Mỹ sa thải Bộ trưởng Hải quân, ông Hùng Cao lên nắm quyền

Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã bị sa thải, Lầu Năm Góc thông báo vào ngày 22/4. Cùng lúc, ông Hùng Cao giữ chức quyền bộ trưởng Hải quân.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng việc rời nhiệm sở của ông Phelan sẽ "có hiệu lực ngay lập tức".

Thứ trưởng Hải quân Hùng Cao sẽ đảm nhiệm quyền Bộ trưởng Hải quân, ông Parnell cho biết thêm.

Ông Phelan là quan chức quân sự cấp cao mới nhất rời chính quyền trong những tháng gần đây. Sự ra đi của ông diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel với Iran và việc Mỹ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz.

Bộ trưởng Hải quân là chức vụ dân sự cao nhất của Hải quân Mỹ, lực lượng đang đóng vai trò chính trong việc triển khai phong tỏa các cảng của Iran và nhắm mục tiêu vào các tàu có liên hệ với Tehran trên toàn thế giới.

"Thay mặt Bộ trưởng Chiến tranh [Bộ Quốc phòng] và Thứ trưởng Chiến tranh, chúng tôi ghi nhận và cảm ơn những đóng góp của Bộ trưởng Phelan đối với Bộ Quốc phòng và Hải quân Mỹ," ông Parnell viết.

"Chúng tôi chúc ông mọi điều tốt đẹp trong chặng đường sắp tới."

Hải quân Mỹ không nêu lý do cho việc ông Phelan rời chức.

Về vấn đề này, Reuters dẫn một số nguồn tin giấu tên cho biết ông Phelan bị cách chức một phần do tiến độ triển khai các cải cách nhằm tăng tốc việc đóng tàu còn chậm, đồng thời ông cũng xảy ra bất đồng với các lãnh đạo chủ chốt tại Lầu Năm Góc.

Một nguồn tin cho biết ông có quan hệ không tốt với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, cấp phó của ông Hegseth là Steve Feinberg, cũng như quan chức dân sự số hai của Hải quân là ông Hùng Cao.

Andrew Peek, cựu Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ, nói với BBC rằng Tổng thống Trump đã thể hiện rõ mong muốn mở rộng đội tàu thương mại và dân sự của Mỹ.

"Cuối cùng thì cũng phải có người chịu trách nhiệm cho sự thiếu tiến triển trong vấn đề đó. Tôi cho rằng yếu tố này chiếm khoảng 30%," ông Peek nói.

"70% còn lại – người thay thế ông Phelan rất được lòng nhóm cử tri MAGA [Hãy làm nước Mỹ vĩ đại trở lại], nên tôi cho rằng đây đơn giản là việc thay bằng người mà ông Trump tin tưởng hơn," ông nói thêm.

Ông Hùng Cao, người lên thay ông Phelan, nhậm chức thứ trưởng Hải quân vào tháng 10/2025 và là một cựu binh Hải quân với 25 năm kinh nghiệm.

Hải quân Mỹ đang chịu áp lực lớn trong việc mở rộng quy mô hạm đội. Ngành đóng tàu của Trung Quốc hiện đã vượt xa Mỹ – quốc gia từng là cường quốc hàng đầu trong lĩnh vực này.

Đề xuất ngân sách quốc phòng trị giá 1.500 tỷ USD của ông Trump cho năm tài khóa 2027 bao gồm hơn 65 tỷ USD để đóng mới 18 tàu chiến và 16 tàu hỗ trợ, do các tập đoàn General Dynamics và Huntington Ingalls Industries thực hiện.

Đây là một phần của sáng kiến mà Lầu Năm Góc gọi là "Hạm đội Vàng" (Golden Fleet), được các quan chức mô tả là yêu cầu đóng tàu lớn nhất kể từ năm 1962.

Động thái này diễn ra chỉ vài tuần sau khi Bộ trưởng Hegseth yêu cầu Tham mưu trưởng Lục quân Randy George từ chức. Hai quan chức khác của Lục quân là David Hodne và William Green cũng bị miễn nhiệm gần đây.

Nhận xét về diễn biến này, Thượng nghị sĩ Jack Reed, nghị sĩ Dân chủ đứng đầu Ủy ban Quân vụ Thượng viện, gọi việc ông Phelan bị sa thải là "đáng lo ngại".

