شوک در اسرائیل، روایت‌های متضاد در جهان عرب؛ نگاه رسانه‌های منطقه به آتش‌بس چه بود؟

اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای میان آمریکا و ایران، هم‌زمان با بازگشایی تنگه هرمز، موجی از واکنش‌های متفاوت در رسانه‌های منطقه برانگیخته است.

در حالی که رسانه‌های اسرائیلی این توافق را نشانه ناکامی در تحقق اهداف جنگ می‌دانند، در جهان عرب روایت‌هایی متضاد از پیروزی واشنگتن و تهران مطرح شده است.

هم‌زمان، تحلیلگران و رسانه‌های ترکیه نیز این تحولات را عمدتا به‌عنوان نشانه‌ای از برتری ایران و عقب‌نشینی آمریکا ارزیابی کرده‌اند. با این حال، در کنار این روایت‌های متناقض، تردیدها درباره دوام این آتش‌بس و پیامدهای آن برای توازن قوا در منطقه همچنان ادامه دارد.

رسانه‌های اسرائیل؛ «نتانیاهو در برابر ترامپ تسلیم شد»

رسانه‌های اسرائیل با ابراز نارضایتی از توافق آتش‌بس آمریکا با ایران تاکید کردند که هیچ‌یک از اهداف جنگ برای اسرائیل محقق نشده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هم‌زمان با نزدیک شدن به پایان مهلت پیشین خود، از برقراری آتش‌بس ۱۴ روزه با ایران و بازگشایی تنگه هرمز خبر داد.

رسانه‌های اسرائیلی پیش‌بینی کرده بودند که مذاکرات به شکست بینجامد و انتظار تشدید درگیری‌ها را داشتند؛ مسیری که به ویژه از سوی مفسران جناح راست به طور جدی حمایت می‌شد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تا زمان نگارش این گزارش بیانیه‌ای به زبان عبری درباره آتش‌بس منتشر نکرده، اما در پیامی انگلیسی‌زبان در شبکه ایکس اعلام کرده است که اسرائیل از «تصمیم ترامپ برای تعلیق حملات علیه ایران به مدت دو هفته» حمایت می‌کند.

شبکه تلویزیون عمومی کان به نقل از یک منبع اسرائیلی که نامش فاش نشده، گزارش داد که دولت از «تصمیم ترامپ غافلگیر شده» و «در آخرین لحظات» در جریان آن قرار گرفته است.

اعلام این توافق به دلیل هم‌زمانی با تعطیلات عید پسح، پوشش خبری نسبتا محدودی در رسانه‌ها داشت.

در همین حال، رسانه‌های جریان اصلی اسرائیل همچنان از شعارهای دوران جنگ استفاده می‌کردند، از جمله: «با هم تا پایان جنگ».

انتقادهای شدید رهبران اپوزیسیون اسرائیل از این آتش‌بس - از جمله یائیر لاپید که آن را یک «فاجعه‌ سیاسی» خواند و یائیر گولان که آن را «شکستی کامل» توصیف کرد - بازتاب گسترده‌ای در میان تحلیلگران داشت.

هم‌زمان، رسانه‌های اسرائیلی به گزارشی از روزنامه نیویورک‌تایمز پرداختند که از میزان نفوذ بنیامین نتانیاهو در سوق دادن آمریکا به جنگ با ایران پرده برمی‌داشت.

برخی تحلیلگران اسرائیلی ابراز نگرانی کردند که این جنگ به روابط با دونالد ترامپ آسیب زده است، زیرا به باور آن‌ها هیچ‌یک از اهداف اعلام‌شده محقق نشده است.

آموس هارل، تحلیلگر نظامی روزنامه لیبرال هاآرتص، این آتش‌بس را «یک تله» توصیف کرد.

او به نقل از گزارش نیویورک‌تایمز نوشت: «نخست‌وزیر طرح عملیاتی در ایران را به رئیس‌جمهور ارائه کرد... اسرائیلی‌ها از پیروزی تقریبا تضمین‌شده سخن می‌گفتند و این که برنامه موشک‌های بالستیک ظرف چند هفته نابود می‌شود، رژیم ضعیف قادر به بستن تنگه هرمز نخواهد بود و آسیب به منافع آمریکا در کشورهای خلیج فارس حداقلی خواهد بود. نتانیاهو حتی سناریوهای جانشینی را بررسی کرد و رضا پهلوی، فرزند شاه، را به عنوان حاکم احتمالی آینده ایران به ترامپ معرفی کرد.»

