Petrol fiyatı 115 doları gördü, borsalar düşüşte

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD'nin Ortadoğu'ya asker göndermesi ve İran ile müzakerelerdeki belirsizlik gibi gelişmeler sonrası Brent petrol fiyatı haftaya yükselişle başladı, Asya borsalarıysa düşüşte.

Asya piyasalarında Brent petrol fiyatı yaklaşık %3 yükselerek 115 doların üstüne çıktı.

Japonya Nikkei 225 borsası haftaya yaklaşık %4,5'lik bir düşüşle, Güney Kore Kospi borsasıysa %3,5'lik düşüşle başladı.

Petrol fiyatları geçen haftayı 112 dolar civarında kapamıştı.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasından sonra petrol fiyatları ciddi şekilde arttı. İran saldırılara misilleme olarak, dünyanın en yoğun petrol nakliye yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmış durumda.

Dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) yaklaşık %20'si normalde bu boğazdan geçiyor. Dolayısıyla savaş birlikte küresel yakıt fiyatları yükseldi.

Savaş öncesiyse petrolün varil fiyatı 72 dolar civarıydı.

Petrol varil fiyatı 9 Mart'ta 120 dolara ulaşarak rekor kırmış, sonrasında ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın sonunun yaklaştığına dair açıklamalarıyla birlikte düşmüştü.

Ortadoğu'daki savaşta geçen hafta ABD ve İran arasındaki müzakere belirsizliğiyle geçerken, hafta sonu Yemen'deki İran destekli Husiler, savaşın başından bu yana ilk kez İsrail'e saldırı düzenledi.

İran'a yönelik saldırılar da sürerken, Tahran bölgedeki ABD üniversiteleri ile ABD ve İsrailli yetkililerin evlerinin hedef alınacağı tehdidinde bulundu.

ABD'nin bölgeye 3.500 asker gönderdiğini açıklaması da gerilimi artırdı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ülkesinin silahlı kuvvetlerinin "Amerikan askerlerinin karaya çıkmasını beklediklerini, üzerlerine ateş yağdıracaklarını" söyledi.

Trump: 'İran'ın petrolünü alabiliriz'

ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü Financial Times (FT) gazetesine yaptığı açıklamada, "İran'daki petrolü almak istediğini" söyleyerek, İran'ın petrol ticaretinin kalbi olan Hark Adası'na el koyabileceklerini belirtti.

Trump, "Dürüst olmam gerekirse, en çok istediğim şey İran'daki petrolü almak olur ama ABD'deki bazı aptal insanlar 'Bunu neden yapacaksın?' diye soruyor, ama onlar aptal insanlar" dedi.

İran'ın buradaki savunma kabiliyetiyle ilgili soruya Trump, "Bir savunma kuvvetleri olduğunu düşünmüyorum, burayı kolayca alabiliriz" dedi.

Trump bu olası hamleyi Venezuela'da yaptıklarıyla kıyasladı. ABD, Ocak ayında Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu alıkoyması ardından ülkenin petrol sektörünü "süresiz olarak" kendi kontrolleri altına aldıklarını açıklamıştı.

Hark Adası İran için neden önemli?

Trump, İran'ın petrolünü almak için, Hark Adası'nı almaları gerekeceğini söyleyerek "Hark Adası'nı belki alırız, belki almayız. Çok fazla opsiyonumuz var. Belki bir süre orada kalabiliriz de" dedi.

Hark Adası, İran kıyılarından sadece 24 kilometre uzaklıktaki küçük bir kayalık çıkıntı.

Boyutuna rağmen, İran'ın enerji altyapısının en kritik parçalarından biri.

ABD'nin Basra Körfezi'nin kuzeyindeki bu küçük ama hayati öneme sahip adaya saldırısı aslında İran'ın ekonomik can damarına saldırmak gibi.

İran'ın ham petrolünün % 90'ı, anakaradan boru hatlarıyla adadaki bir terminale taşınıyor.