"Tôi quan ngại rằng đây là một ví dụ nữa cho thấy sự bất ổn và rối loạn đã trở thành đặc trưng của Bộ Quốc phòng dưới thời Tổng thống Trump và Bộ trưởng Hegseth," ông Reed nói.

Ông Hùng Cao là ai?

Ông Hùng Cao vốn là một nhân vật trong chính trường Mỹ khiến nhiều người Việt chú ý vì ông là người tị nạn.

Ông Hùng Cao, 54 tuổi, rời Việt Nam đi tị nạn từ năm 1975.

Trên trang web của mình, ông cho biết sau vài năm sinh sống ở Tây Phi, ông cùng gia đình đã đến định cư ở thành phố Annandale của bang Virginia vào năm 1982. Ông hiện đã có vợ người Mỹ và năm người con.

Sau đó, ông theo học Học viện Hải quân Hoa Kỳ ở thành phố Annapolis, bang Maryland, và trở thành người nhái và Sĩ quan Tháo gỡ Bom mìn sau khi tốt nghiệp.

Ông cho biết mình có bằng cao học vật lý tại trường Naval Postgraduate School và được học bổng nghiên cứu tại hai đại học MIT và Harvard.

Cũng theo thông tin trên trang web, ông Hùng Cao từng tham gia chiến đấu ở Iraq, Afghanistan và Somalia, và phục vụ trong Lực lượng Đặc nhiệm và đội đặc nhiệm SEAL.

Ông từng tranh cử Thượng viện Mỹ tại bang Virginia năm 2024 với sự ủng hộ của ông Trump, nhưng thất bại trước Thượng nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm Tim Kaine.

Vào tháng 10/2025, ông nhậm chức thứ trưởng Hải quân. Một tháng sau, ông đã tham gia đoàn tháp tùng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong chuyến công du tới Việt Nam.

Chuyến thăm của ông Hegseth diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán về khả năng Washington cung cấp trang thiết bị quân sự cho Việt Nam, bao gồm máy bay vận tải và trực thăng, đang kéo dài.

Trước đó, trong phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện vào tháng 6/2025, ông Hùng Cao đã khẳng định rằng nếu đắc cử chức thứ trưởng, ông sẽ "xây dựng một lực lượng Hải quân và Thủy quân lục chiến mạnh và có sức sát thương cao nhất mà thế giới từng chứng kiến".

Kể từ khi trở thành thứ trưởng Hải quân, ông Cao đã thúc đẩy việc cho phép các quân nhân từng từ chối tiêm vaccine Covid-19 theo quy định thời Tổng thống Joe Biden được quay trở lại phục vụ.

Khi đưa tin về việc ông Hùng Cao nhậm chức quyền bộ trưởng, báo chí Mỹ tập trung nhiều vào những phát ngôn của ông trong quá khứ.

Trong một cuộc tranh luận, ông đã chỉ trích các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) trong quân đội.

Phát biểu về tuyển quân Hải quân trong cuộc tranh luận, ông Cao nói: "Chúng ta cần những người đàn ông và phụ nữ 'alpha' sẵn sàng hy sinh đến cùng, thậm chí vượt qua mọi giới hạn bản thân. Đó là những người sẽ giúp giành chiến thắng trong chiến tranh," theo hãng thông tấn AP.

Ông Trump và ông Hegseth cũng đã nhiều lần chỉ trích chương trình DEI nói trên. Chính quyền Trump sau đó đã loại bỏ các chính sách DEI trên toàn Lầu Năm Góc.

Một tuyên bố khác được nhắc tới việc ông Hùng Cao bày tỏ phản đối việc viện trợ cho Ukraine trong một cuộc tranh luận với đối thủ Dân chủ khi tranh cử Hạ viện tại Virginia năm 2022.

"Tôi rất cảm thông với người dân Ukraine… Nhưng hiện nay chúng ta đang vay 55 tỷ USD từ Trung Quốc để chi trả cho cuộc chiến ở Ukraine. Không chỉ vậy, chúng ta còn đang làm cạn kiệt các nguồn dự trữ chiến lược quốc gia," ông nói.