سیکادا، سویه جدید ویروس کووید۱۹چیست؟

سازمان بهداشت جهانی وضعیت سویه به‌شدت جهش‌یافته ویروس کووید ۱۹ را زیر نظر دارد که اکنون در بیش از ۲۳ کشور مشاهده شده است.

موارد ابتلا به سویه سیکادا که با نام BA.3.2 شناخته می‌شود در کشور‌هایی مثل آمریکا، هنگ‌کنگ، موزامبیک و بریتانیا ثبت شده است.

هرچند دلیلی وجود ندارد که این سویه خطرناک‌تر از سویه‌های دیگر باشد اما متخصصان خاطر‌نشان می‌کنند که کودکان بیش از بزرگسالان در معرض ابتلا به این سویه هستند.

آیا جای نگرانی وجود دارد؟

درباره سیکادا یا زنجره چه می‌دانیم؟

سویه BA.3.2 «سیکادا» نامیده شده است چون پس از کشف در بخش‌های از جهان در حالت «زمستان‌خوابی» باقی ماند، وضعیتی مشابه این حشره که دوره‌های زمانی طولانی در زیر زمین به خواب زمستانی می‌رود.

ماه گذشته مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) از مشاهده موارد این بیماری در ۲۵ ایالت آمریکا گزارش کرد.

در این گزارش آمده است که سویه BA.3.2 در نمونه‌برداری داخل بینی چهار مسافر، نمونه‌های بیمارستانی پنج بیمار و ۱۳۲ مورد در نمونه‌های فاضلاب مشاهده شده است.

سازمان بهداشت جهانی این سویه را در طبقه‌بندی نیازمند «پایش و مراقبت» قرار داده است و می‌گوید به معنای این است که «نیاز به توجه مراقبت بیشتر در مورد آن وجود دارد»، متخصصان باید تعیین کنند آیا این سویه خطری برای جهان به شمار می‌آید.

رایان هیسنر، پژوهشگر سویه‌های کووید در بررسی و تحلیل داده‌های شهر نیویورک می‌گوید کودکان بیش از بزرگسالان احتمال دارد که مبتلا به سویه BA.3.2 شوند.

پروفسور راویندرا گوپتا از مؤسسه ایمنی‌شناسی درمانی و بیماری‌های عفونی کمبریج می‌گوید: «این اظهار‌نظر هنوز بررسی و تائید و منتشر نشده است اما به نظر می‌رسد درست باشد».

نظریه‌های گوناگونی برای این امر وجود دارد. یکی این است که سیستم ایمنی انسان به سختی می‌تواند سیکادا را تشخیص دهد چون این سویه پیش از این وجود نداشته است.

گوپتا می‌گوید: «کودکان به طور کلی نسبت به بزرگسالان سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند چون در برابر ویروس‌های فراوان و گوناگون و ابتلا به کوویدـ۱۹ قرار نگرفته‌اند به همین دلیل می‌بینیم که ایمنی آنها در برابر این ویروس هم بسیار ضعیف است».

در بزرگسالان غددی که برای محافظت در برابر ویروس‌ها آنتی‌بادی ترشح می‌کنند در طول سالیان پرورش پیدا کرده است و در نتیجه باعث تقویت سیستم ایمنی شده است.

او در ادامه می‌گوید: «کودکان فرصت کمتری برای ایجاد جریان ایمنی داشته‌اند و همین تا حدودی نشان می‌دهد که چرا در برابر این ویروس آسیب‌پذیر‌تر هستند».

متخصصان دیگر می‌گویند پروتئین بسیار جهش‌یافته سویه سیکادا شاید دلیل موارد ابتلای کودکان باشد.

گوپتا و گروه پژوهشی او در پی نمونه‌هایی از کودکان برای ادامه پژوهش هستند تا دریابند چرا به نظر می‌رسد این سویه کودکان را بیشتر مبتلا می‌کند.

نشانه‌های بیماری چیست؟

تاکنون هیچ شواهدی وجود ندارد که سیکادا باعث بروز موارد شدیدتر بیماری در انسان‌ها بیش از گونه‌های ویروس کوویدـ۱۹ شود.

پروفسور پاول هانتر، متخصص بیماری‌های واگیردار از دانشگاه آنگلیای شرقی در بریتانیا می‌گوید: «در این سویه از بیماری هیچ نشانه‌های ویژه‌ای وجود ندارد که به طور عمومی مشاهده شود».

کوویدـ۱۹ با نشانه‌هایی مثل تب، سرفه، گلو‌درد، گرفتگی بینی، خستگی شدید، سردرد، درد‌های بدنی، تنگی‌نفس و اسهال همراه است.