آموس هارل افزود که جایگاه اسرائیل نزد آمریکا «به شکل قابل‌توجهی آسیب دیده» و به نگرانی‌ها درباره «اتهام کشاندن دونالد ترامپ به جنگی غیرضروری» اشاره کرد.

او همچنین گفت: «اطرافیان نتانیاهو سه هدف اصلی برای این کارزار ترسیم کرده بودند: سرنگونی حکومت ایران، نابودی برنامه هسته‌ای و حذف تهدید موشک‌های بالستیک. تا این لحظه، هیچ‌یک از این اهداف محقق نشده است.»

گیلی کوهن، خبرنگار دیپلماتیک شبکه کان، نیز گفت که آقای نتانیاهو در برابر ترامپ «تسلیم شده است». او همچنین از این‌که اهداف جنگ تحقق نیافته و رهبری جدید ایران «به وضوح به سمت رویکردی تندتر متمایل شده» ابراز نارضایتی کرد.

یووال سده، خبرنگار شبکه پرمخاطب کانال ۱۲، گفت که «احساسی از شکست، یا دقیق‌تر بگوییم، فرصتی از دست‌رفته» وجود دارد.

او افزود: «جنگی که با احساس دستیابی به یک دستاورد تاریخی و بی‌سابقه آغاز شد، با آهی ضعیف از سر آسودگی به پایان می‌رسد.»

رسانه‌های جهان عرب؛ «پایان» بنیامین نتانیاهو؟

رسانه‌های جهان عرب پس از اعلام آتش‌بس، روایت‌های متضاد پیروزی از سوی آمریکا و ایران را برجسته کردند.

برخی رسانه‌ها گزارش دادند که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از «پیروزی کامل» سخن گفته است، در حالی که بعضی دیگر به بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران اشاره کردند که از «پیروزی بزرگ» تهران در «جنگی بزدلانه، غیرقانونی و جنایتکارانه» خبر می‌داد.

برخی رسانه‌ها نیز به ابهام‌ها درباره این‌که آیا آتش‌بس شامل لبنان می‌شود یا نه، اشاره کردند.

شبکه‌های تلویزیونی جهان عرب، ادعاهای پیروزی هر دو طرف را بازتاب دادند. شبکه «اسکای نیوز عربی» مستقر در ابوظبی، این رویداد را نه‌تنها پیروزی آمریکا، بلکه پیروزی امارات نیز توصیف کرد.

شبکه سعودی العربیه به نقل از دونالد ترامپ گزارش داد که او گفته است: «این یک پیروزی کامل و تمام‌عیار است. صددرصد. هیچ تردیدی در آن وجود ندارد.» این شبکه همچنین به ابراز اطمینان دونالد ترامپ اشاره کرد که این توافق به موضوع غنی‌سازی اورانیوم در ایران نیز خواهد پرداخت.

شبکه اسکای نیوز عربی اظهارات انور قرقاش، مشاور رئیس‌جمهور امارات، را بازتاب داد که گفته است ابوظبی در جنگی که نمی‌خواست وارد آن شود، موفق عمل کرده و به گفته او، با دفاعی قوی توانسته از حاکمیت، اعتبار و دستاوردهای خود در برابر حملات محافظت کند.

در مقابل، شبکه قطری الجزیره گزارش داد که ایران نیز از «پیروزی تاریخی» سخن گفته است. این شبکه به بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران استناد کرد که اعلام کرده بود این توافق شامل «خروج نیروهای آمریکایی از تمامی مواضع آن‌ها در منطقه» است.

شبکه‌های عربی نزدیک به ایران و همچنین شبکه «آرتی عربی» روسیه نیز بر ادعاهای پیروزی تهران تمرکز کردند.

رسانه‌های جهان عرب همچنین توجه ویژه‌ای به پیامدهای این آتش‌بس برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، داشتند.

الجزیره گزارش داد که در اسرائیل در قبال خبر آتش‌بس «سکوتی شوکه‌کننده» حاکم بوده است.

در گزارشی دیگر، الجزیره گفت که اسرائیل بلافاصله پس از انتشار خبر آتش‌بس، مجموعه‌ای از حملات علیه ایران انجام داد «تا نشان دهد در این جنگ حرف آخر را زده است».

با این حال، این شبکه افزود که آتش‌بس می‌تواند به معنای «پایان» بنیامین نتانیاهو باشد، چرا که «به معنای پیروزی ایران در جنگی است که او سرنوشت انتخاب مجدد خود را به آن گره زده بود».

