«حسین را مذهبی‌های صورتی کشتند»

همزمان با تاسوعا و عاشورا ، هشتگ «مذهبی صورتی» در توئیتر فارسی ترند شد. «مذهبی صورتی»، «حلال صورتی»، «هیات صورتی»، ،«قرآن با جلد صورتی»، «ایدئولوژی صورتی» و «حزب‌اللهی صورتی» از جمله کلماتی است که در سال‌های اخیر گهگاه از زبان افراد سیاسی، مذهبی و غیر مذهبی در شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود.

«مذهبی صورتی» و واژه‌هایی از این نوع، ساخته و پرداخته شبکه‌های اجتماعی است و به شکل‌های مختلف و بهانه‌های مختلف به کار گرفته می‌شود.

روز گذشته پنجم مردادماه، همزمان با تاسوعا، محمدسعید احدیان، دستیار سیاسی و رسانه‌ای محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس به ترند شدن هشتگ «مذهبی صورتی»، واکنش نشان داد و نوشت : «اگر هشتگ "مذهبی صورتی" برای مقابله با تساهل در حدود شرعی است، عالی است».

آقای احدیان با اشاره به سخنان آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران و قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس درباره دختران «شل حجاب» گفته این اصطلاح اگر برچسبی برای دفع طیفی از مردم باشد «خطرناک» است.

رهبر جمهوری اسلامی در۱۴ دی‌ماه سال گذشته در جریان جنبش اعتراضی «زن زندگی، آزادی» گفته بود « در شب‌های احیاء زنها با ریختهای مختلف، قواره‌های مختلف اشک می‌ریزند؛ من حسرت می خورم به آن جور اشک ریختن! می‌گویم ای کاش من هم می‌توانستم این جور مثل این دختر، مثل این زن جوان اشک بریزم».

درباره اینکه چه زمانی این اصطلاح در شبکه‌های اجتماعی باب شد دقیق نمی‌توان به آن اشاره کرد اما ویژگی‌های متفاوتی از زبان افراد مختلف برای این اصطلاح عنوان شده است.

زهرا رمضانی، پژوهشگر علوم سیاسی در توئیتر «مذهبی صورتی» را ساخته حکومت دانسته و نوشته «به عمد اصطلاح مذهبی صورتی را باب کرده اند تا بگویند فقط و فقط تفسیر بنیادگرایانه ما از دین درست است.هر تفسیر مبتنی بر مدارا و همزیستی را منزوی می کنند و به مسخره می‌گیرند، مبادا عرصه یکه تازی شان را از دست بدهند».

محمد پدرام، از روحانیون حوزه علمیه قم به نوشته خانم رمضانی واکنش نشان داده و به آیه‌ای از قرآن که گفته «بعضى از مردم خدا را تنها با زبان مى پرستند اما ایمان قلبى شان بسیار سطحى و ضعیف است» اشاره کرده و نوشته «اصطلاح مذهبی صورتی را خداوند باب کرده».

آقای پدرام که در توئیتر بسیار فعال است وبه گفته خبرگزاری فارس از توئیتر به عناون «منبر» استفاده می‌کند،در ادامه نوشته «این‌که چه کسانی صورتی‌اند حرف دیگری است اما قدمت مذهبی صورتی به درازای مذهب است! می‌خواهید بدانید قرآن در مورد صورتی‌ها چه می‌گوید؟! آیات نفاق را بخوانید».

نوشته‌های کاربران شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد «مذهبی صورتی» برای طیف‌های مختلف فکری و افراد مختلفی به کار می‌رود اما بیشتر به افرادی اطلاق می‌شود که در دین تساهل و تسامح از خودشان نشان می‌دهند و با قرائت‌های حکومتی از دین موافق نیستند و همچنین برای کسانی به کار می‌رود که از نظر ظاهری چادر و روسری برسر دارند اما از نظر فکری با سایر آداب و رسوم و اندیشه‌ها مخالفت نمی‌کنند.

