چرا شهروندان نیوزیلند به تعداد بی‌سابقه‌ای کشورشان را ترک می‌کنند؟

نیوزیلند در عرض تنها یک سال شاهد خروج بیش از ۷۰ هزار نفر از شهروندان خود از کشور بوده است.

اگرچه این رقم در نگاه اول چندان بزرگ به نظر نمی‌رسد، اما تقریبا معادل ۱/۴ درصد از جمعیت این جزیره در جنوب‌ غرب اقیانوس آرام است که حدود ۵/۱ میلیون نفر جمعیت دارد.

بزرگ‌ترین موج خروج نیوزیلندی‌ها در چند دهه اخیر، کم‌کم باعث نگرانی در این کشور شده است.

مهاجران معمولا مقصدهای دوردستی مانند اروپا یا ایالات متحده را انتخاب نمی‌کنند. آن‌ها با پروازی نسبتا کوتاه به کشوری می‌روند که از نظر تاریخی اصلی‌ترین مقصدشان بوده است: استرالیا.

این پدیده تازه نیست، اما شدت و زمینه آن جدید است.

نیوزیلند دهه‌هاست با کاهش متوسط جمعیت شهروندانش روبه‌رو بوده است، اما این کاهش معمولا با ورود مهاجران جبران می‌شد.

با این حال، در دو سال گذشته روند خروج شهروندان به‌شدت شتاب گرفته است؛ همزمان با تضعیف بازار کار و گسترش این تصور که اقتصاد کشور در رکود باقی مانده است.

مقایسه با استرالیا که تولید ناخالص داخلی بالاتری دارد، دستمزدها سخاوتمندانه‌تر است و فرصت‌های شغلی بیشتری فراهم می‌کند، به موضوعی فراگیر در گفت‌وگوهای روزمره، شبکه‌های اجتماعی و تیترهای روزنامه‌ها در نیوزیلند تبدیل شده است.

و در حالی که پیش‌تر چهره مهاجر نیوزیلندی معمولا جوانی بود که برای چند سال شانس خود را در کشور همسایه امتحان می‌کرد، امروز شمار فزاینده‌ای از نیروی کار باتجربه بدون برنامه مشخصی برای بازگشت، کشور را ترک می‌کنند.

به باور برخی کارشناسان، این تغییر الگو و تشدید خروج‌ها نشان می‌دهد که نیوزیلند ممکن است با چیزی فراتر از یک چرخه معمول مهاجرت روبه‌رو باشد.

چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟

این آمارها تایید می‌کند که روند خروج شهروندان نیوزیلند وارد مرحله‌ای استثنایی شده است.

بر اساس داده‌های اداره آمار ملی نیوزیلند، پیش از همه‌گیری کرونا، این کشور هر سال به طور نسبتا باثبات با کاهش خالص جمعیت شهروندان خود در حدود سه هزار نفر روبه‌رو بود.

در یک دوره ۱۲ ماهه تا اکتبر ۲۰۲۵، بیش از ۷۱ هزار نیوزیلندی مهاجرت کردند، در حالی که حدود ۲۶ هزار نفر بازگشتند.

نزدیک‌ترین سابقه به این وضعیت به اوج مهاجرت در دو سال پایانی بحران مالی جهانی (۲۰۱۲-۲۰۱۱) بازمی‌گردد، زمانی که تراز منفی مهاجرت سالانه از ۴۰ هزار نفر فراتر رفت.

با این حال، این افزایش موقتی بود و به شرایط حساس و ویژه‌ای مرتبط می‌شد که در آن مقطع کشورهای مختلف جهان با آن روبه‌رو بودند.

به تاکید تحلیلگران، تفاوت وضعیت کنونی در تداوم این پدیده است؛ چرا که نرخ خروج شهروندان همچنان بالا مانده و نشانه روشنی از کاهش یا متعادل شدن آن دیده نمی‌شود.

