Trump İran'ı Hark Adası ile tehdit ediyor

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın petrol ticaretinin kalbi olan Hark Adası üzerinden Tahran yönetimini tehdit etmeye devam ediyor. Bir yandan da Tahran yönetimiyle "ciddi görüşmeler" içinde olduklarını savunuyor.

Trump, son yaptığı sosyal medya paylaşımlardan birinde eğer Hürmüz Boğazı açılmazsa, İran'ın enerji altyapısını ve deniz suyu arıtma tesislerini bombalamakla tehdit etti.

Hukukçular, arıtma tesisi gibi sivil altyapıya yönelik bir saldırının, savaş suçu kapsamına girdiğini savunuyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt 30 Mart'taki basın toplantısında bu konudaki soruya, ABD ordusu "her zaman hukuk sınırları içinde hareket edecektir" yanıtını verdi.

İran, Beyaz Saray'ın sunduğu 15 maddelik plana henüz resmi olarak yanıt vermedi.

Donald Trump, İran'ı şartlarını kabul etmemesi karşısında Hark Adası gibi tehditlerle baskı altına almaya çalışıyor.

Adadaki İran savunması sorulduğunda Trump, "Herhangi bir savunmaları olduğunu düşünmüyorum. Onu [adayı] çok kolay alabiliriz" dedi.

Bu açıklamalarla eş zamanlı olarak, özel kuvvetlerden oluşan binlerce Amerikan askeri daha Ortadoğu'ya ulaştı.

BBC'nin ABD'deki yayın ortağı CBS News, seçkin birlik olarak adlandırılan deniz komandolarının bölgeye ulaştığını bildiriyor.

CBS'nin bildirdiğine göre, bölgede binlerce ABD deniz piyadesi ile havadan indirme birliği de bulunuyor.

Washington Post gazetesi, Pentagon'un İran'da haftalarca sürecek kara operasyonlarına hazırlandığını duyurdu.

Wall Street Journal'ın haberine göre ise Trump, İran'dan yaklaşık 450 kilogram uranyumun çıkarılmasını hedefleyen bir askeri operasyonu değerlendiriyor.

Gazeteye konuşan ve ismi açıklanmayan güvenlik yetkililerine göre, söz konusu operasyon "ABD güçlerinin günlerce ya da daha uzun süre İran içinde bulunmasını gerektirebilir"

The New York Times ise bölgeye konuşlandırılan askerlerin, İran'ın İsfahan'daki nükleer tesisinde bulunan yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu hedef alan bir görevde kullanılabileceğini yazdı.

Haberde ayrıca bu birliklerin Hark Adası'nı ele geçirmek ya da Hürmüz Boğazı'nı korumak amacıyla da kullanılabileceği ifade edildi.

New York Times, bu ayın başlarında Trump'ın İsfahan'da bir dağın derinliklerinde depolandığı düşünülen, "nükleer silah seviyesine yakın" materyalin ele geçirilmesi ve imha edilmesine yönelik bir operasyonu "ciddi şekilde değerlendirdiğini" aktarmıştı.

Her iki yayın organı da böyle bir operasyonun son derece karmaşık ve yüksek riskli olacağına dikkat çekiyor.

BBC, konuya ilişkin yorum almak için Beyaz Saray ve Pentagon ile iletişime geçti.

'İran'da rejim değişti'

Trump 29 Mart Pazar gecesi yaptığı açıklamada, İran'da rejim değişikliğini başardıklarını iddia etti.

Air Force One uçağında gazetecilere açıklama yapan Trump, "Gerçekten rejim değişikliği olduğunu söyleyebiliriz çünkü hepsi öldürüldüler" dedi.

Trump, "Şimdi ise daha önce kimsenin karşılaşmadığı, tamamen farklı bir grupla muhatabız. Bunu bir rejim değişikliği olarak görüyorum ve açıkçası oldukça makuller" ifadelerini kullandı.

Trump İran'ın ABD ile anlaşma yapacağına inandığını, ama anlaşma yapmayabileceklerini de söyledi, "İran'la hiçbir zaman emin olamazsınız, çünkü müzakere yaparız ama sonra onları patlatmak zorunda kalabiliriz" diye konuştu.

Son gelişmeler neler?

Analiz: Hark tehdidi bir blöf mü?

BBC güvenlik muhabiri Frank Gardner'ın analizi

İran'ın Körfez'in kuzeyindeki adasına olası bir ABD kara saldırısı hakkında o kadar çok gürültü koptu ki, bunun bir aldatma planının parçası olup olmadığını sorgulamak gerekiyor.

Hark Adası'nın İran için stratejik değeri tartışılmaz.

Ülkenin petrol gelirlerinin %90'ı bu adaya dayanıyor. İran, petrolünü müşterilerine ulaştırmak için başka yollara sahip olduğunu iddia etse de, Hark'ın kontrolünü kaybetmesi Tahran'a ciddi bir darbe olacaktır.

Ancak, Körfez'de Amerika'nın hedefinde olabilecek başka adalar da var.

Bunlar arasında, Hürmüz Boğazı'ndaki önemli liman kenti Bendar Abbas açıklarında yer alan küçük Larak Adası da bulunuyor.

İran boğazdaki tüm tanker trafiğini bu ada üzerinden kontrol ediyor ve gemi başına 2 milyon dolar geçiş ücreti talep ettiği iddia ediliyor.

Yeraltı füze fırlatma bataryaları ve insansız hava aracı üsleri barındırdığından şüphelenilen Keşm Adası da burada.

Ayrıca, mülkiyeti İran ve BAE arasında tartışmalı olan ancak tamamı İran tarafından işgal edilmiş üç ada daha var: Abu Musa, Büyük ve Küçük Tunbs.

İran'ın Körfez'deki adaları, gemi trafiğini tehdit edebilecek ve ona coğrafi bir avantaj sağlayabilecek koruyucu bir kalkan oluşturuyor.