«مذهبی صورتی»

به طور معمول برای طیفی از افراد مذهبی پسوندهایی نظیرسنتی، نوگرا، تندرو، نواندیش و ... به کار می‌برند و شنونده یا خواننده می‌تواند با شنیدن این کلمات تصویری از فرد یا گروه در ذهن پیدا کند در این میان، در رسانه‌ها واژه‌هایی به گوش‌ می‌رسد که برای بخشی از مردم تازگی ندارد.

یاسر میردامادی، پژوهشگر دینی در گفت‌گو با بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید «دینداری صورتی اصطلاحی طعنه‌آمیز است که نیروهای موسوم به ارزشی و طرفدار اسلام حکومتی در انتقاد از دینداران مدنی و مداراجو ساخته‌اند».

آقای میردامادی براین باور است که نیروهای موسوم به ارزشی به دنبال تحمیل دینداری حکومتی بر مردم‌اند و در مقابل دینداران مدنی و مداراجو مخالف تحمیل‌گری‌اند و با اسلام حکومتی میانه‌ای ندارند و در عین حال با حذف حشونت‌آمیز دین از عرصه عمومی نیز مخالف هستند.

براساس نگاه آقای میردامادی «دین‌ستیزان» و «دین تحمیل‌گران» هر دو مخالف دینداری مدنی و مداراجو هستند و می‌گوید «تعجبی ندارد که اصطلاح ارزشی‌ساخته‌ "دینداری صورتی" حتی گاهی از سوی دین‌ستیزان نیز در انتقاد از دین‌داران مدنی و مداراجو تکرار شود».

یاسر میردامادی با اشاره به سخنان سه روز پیش (سوم مردادماه) احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد که گفته بود «ما متدینان را به نام مردم می‌شناسیم» می‌گوید «حکومت دینی قصد دارد متولی دین‌داری مردم باشد و از سوی دیگر می‌کوشد مردم را به طیف دین‌داران حکومتی فروبکاهد اگر تعداد دین‌داران مدنی و مداراجو در اکثریت قرار بگیرند آن‌گاه حکومت حتی برای توجیه تحمیل‌گری دین با بحران مواجه خواهد شد».

داوود طالقانی، به عنوان پژوهشگر حوزه فرهنگ در بهمن ماه‌ سال گذشته مصاحبه‌ای با خبرگزاری فارس داشته و «مذهبی صورتی را نمونه‌ای از فرایند اباحه‌گری در جامعه ایرانی» می‌داند.

آقای طالقانی خاستگاه «دینداران صورتی» را عده‌ای ثروتمند می‌داند که در شرایطی نابرابر اقتصادی به ثروت رسیده‌اند و برای تئوریزه کردن آن دست به توجیهات دینی زده‌اند و نوعی قرائت جدید از دین را بیان می‌کنند.

او «حزب‌اللهی لاکچری» و «مذهبی صورتی» را شبیه هم می‌داند و می‌گوید این قشر از مذهبی‌ها از میدان فاطمی تهران به بالای شهر زندگی می‌کنند.

«مداحان صورتی»

براساس گفته‌ها و اظهاراتی که در رسانه‌ها مطرح می‌شود پایگاه اجتماعی «دینداری صورتی» بیشتر به طبقه متوسط جامعه برمی‌گردد. نگاه و برداشت طرفداران و مبالغان این نوع دینداری با مخالفت‌هایی از طرف طرفداران حکومت نیز روبرو شده و صرفا به مراسم عزاداری‌های لاکچری و پرهزینه ختم نمی‌شود.

اردیبهشت‌ماه امسال برای تولد خواهر امام هشتم شیعیان در قم «دهه کرامت» برگزار شد و در چند روز قرار بود که جشن‌هایی برگزار شود. در ۳۰ اردیبهشت ماه، یکی از این برنامه ها به گفته خبرگزاری دانشجو «نوع میزانسن و نحوه قرار گرفتن مداح در میان آن همه دختر و ایستاده برگزار شدن و بالا و پایین پریدن دختران» بسیار واکنش برانگیر شد.