یان جونز، ویروس‌شناس دانشگاه ردینگ بریتانیا توضیح می‌دهد: «این ویروس فارغ از سویه خود سلول‌های مشابهی را درگیر می‌کند به همین دلیل نشانه‌های بیماری کمابیش همسان است».

چرا این سویه تا این اندازه جهش پیدا کرده است؟

همه ویروس‌ها در طول زمان جهش پیدا می‌کنند و ویروس‌های آر ‌ان‌ ای مانند کوویدـ۱۹ به‌ویژه با سرعت بیشتری جهش پیدا می‌کنند.

مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا توضیح می‌دهد که سویه BA.3.2 «به شدت از نظر ژنتیکی واگرا» است یعنی به طور آشکاری از سویه اصلی خود، اومیکرون متمایز است.

یان جونز می‌گوید: «این جهش‌ها باعث می‌شود سیستم ایمنی نتواند ویروس را شناسایی کند و در نتیجه ویروس بتواند تا حدودی از ایمنی موجود در بدن عبور کند».

او در ادامه می‌گوید: «ویروس به کار خود ادامه می‌دهد و به آنتی‌بادی‌های بدن انسان حمله می‌کند و به همین دلیل تعداد افراد مبتلا به تدریج رو به افزایش است».

آیا واکسن کووید هنوز اثر دارد؟

این جهش‌ها باعث می‌شود که واکسن‌های کوویدـ۱۹ در برابر سویه سیکادا اثر کمتری داشته باشند. هرچند متخصصان اصرار دارند که واکسن‌ها همچنان در برابر این سویه هم تا حدودی ایمنی ایجاد می‌کنند.

یان جونز توضیح می‌دهد: «شما ممکن است مبتلا شوید اما بیماری خفیف‌تر خواهد بود».

به گفته سازمان بهداشت جهانی ۶۷٪ از جمعیت جهان واکسن کوویدـ۱۹ دریافت کرده‌اند.

هرچند دسترسی به واکسن‌های بعدی به‌روز که به طور خاص برای مقابله سویه‌های جدید ویروس تهیه شده است در مناطق گوناگون جهان یکسان نیست.

یان جونز توضیح می‌دهد که شرکت‌های دارو‌سازی در صورتی اقدام به تولید واکسن جدید به طور ویژه برای مقابله با سیکادا خواهند کرد که تعداد موارد ابتلا و شدت بیماری به طور ناگهانی افزایش پیدا کند.

آیا جای نگرانی وجود دارد؟

پاول هانتر متخصص بیماری‌های واگیر‌دار می‌گوید تعجبی ندارد که با گونه‌های جدیدی از ویروس کوویدـ۱۹ رو‌به‌رو می‌شویم.

او در ادامه می‌گوید: «تا زمانی که انسان‌ها روی زمین وجود دارند ما به طور مداوم شاهد به وجود آمد سویه‌های جدید ویروس‌ها هستیم. فکر نمی‌کنم ویروس کرونا (سارس‌ـ‌کووـ۲) هرگز نابود شود».

او اشاره می‌کند که افزایش موارد ابتلا به سویه سیکادا به معنای آن نیست تعداد افراد مبتلا به کوویدـ۱۹ و مرگ‌و‌میر ناشی از آن هم افزایش پیدا می‌کند.

او در ادامه می‌گوید: «سویه‌های جدید به طور مداوم به وجود می‌آیند و موج‌های جدیدی از بیماری ایجاد می‌کنند اما احتمالا همچنان شاهد کاهش تعداد مرگ‌و‌میر و موارد شدید بیماری خواهیم بود».

در ماه دسامبر سازمان بهداشت جهانی هیچ شواهدی مبنی بر موارد شدید، بستری در بیمارستان یا مرگ بر اثر سیکادا دریافت نکرده است و اشاره می‌کند که سویه جدید برای بهداشت عمومی خطر چندانی ندارد.

یان جونز می‌گوید: «کوویدـ۱۹ اکنون تبدیل به یکی از بیماری‌های تنفسی رایج در فصل زمستان شده است و افراد فقط باید در مورد آن هشیار باشند و اگر فکر می‌کنند واکسن برای آنها مفید است بهتر است واکسن بزنند».

البته افراد گروه‌های پر‌خطر از جمله افراد بالای ۶۵ سال و افرادی که دچار اختلالات سیستم ایمنی یا مبتلا به بیماری‌های مزمن هستند ممکن است دچار عوارض شدید کوویدـ۱۹ شوند.

گوپتا می‌گوید: «اگر فرزند شما مبتلا به بیماری ریوی، بیماری قلبی یا اختلال سیستم ایمنی است بهتر است فورا به پزشک مراجعه کنید اما در مورد کودکان سالم بیماری به طور طبیعی بهبود پیدا می‌کند».