نرخ تورم ایران تا پایان ۱۴۰۵؛ خوشبینانه بالای۵۰ درصد، بدبینانه ۱۲۰ درصد

بررسی‌های بی‌بی‌سی فارسی نشان می‌دهد که در خوشبینانه‌ترین حالت هم نرخ رسمی تورم ایران تا پایان سال ۱۴۰۵ بالای ۵۰ درصد باقی می‌ماند؛ ولی اگر روند رشد قیمت‌ها در طول سال مشابه زمستان ۱۴۰۴ باشد، نرخ تورم تا اسفندماه به بیشتر از ۱۲۰ درصد افزایش خواهد یافت.

این بررسی بر اساس آمارهای نرخ ماهانه تورم در پنج سال اخیر انجام شده و بر پایه این اطلاعات، میزان افزایش ماهانه قیمت اقلام مصرفی و در نتیجه نرخ تورم در چهار سناریوی مختلف بررسی شده است.

در هر چهار حالت، انتظار می‌رود نرخ رسمی تورم (۱۲ ماهه) حداکثر تا مردادماه به بیش از ۶۰ درصد افزایش یابد.

چگونه می‌شود تورم را پیش‌بینی کرد؟

یکی از راه‌های تخمین نرخ تورم در کوتاه‌مدت، بررسی روند تغییر قیمت‌ها در طول سال‌های قبل و برآورد روند تغییر قیمت‌ها بر این اساس است.

تورم در ایران پدیده‌ای فصلی است؛ به این معنی که معمولاً میزان افزایش ماهانه قیمت‌ها (موسوم به تورم ماهانه) در ماه‌هایی مثل تیر و مهر بیشتر از ماه‌هایی مثل مرداد و آبان است.

برای برآورد نرخ تورم در ماه‌های آینده، می‌توان سه حالت مختلف را در نظر گرفت:

اگر به نمودار بالا دقت کنید، می‌بینید که نرخ تورم ماهانه در دی، بهمن و اسفند پارسال به میزان قابل توجهی بالاتر از ماه مشابه سال‌های قبل بود و ظرف این سه ماه در مجموع قیمت کالاها و خدمات مصرفی به طور متوسط ۲۵ درصد افزایش یافت.

تصمیم دولت برای حذف ارز ترجیحی یک سری از اقلام وارداتی، بی‌ثباتی ناشی از اعتراضات ضدحکومتی، و البته افزایش تنش‌های بین‌المللی که در نهایت به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران منتهی شد، جزو عواملی بود که به این تشدید تورم دامن زد.

در شرایطی که هنوز سرنوشت جنگ مشخص نشده و معلوم نیست آیا توافقی بین ایران و آمریکا برای صلح و کاهش تحریم‌ها حاصل می‌شود یا نه، باید سناریوی چهارمی را هم در نظر گرفت: اگر رشد سرسام‌آور قیمت‌ها با روندی مشابه زمستان ۱۴۰۴ ادامه یابد، چه می‌شود.

همان طور که در نمودار بالا می‌بینید، در سناریوی خوشبینانه تورم ماهانه پایین انتظار می‌رود نرخ رسمی تورم تا تابستان امسال به ۶۰ درصد برسد و تا پایین سال بالای ۵۰ درصد باقی بماند.

در حالتی که افزایش قیمت‌ها هر ماه به اندازه متوسط پنج سال قبل باشد، نرخ رسمی تورم تا پاییز به بیش از ۶۵ درصد می‌رسد و تا آخر سال حدود ۶۰ درصد باقی می‌ماند.

در صورتی که تورم ماهانه هر ماه معادل حداکثر تورم ماه مشابه پنج سال قبل باشد، نرخ تورم ۱۲ماهه تا پایان سال به بیش از ۸۴ درصد افزایش می‌یابد.

ولی اگر روند افزایش قیمت‌ها در ۱۲ ماه آینده مثل زمستان ۱۴۰۴ باشد، نرخ تورم تا پایان سال به بیش از ۱۲۰ درصد خواهد رسید و یک رکورد تاریخی خواهد شکست.

از بالاترین تورم ۸۰ سال تا بالاترین تورم تاریخ

دو جنگ، هفته‌ها اعتراضات سراسری، ماه‌ها وضعیت نه جنگ نه صلح، و افزایش شدید نرخ ارز جزو عواملی بودند که باعث شدند نرخ رسمی تورم ایران در سال ۱۴۰۴ به بیشتر از ۵۰ درصد برسد که بالاترین نرخ تورم سالانه در بیش از ۸۰ سال گذشته بود.

به نظر می‌رسد احتمال این‌که نرخ تورم امسال از پارسال هم بیشتر باشد، زیاد است.

ولی اگر جنگ و وضعیت بحرانی سیاسی که به شدت تجارت خارجی و اقتصاد داخلی ایران را تحت‌الشعاع قرار داده، در ماه‌های آینده هم ادامه بیابد، بعید نیست که رکورد تاریخی نرخ رسمی تورم ایران هم - که به میزان ۱۱۰ درصد در سال ۱۳۲۲ ثبت شد - شکسته شود.

در شرایطی که موج عظیم تعدیل نیرو و بیکاری بخش‌های مختلف اقتصاد ایران را فرا گرفته و به گفته معاون وزیر کار، دو میلیون نفر شغلشان را به خاطر جنگ از دست داده‌اند، تورم بالا و افزایش افسارگسیخته قیمت‌ها، می‌تواند وضعیت معیشت میلیون‌ها ایرانی را از بحران به سمت فاجعه سوق دهد.