Các nước đang làm gì để đối phó với giá dầu tăng cao?

Khắp Myanmar, xe máy và ô tô xếp hàng dài chờ đổ xăng dưới cái nắng gay gắt.

Tình trạng thiếu nhiên liệu đã kéo dài sang tuần thứ ba, đã có những người ngất xỉu vì nhiệt độ cao trong khi xếp hàng, thậm chí có báo cáo về ba trường hợp tử vong do kiệt sức vì nắng nóng.

Và không chỉ riêng Myanmar – cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu trong gần một tháng nay, gây ra tình trạng xếp hàng dài tại các trạm xăng trên khắp thế giới.

Từ việc miễn thuế, áp hạn ngạch nhiên liệu đến các biện pháp giảm tiêu thụ, các chính phủ trên toàn thế giới đang áp dụng những chính sách nào nhằm giúp đỡ người dân?

Ưu tiên xuất khẩu hàng dễ hỏng ở Đông Phi

Kaleb Moges, BBC World Service

Tại Kenya, chính phủ đang ưu tiên xuất khẩu hàng dễ hư hỏng do gián đoạn thương mại. Cơ quan Quản lý Cảng Kenya đã điều chỉnh hoạt động ở cảng để đảm bảo các sản phẩm tươi như hoa, bơ và rau được thông quan và vận chuyển nhanh hơn, theo tờ báo địa phương The Nation.

Trong khi đó, ngành công nghiệp hoa của nước này đang chịu tổn thất hàng triệu đô la. Hội đồng Hoa Kenya, một tổ chức tư nhân đại diện cho nông dân trồng và xuất khẩu hoa, báo cáo rằng cuộc xung đột đang diễn ra đã dẫn đến thiệt hại hơn 4,2 triệu đô la trong ba tuần.

Một số nông dân trồng chè và nhà xuất khẩu chè ở Kenya nói với BBC rằng họ không chắc chắn về tương lai, vì chi phí sản xuất và vận chuyển tiếp tục tăng.

Tại nước láng giềng Ethiopia, Thủ tướng Abiy Ahmed đã kêu gọi các nhà phân phối nhiên liệu, trạm dịch vụ và người tiêu dùng tiết kiệm nhiên liệu và ưu tiên các dịch vụ thiết yếu.

Chuyển đổi phương tiện giao thông ở Nigeria

Chris Ewokor, BBC World Service

Giá xăng ở Nigeria đã tăng gần gấp đôi kể từ khi chiến tranh ở Iran bắt đầu.

Mặc dù Nigeria là một quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn, nhưng họ không có nhà máy lọc dầu quốc doanh nào đang hoạt động.

Chính phủ đã dựa vào việc nhập khẩu dầu tinh chế trong nhiều năm cho đến khi nhà máy lọc dầu Dangote – một công ty tư nhân – được khánh thành vào năm ngoái. Nhà máy lọc dầu mới đã giúp giảm giá xăng, nhưng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran đã có tác động đáng kể.

Để giúp giảm chi phí vận chuyển, Tổng thống Nigeria Bola Ahmed Tinubu có kế hoạch đẩy mạnh việc triển khai bộ chuyển đổi xe chạy khí thiên nhiên nén (CNG) và xe điện (EV).

Kế hoạch bao gồm phát triển hạ tầng CNG, bao gồm các trạm chính – trạm phụ, trạm tiếp nhiên liệu tích hợp, phương tiện CNG và các chương trình chuyển đổi.

Vị tổng thống cũng cho biết sáng kiến này sẽ đi tiên phong trong việc phát triển và triển khai xe điện, cơ sở hạ tầng sạc và các khoản đầu tư liên quan trên toàn quốc.

Ngoài ra, ông Tinubu đang thúc đẩy triển khai nhanh chóng các bộ chuyển đổi xe trên toàn Nigeria, đảm bảo chi phí phải chăng và dễ tiếp cận.

"Để đạt được điều này, sáng kiến sẽ hợp tác với CreditCorp Nigeria, các tổ chức tài chính và các đối tác khác để phát triển các mô hình tài chính sáng tạo, tiết kiệm chi phí, giúp việc chuyển đổi trở nên phổ biến hơn," ông nói.

Ông Tinubu cũng chỉ đạo đẩy nhanh việc triển khai các Trạm Tiếp nhiên liệu Di động (MRU) để nhanh chóng mở rộng khả năng tiếp cận CNG.

Ông cho biết sáng kiến này sẽ đóng vai trò là cơ quan chủ đạo điều phối toàn bộ chiến lược giao thông sạch của Nigeria, bao gồm cả xe chạy bằng khí đốt và xe điện trên toàn quốc.