پل اسپونلی، استاد بازنشسته دانشگاه ماسی در نیوزیلند، تعداد خروج‌ها را «نگران‌کننده» می‌داند، چون هرچند ارقام با پایان دوره بحران مالی قابل مقایسه‌اند، اما اکنون شمار بیشتری از خارجی‌هایی که در کشور زندگی می‌کردند نیز در حال ترک آن هستند و این موضوع «روندی را تقویت کرده که نشانه‌ای از کند شدن ندارد.»

بر اساس داده‌های رسمی سال‌های اخیر، حدود ۶۰ درصد از نیوزیلندی‌هایی که کشورشان را ترک می‌کنند در استرالیا ساکن می‌شوند.

امروزه بیش از ۷۰۰ هزار نیوزیلندی (حدود ۱۳ درصد جمعیت) در این کشور عظیم همسایه در آن سوی دریای تاسمان زندگی می‌کنند، افزون بر حدود ۱۰۰ هزار نفری که در استرالیا متولد شده‌اند اما شهروندی نیوزیلند را دارند.

فرانسیس کالینز، جامعه‌شناس، به شبکه خبر یک نیوزیلند گفت: «این برای خیلی‌ها یک جاذبه بزرگ است، چون پیوندهای اجتماعی آنجا دارند.»

مهاجرت شهروندان همچنین در شرایطی رخ می‌دهد که مهاجرت خالص رو به تضعیف است. هرچند ورود افراد غیرشهروند همچنان تا حدی اثر خروج شهروندان را جبران می‌کند، اما تراز کلی مهاجرت نسبت به اوج‌هایی که پس از دوران همه‌گیری ثبت شده بود، به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.

این موضوع باعث شده نرخ رشد جمعیت نیوزیلند از ۲/۳ درصد در سال ۲۰۲۳ به تنها ۰/۷ درصد در ۲۰۲۵ سقوط کند.

چه چیزی آن‌ها را وادار به ترک می‌کند؟

افزایش مهاجرت از نیوزیلند عمدتا ریشه‌های اقتصادی دارد.

پل اسپونلی، جامعه‌شناس، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی موندو توضیح می‌دهد: «عاملی که دلیل خروج شهروندان را توضیح می‌دهد، ضعف بازار کار است؛ با نرخ بیکاری ۵/۳ درصد که بالاترین میزان در نزدیک به یک دهه محسوب می‌شود، و همچنین کاهش گسترده فرصت‌های شغلی در بخش دولتی.»

کاهش سرعت اقتصاد، با رشد تولید ناخالص داخلی حدود یک درصد در سال ۲۰۲۵ بر اساس برآوردهای رسمی، با افت قدرت خرید نیز همراه شده است؛ وضعیتی که در آن دستمزدها با سرعتی کمتر از قیمت‌ها رشد می‌کنند، از جمله قیمت کالاهای اساسی و مسکن، و همین موضوع فشار بیشتری بر خانوارها وارد کرده است.

به گفته آقای اسپونلی به این ترتیب، نیوزیلندی‌ها بیش از پیش وسوسه می‌شوند همراه با جذب فعال از سوی برخی بخش‌ها و کارفرمایان، با مشوق‌هایی مانند پرداخت هزینه‌های جابه‌جایی به دنبال «دستمزدهای بهتر در کشورهای دیگر بروند.»

او می‌افزاید: «عامل دیگر، قدرت بازار کار در کشورهای بزرگ‌تر است. با گزینه‌های بیشتر از نظر نوع کار و امکان پیشرفت.»

چرا استرالیا را انتخاب می‌کنند؟

استرالیا به‌طور مشخص شرایط جذاب‌تری برای جویندگان کار ارائه می‌دهد: بازاری پویا، نرخ بیکاری پایین‌تر و دستمزدهای متوسط به‌مراتب بالاتر.

به این موارد باید شرایط کاری بهتر را هم افزود. مانند پرداخت اضافه‌کار، کار در آخر هفته‌ها و تعطیلات، که در نیوزیلند به‌طور قانونی تضمین نشده‌اند.