وب‌سایت روزنامه القدس العربی نیز به «واکنش‌های خشمگینانه» در اسرائیل اشاره کرد و از قول یائیر لاپید، رهبر مخالفان دولت، نوشت که در تاریخ اسرائیل «هرگز چنین فاجعه دیپلماتیکی» رخ نداده است.

در همین حال، بسیاری از رسانه‌ها از وضعیت «ابهام» درباره لبنان سخن گفتند. شبکه الغد مستقر در قاهره اعلام کرد که این آتش‌بس موجب «ناامیدی در اسرائیل» شده و یادآور شد که بنیامین نتانیاهو تصریح کرده است که این آتش‌بس «شامل لبنان نمی‌شود».

رسانه‌های ترکیه؛ «فرصت خروج» برای ترامپ

رسانه‌ها و تحلیلگران ترکیه از طیف‌های مختلف سیاسی، توافق آتش‌بس مشروط دو هفته‌ای میان واشنگتن و تهران را به طور کلی به عنوان پیروزی ایران و شکست آمریکا توصیف کرده‌اند.

روزنامه حریت،‌ نزدیک به دولت، در تیتر خود نوشت: «ایران اعلام پیروزی کرد.»

وب‌سایت خبری مستقل تی۲۴ نیز گزارش داد: «ترامپ که گفته بود تمدن ایران را نابود خواهد کرد، آتش‌بس دو هفته‌ای را پذیرفت.»

اسماعیل سایماز، روزنامه‌نگار، به شبکه نزدیک به اپوزیسیون هالک تی‌وی گفت: «جهان ایران را به عنوان طرف پیروز خواهد دید.»

او افزود: «در نهایت، اجماع گسترده‌ای شکل خواهد گرفت مبنی بر این‌که ایران [در برابر جنگ] زانو نزده است.»

هالک تی‌وی همچنین به اظهارات ایران اشاره کرد که بر اساس آن، تهران پس از توافق آتش‌بس، کنترل تنگه هرمز را در دست خواهد داشت.

نوشین منگو، روزنامه‌نگار مستقل، در شبکه ایکس نوشت: «شرایطی که در رسانه‌های ایرانی گزارش شده احتمالا اغراق‌آمیز و تلاشی برای حفظ ظاهر است، اما روشن است که ایران از این پس عبور از تنگه هرمز را به عنوان یک ابزار به کار خواهد گرفت. ایران این تنگه را بست و آمریکا را وادار به عقب‌نشینی کرد و ممکن است از این تاکتیک به طور مکرر استفاده کند.»

احمد یاووز، تحلیلگر، این آتش‌بس را «فرصت خروج» برای دونالد ترامپ توصیف کرد.

او در ایکس نوشت: «مقاومت ۴۰ روزه ایران باعث شد او به محدودیت‌های قدرت خود پی ببرد و ناتوانی‌اش را درک کند... اکنون نظم جهانی جدیدی در حال شکل‌گیری است که در آن نفوذ ایالات متحده به تدریج کاهش خواهد یافت.»

اوفوک اوراس، ژنرال بازنشسته، نیز به شبکه «اس‌زد‌سی تی‌وی» گفت که این آتش‌بس نشان‌دهنده آن است که آمریکا و اسرائیل «در دستیابی به اهداف خود در جنگ ناکام مانده‌اند.»

در حالی که رسانه‌های ترکیه لحن محتاطانه و تا حدی امیدوارانه درباره آتش‌بس داشتند، شماری از تحلیلگران درباره پایداری آن ابراز تردید و نسبت به واکنش اسرائیل ابراز نگرانی کردند.

گوکهان چینکارا، استاد دانشگاه، به شبکه ان‌تی‌وی گفت این آتش‌بس آزمونی برای رهبری جدید ایران پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین، خواهد بود.

او گفت: «این آزمونی است برای سنجش این‌که آیا هیئت مسئول این توافق واقعا می‌تواند بخش نظامی در ایران را کنترل کند یا نه. اگر ایران به توافق پایبند بماند، می‌توان گفت اراده سیاسی جدی‌ای شکل گرفته است.»

سلیم هان ینیاچون، دیگر کارشناس، به شبکه هابرترک گفت انتظار دارد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در آستانه انتخابات پارلمانی، همچنان به حملات در منطقه ادامه دهد.

رسانه‌های نزدیک به دولت ترکیه از آغاز جنگ، بیشترین انتقادها را متوجه اسرائیل کرده‌اند و مقام‌های این کشور از انتقاد مستقیم از آمریکا یا دونالد ترامپ خودداری کرده‌اند. در عین حال، هم مقام‌ها و هم رسانه‌های این کشور درباره کشیده شدن آنکارا به این درگیری هشدار داده‌اند.