حمید رسایی، از اصولگرایان تندرو در واکنش به مراسم ورزشگاه حیدریان قم آن را «صورتی‌بازی» و «اسلام صورتی» نامید و خطاب به دست‌اندرکاران و حامیان مراسم گفته بود«آقایان! صورتی بازی در آوردن و رنگ گرفتن از نقشی که آنها برای ما تعریف کرده‌اند، کم کم شما را می‌کشاند به جایی که در زمین آنها بازی کنید».

آقای رسایی ماه گذشته نیز در توئیتر ویدئویی از سخنرانی خودش منتشر کرد که در آن به «حزب‌اللهی‌های صورتی» بخاطر «اهل مدارا بودن» تاخته بود.

با ادامه انتقادات به مراسم جشن «روز دختر»، مراسم دو مداح معروف محمدحسین پویانفر و رضا هلالی لغو شد. خبرگزاری فارس در دوم خردادماه در مطلب مفصلی از «فشار جریان‌هایی در شهر قم» برای لغو این مراسم انتقاد کرد و نوشته بود نوک پیکان اعتراضات به سمت محمدحسین پویانفر است و افرادی او را «مداح صورتی» و«مداح حامی ولنگاری»... خطاب کردند.

خبرگزاری فارس نوشته بود «پویانفر همواره تلاش کرده در مداحی‌هایش مفاهیم دینی و انقلابی را با زبان خیلی هنرمندانه و لطیف نه گل درشت و واضح به مخاطب ارائه کند؛ اتفاقی که موجب شده عده‌ای او را مداح صورتی بنامند و با این عنوان به او حمله کنند».

«جوانان صورتی»

مطالبی که در این سال‌ها معمولا درباره قشر «مذهبی صورتی» در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بیشتر از طرف طرفداران حکومت نوشته شده است و یکی از اهداف آنها زیر سوال بردن اعتقادات و دیدگاه‌های دیگران بویژه نسل جوان بوده که دست‌کم باورها و اعتقادات این قشر با توقع و انتظار حکومت همخوانی و مطابقت نداشته یا فاصله معنا داری دارد.

خبرگزاری دانشجو در آذرماه سال ۹۹ در مطلبی با عنوان «بالیوود مذهبی در ژانر روایت‌های صورتی» به نسل جدیدی اشاره می‌کند که با «ذائقه‌های مدرن و غیرقابل پیش‌بینی زیست» می‌کند و نسبت به ارزشهای انقلاب اسلامی بی تفاوت هستند.

در بخشی از این نوشته گفته شده «روایت‌های صورتی دیگر پاسدار ارزش‌ها نیست ... روایت‌های صورتی، هشدار ذائقه‌سازی‌های زرد و نسلی لاعلاج را می‌دهد که نیاز به جراحی‌های عمیق تربیتی دارد.»

در کنار چنین تعابیر کلی از مذهبی‌های صورتی، در شبکه‌های اجتماعی بعضی از کاربران تلاش کردند از نظر مصداقی بگویند چه کسانی شامل این گروه می‌شوند.

مسلم گریوانی، از طلبه‌های حوزه عملیه در صفحه اینستاگرام نوشته «مذهبی صورتی کسی است که طوری حرف میزنه و رفتار میکنه که نه سیخ بسوزه نه کباب! میخواد همه رو جذب کنه ولی دافعه نداشته باشه...حاضر نیست برای اسلام و باورش، هزینه بده...میگه: من مسلمانم، اما موافق حقوق همجنسگرایانم! ...مخالف حجاب قانونی هستم»

در روزهای اخیر با توجه به فضای تاسوعا و عاشورا در ایران، کاربری نوشته اهل کوفه که با امام سوم شیعیان بیعت کردند و بعد زیر نامه‌شان زدند آنها هم «مذهبی صورتی» بودند و اولین کسی که به دهان اینها زد « حضرت زینب» بود. کاربری دیگر هم نوشت «درسته علی (امام اول شیعیان) رو خشکه مذهب ها کشتن اما حسین رو هم مذهبی‌های صورتی کشتن».