نمونه روشن آن را می‌توان در بخش سلامت دید: بر اساس داده‌ها، میانگین حقوق سالانه یک پرستار در استرالیا حدود ۸۵ هزار تا ۹۰ هزار دلار استرالیا (۵۹ هزار تا ۶۲ هزار دلار آمریکا) بوده است، و تنها در سال گذشته بیش از ۱۰ هزار پرستار نیوزیلندی برای کار در کشور همسایه ثبت‌نام کردند.

این روند در نیروهای امنیتی هم دیده می‌شود: بین ژانویه ۲۰۲۳ تا آوریل ۲۰۲۵، ۲۱۲ مامور پلیس نیوزیلند این نیرو را ترک کردند. موضوعی که خود این نهاد پس از دریافت درخواست‌های تایید صلاحیت از سوی نهادهای استرالیایی آن را تایید کرده است. برخی از این پیشنهادها شامل حقوقی بیش از ۷۵ هزار دلار آمریکا در ماه، همراه با مسکن رایگان یا یارانه است.

بخش‌های معدن و ساخت ‌و ساز نیز از جمله حوزه‌هایی هستند که بیشترین توان جذب را دارند. با اتکا به اقتصاد استرالیا که سال گذشته بیش از ۲ درصد رشد کرده و به‌طور مداوم به نیروی کار ماهر نیاز دارد.

چه کسانی از نیوزیلند می‌روند؟

چهره کسانی که نیوزیلند را ترک می‌کنند نیز تغییر کرده است.

در گذشته، مهاجرت عمدتا در اختیار جوانانی بود که تازه دبیرستان را تمام کرده بودند یا فارغ‌التحصیلان جدید دانشگاه بودند که برای چند سال شانس خود را در خارج امتحان می‌کردند.

اما در چرخه کنونی، شمار افراد ۲۰ تا ۳۰ ساله بیشتر است.

پل اسپونلی، جامعه‌شناس، یادآوری می‌کند: «این نشان می‌دهد که این افراد مدتی در بازار کار نیوزیلند حضور داشته‌اند.»

او اشاره می‌کند که ۳۸ درصد از مهاجران، شهروندان نیوزیلند هستند که در خود این کشور متولد نشده‌اند.

او می‌گوید: «در برخی جوامع مهاجر، تعداد کسانی که می‌روند بیشتر از کسانی است که می‌آیند. این وضعیت، برای نمونه، درباره مهاجران بریتانیایی دیده می‌شود.»

در کنار آن‌ها، بازنشستگانی هم هستند که ترجیح می‌دهند برای پیوستن دوباره به اعضای خانواده به خارج از کشور به‌ویژه به استرالیا بروند.

در سطحی گسترده‌تر، این روند بازتاب یک واقعیت جمعیتی خاص است؛ بیش از ۸۰۰ هزار شهروند نیوزیلند و فرزندانشان که خارج از کشور زندگی می‌کنند، با توجه به اندازه جمعیت، یکی از بزرگ‌ترین جوامع مهاجر در میان کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه را تشکیل می‌دهند.

در این زمینه، آقای اسپونلی از دولت نیوزیلند انتقاد می‌کند که «به نظر نمی‌رسد دولت تمایلی به برقراری ارتباط با جامعه مهاجران خود ندارد و علاقه‌ای هم به استفاده از تجربه‌ها و شبکه ارتباطی آنها نشان نمی‌دهد.»

از نظر پیامدهای بلندمدت، کارشناسان بر این باورند که خروج پایدار نیروی کار باتجربه می‌تواند به از دست رفتن سرمایه انسانی، کاهش بهره‌وری و رشد اقتصادی ضعیف‌تر منجر شود.

دولت وعده اصلاحاتی برای حمایت از استعدادها در نیوزیلند با مشوق‌های مالیاتی و تغییر در مقررات داده است، هرچند تمرکز این اقدامات بیشتر بر جذب و حفظ نیروی کار ماهر خارجی است.

در هر حال، اقتصاد تضعیف‌شده نیوزیلند، همراه با عواملی مانند برتری نسبی استرالیا در دستمزدها و فرصت‌ها، چالش‌های قابل توجهی برای معکوس کردن روند رو به رشد جوانانی ایجاد می‌کند که به دنبال افق‌های تازه در کشوری دیگر هستند.