Bãi bỏ thuế tại Việt Nam

Trân Võ, BBC World Service

Ngày 26/3, chính phủ Việt Nam đã đưa ra quyết định khẩn cấp miễn thuế môi trường đối với nhiên liệu từ ngày 27/3 đến ngày 15/4 vì "lợi ích quốc gia", theo tuyên bố chính thức.

Động thái mới nhất này được coi là một biện pháp giảm thiểu tác động lên thị trường dầu mỏ từ cuộc chiến tranh Iran.

Kết quả là, giá xăng dầu tại Việt Nam trên thực tế đã giảm do tác động tổng hợp của việc giá dầu toàn cầu giảm và việc cắt giảm thuế, nhưng đổi lại là thất thu ngân sách đáng kể.

Việt Nam đã bắt đầu các biện pháp tiết kiệm năng lượng ngay từ đầu tháng Ba do phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu nhập khẩu, mặc dù có hai nhà máy lọc dầu, Nghi Sơn và Dung Quất.

Việt Nam cũng đã khuyến khích người dân và công chức làm việc tại nhà nhằm tiết kiệm nhiên liệu.

Chính phủ gần đây đã yêu cầu hỗ trợ nhiên liệu từ một số quốc gia, bao gồm Qatar, Kuwait, Algeria và Nhật Bản, và vào ngày 23/3 đã ký một thỏa thuận với Nga về sản xuất dầu khí khi Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm Moscow.

Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất khuyến khích người dân làm việc tại nhà - đây cũng là một phần quan trọng trong chính sách của Myanmar.

Phân phối nhiên liệu theo định mức ở Myanmar

Mie Mie Khaing, BBC News Tiếng Miến Điện

Chính quyền quân sự ở Myanmar cho biết sẽ thực hiện phân phối nhiên liệu theo định mức dựa trên dung tích động cơ từ ngày 27/3.

Dù nguồn cung hiện vẫn đủ, các biện pháp này nhằm chuẩn bị cho những thách thức năng lượng trong tương lai.

Bộ Năng lượng thuộc Hội đồng Quân sự Myanmar cho biết họ đang giám sát và quản lý tiêu thụ để tránh thiếu hụt.

Chính phủ cũng thông báo từ ngày 25/3/2026, các cơ quan nhà nước sẽ cho nhân viên làm việc tại nhà mỗi thứ Tư hàng tuần nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu. Doanh nghiệp tư nhân cũng được khuyến khích làm điều tương tự.

Theo hệ thống phân bổ, người dân mỗi tuần chỉ được mua nhiên liệu một lần hoặc chia tối đa hai lần, theo dõi bằng mã vạch và QR.

Chỉ các phương tiện có tem hologram chính thức trên kính chắn gió mới được mua nhiên liệu, và nhân viên trạm phải quét mã trước khi bán.

Xe máy được mua tối đa 8 lít/tuần (chia 2 lần), xe ba bánh tối đa 25 lít (3 lần). Xe cá nhân và xe công được phép mua từ 35–45 lít/tuần tùy dung tích động cơ (từ 2.000cc đến trên 3.000cc), chia tối đa hai lần.

Xe cứu hộ và dịch vụ công không bị giới hạn.

Trong khi Myanmar vẫn đang chuẩn bị cho khả năng thiếu nhiên liệu, thì tại một số khu vực ở Thái Lan, điều này đã trở thành hiện thực.

Cạn kiệt dầu diesel ở Thái Lan

Panisa Aemocha, BBC News Tiếng Thái

Trong hai tuần qua, nguồn cung dầu diesel đã cạn kiệt tại các trạm xăng trên khắp Thái Lan, đặc biệt là bên ngoài Bangkok, dầu diesel là loại nhiên liệu đầu tiên hết hàng.

Tình trạng thiếu hụt này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực, từ người lái xe hàng ngày đến ngành nông nghiệp và thủy sản, tất cả đều phụ thuộc vào dầu diesel để vận hành máy móc thiết yếu.

Các nhà chức trách đã tiến hành kiểm tra cả các kho chứa lớn và các bể chứa độc lập. Quy định mới hiện cho phép các công ty nhiên liệu sử dụng kho dự trữ, đồng thời cho phép vận chuyển 24/7 để giảm tắc nghẽn phân phối.

Các chính sách khác từ đầu tháng 3 bao gồm làm việc tại nhà, giảm sử dụng năng lượng trong các tòa nhà chính phủ (điều hòa không thấp hơn 26°C), cho phép công chức mặc trang phục ngắn tay thay vì mặc vest.

Chính phủ cũng đã ra lệnh tạm dừng ngay lập tức tất cả các chuyến đi học tập ở nước ngoài của các cơ quan nhà nước.