از ۲۰۰۰ نفر در حملات اسرائیل کشته شده‌اند. مقام‌های اسرائیلی گفتند در شش هفته گذشته ۱۳ سرباز و دو غیرنظامی به دست حزب‌الله کشته شده‌اند.

شهرها و روستاهای مرزی لبنان بر فراز تپه‌ها اکنون به سختی قابل شناسایی هستند. این مناطق که زمانی با خیابان‌های پیچ‌درپیچ و ساختمان‌های سنگی مشرف به دره‌های پهناور شناخته می‌شدند، اکنون در ویدیوهای تائیدشده خاکستری به نظر می‌رسند و گردوغبار و آوار ناشی از انفجارها آن‌ها را پوشانده است.

طرح یسرائیل کاتس برای ایجاد «منطقه امنیتی» تحت کنترل اسرائیل که از مرز تا رود لیتانی امتداد می‌یابد، حدود ۱۰ درصد از خاک لبنان را شامل می‌شود. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفت این طرح با هدف «خنثی کردن تهدید تهاجم» ارائه شده است.

بی‌بی‌سی وریفای با استفاده از ویدیوهای راستی‌آزمایی‌شده و بررسی تصاویر ماهواره‌ای موجود، به شواهدی از تخریب‌های کنترل‌شده اسرائیل در دست‌کم هفت شهر و روستای مرزی دست یافته است.

شهر طیبه در حدود ۴ کیلومتری مرز، هدف تخریب‌هایی به‌طور خاص شدید قرار گرفته است. ۱۱ ویدیوی تائیدشده نشان می‌دهد بخش‌های وسیعی از این شهر به‌طور همزمان منفجر شده‌اند.

مقایسه تصاویر ماهواره‌ای ثبت‌شده در ۲۸ فوریه و ۱۱ آوریل نشان می‌دهد بیش از ۴۰۰ ساختمان، از جمله یک مسجد، در آنجا با خاک یکسان شده‌اند.

همزمان، در شهر خیام و روستاهای قوزح، دیرسریان، مرکبا و عیتا الشعب، ویدیوهای تائیدشده دیگری انفجارهای هماهنگ‌شده‌ای را نشان می‌دهد که چندین ساختمان را در کام خود فرومی‌برد.

بررسی ما نشان داد که تنها در عیتا الشعب بیش از ۴۶۰ ساختمان تخریب شده‌اند. به گفته تونی ریوز، بنیان‌گذار شرکت تحلیل اطلاعاتی مایار، در تصاویر ماهواره‌ای این روستا نیز بیل‌های مکانیکی و خودروهای زرهی دیده می‌شود.

در شهر ساحلی ناقوره، انفجارهای ناشی از تخریب‌های اسرائیل به مقر نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان نیز آسیب زده است.

کندیس آردیل، سخنگوی نیروی موقت سازمان ملل در لبنان، یونیفل، که در این مقر مستقر است، می‌گوید از اوایل آوریل تاکنون به طور منظم شاهد تخریب همزمان چند ساختمان بوده است.

بررسی ما از تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد در هفته‌های اخیر دست‌کم ۱۰۰ ساختمان در ناقوره تخریب و با خاک یکسان شده‌اند.

خانم آردیل می‌گوید اکنون بیشتر ساختمان‌های روبه‌روی مقر یونیفل تخریب شده‌اند و «گستره این ویرانی» در ناقوره را «واقعا دلخراش» توصیف کرد. او می‌افزاید: «این‌ها فقط ساختمان نیستند، بلکه یک جامعه را بازنمایی می‌کنند.»

تخریب عمدی سازه‌ها برای ارتش اسرائیل تاکتیک تازه‌ای نیست. این تاکتیک در بخش‌های گسترده‌ای از غزه نیز در جریان جنگی به کار گرفته شده است که با حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد.

رناد منصور، معاون رئیس برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در چتم هاوس، اندیشکده‌ای مستقر در بریتانیا، می‌گوید: «از ۷ اکتبر و از زمانی که اسرائیل و حزب‌الله وارد جنگ شده‌اند، روشن بوده که اسرائیل راهبردی را برای تغییر موازنه قدرت در منطقه دنبال می‌کند.»

چندین کارشناس حقوقی به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفتند حقوق بشردوستانه بین‌المللی تخریب املاک و ساختمان‌ها را به‌طور سخت‌گیرانه ممنوع کرده است، مگر آنکه ضرورت نظامی آن را ایجاب کند.

به گفته پروفسور یانینا دیل، کارشناس امنیت جهانی و حقوق بین‌الملل در دانشگاه آکسفورد، معیار ضرورت بسیار فراتر از صرف سهولت یا مزیت نظامی است: «این معیار قطعا با خاک یکسان کردن کامل روستاها به عنوان اقدامی برای تامین امنیت ملی در بلندمدت را توجیه نمی‌کند.»

یووال شانی، کارشناس حقوقی اندیشکده موسسه دموکراسی اسرائیل، می‌گوید برای تعیین این که کدام ساختمان‌ها اهمیت نظامی دارند، هر مورد باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

او می‌افزاید امکان استفاده از برخی ساختمان‌های غیرنظامی برای فعالیت‌های نظامی «نمی‌تواند سیاستی کلی برای ایجاد مناطق حائل در کنار مرز را توجیه کند که بر اساس آن همه ساختمان‌ها در این محدوده تخریب می‌شوند.»

پروفسور بن ساول، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور مقابله با تروریسم و حقوق بشر، می‌گوید «تخریب گسترده مناطق مسکونی» از سوی اسرائیل، «به‌ویژه در جنوب لبنان و همچنین در بخش‌هایی از بیروت»، ظاهرا ناقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی است.

جوامع شیعه مسلمان اکثریت قاطع جمعیت جنوب لبنان را تشکیل می‌دهند، اما گروه‌های دیگری از جمله مسیحیان نیز در آنجا زندگی می‌کنند.

آقای ساول می‌گوید: «در برخی مناطق، الگوی حملات چنان به نظر می‌رسد که هدفش «پاکسازی» روستاها و جمعیت‌های عمدتا [شیعه] از جنوب است و همزمان جمعیت‌های غیرنظامی را که ممکن است نیروهای حزب‌الله در میان آن‌ها باشند، به طور جمعی مجازات می‌کند.»

ارتش اسرائیل در پاسخ گفت: «هرگونه ادعا مبنی بر این که ارتش اسرائیل با هدف «پاکسازی» جمعیت‌های غیرنظامی، مجازات جوامع یا هدف قرار دادن غیرنظامیان بر اساس دین یا مذهب عمل می‌کند، به طور قاطع نادرست است.»

ارتش اسرائیل افزود: «چنین هشدارهایی با هدف آواره‌سازی دائمی غیرنظامیان یا جلوگیری از بازگشت قانونی آن‌ها صادر نشده است.»

دکتر لارنس هیل-کاوتورن، مدیر مشترک مرکز حقوق بین‌الملل دانشگاه بریستول، بار دیگر تاکید کرد که «قاعده بنیادین حقوقی» این است که اموال و اهداف غیرنظامی نباید هدف حمله قرار گیرند.

او می‌گوید: «نمی‌توان به طور موجه ادعا کرد که نابودی کامل شهرها و روستاهای جنوب لبنان برای ایجاد منطقه‌ای حائل با هدف مهار حزب‌الله ضروری است. حتی اگر جنگ اسرائیل در لبنان را بتوان دفاع از خود در برابر حملات حزب‌الله دانست، به نظر می‌رسد عملکرد آن بسیار فراتر از یک جنگ دفاعی محدود در برابر حملات مشخص بوده است.»