یک ماه زیر آتش؛ غیرنظامیان در تهران چگونه تحت تاثیر حملات نظامی قرار گرفته‌اند؟

یک ماه است که ایران درگیر جنگ با آمریکا و اسرائیل است.

آمریکا و اسرائیل در سراسر این کشور، اهدافی را که به حکومت مرتبط دانسته می‌شوند، هدف حملات خود قرار داده‌اند.

اما این حملات تاثیر ویرانگری بر غیرنظامیانی که در نزدیکی این اهداف زندگی می‌کنند نیز داشته است.

آن‌ها اکنون میان بمباران از آسمان و حکومتی گرفتار شده‌اند که اعتراض‌های ضدحکومتی دی ماه ۱۴۰۴ را به‌شکلی خونین سرکوب کرد.

از زمان آغاز جنگ، بی‌بی‌سی در حال جمع‌آوری تصاویر، روایت‌ها و سایر شواهد از داخل ایران بوده است.

بی‌بی‌سی به‌ندرت اجازه ورود به ایران را دارد و در این مدت نیز چنین امکانی برایش فراهم نشد.

ما داده‌های آمریکا و اسرائیل، ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی و تصاویر ماهواره‌ای را تحلیل کرده‌ایم.

تحلیل ما نشان می‌دهد مجموعه‌ای از حملات به اهداف مرتبط با حکومت در تهران انجام شده که در میان محله‌های مسکونی قرار دارند و پیامدهای مرگباری برای ساکنان اطراف آن‌ها داشته‌اند.

پیش از آن‌که یک ساختمان چندطبقه در محله رسالت در ۱۸ اسفند بر اثر حمله هوایی اسرائیل ویران شود، ده‌ها خانواده در آن زندگی می‌کردند.

یک ساختمان مسکونی دیگر در آن سوی خیابان نیز در این حمله هوایی ویران شد.

مقام‌های محلی و ساکنان می‌گویند فقط در این حمله، بین ۴۰ تا ۵۰ نفر کشته شده‌اند.

کسانی که بی‌خانمان شده‌اند، اکنون در هتلی در نزدیکی محل اسکان داده شده‌اند.

ارتش اسرائیل به بخش جهانی بی‌بی‌سی گفت که هدف این حمله، یک ساختمان نظامی متعلق به بسیج، زیرمجموعه سپاه پاسداران و از بازوهای امنیتی حاکمیت ایران، بوده است.

اما بررسی پیامدهای حمله نشان می‌دهد که اثر آن بسیار فراتر از همان یک محل بوده است.

تصاویر ماهواره‌ای که در روزهای پس از حمله گرفته شده، نشان می‌دهد دست‌کم چهار ساختمان در فاصله‌ای کوتاه از یکدیگر تخریب شده‌اند.

در حالی که یکی از آن‌ها به‌طور شناخته‌شده با بسیج مرتبط بوده، به نظر می‌رسد ساختمان‌های اطراف مسکونی بوده‌اند.

ویدیوهای محل که توسط بی‌بی‌سی آی راستی‌آزمایی شده، ویرانی گسترده‌ای را در سراسر این محله نشان می‌دهد. تحلیل ما نشان می‌دهد که ساختمان‌هایی تا فاصله ۶۵ متری بر اثر انفجار به‌شدت آسیب دیده‌اند.

کارشناسان نظامی به بی‌بی‌سی آی گفته‌اند که نیروی هوایی اسرائیل احتمالا در تهران از بمب‌های بزرگ سری مارک ۸۰ استفاده می‌کند که اغلب به سامانه‌های هدایت دقیق مجهز هستند.

آن‌ها افزودند که ابعاد و گستره میزان تخریب مشاهده‌شده درمحله رسالت با استفاده از بمب مارک ۸۴، بزرگ‌ترین نوع این سری با وزن ۹۰۷ کیلوگرم، همخوانی دارد.

تصاویری از بمب‌های عمل‌نکرده‌ای که با این نوع مطابقت دارند نیز در شهر ثبت شده‌اند.

سازمان ملل پیش‌تر از کشورها و گروه‌های درگیر در جنگ خواسته است از به‌کارگیری بمب‌های قدرتمند در مناطق پرجمعیت به دلیل خطر برای جان غیرنظامیان خودداری کنند.

بی‌بی‌سی آی با دو کارشناس حقوق بشردوستانه بین‌المللی گفت‌وگو کرده است که معتقدند استفاده از چنین بمب سنگینی در یک منطقه پرجمعیت، با توجه به آسیب احتمالی به غیرنظامیان، ممکن است نامتناسب و احتمالا غیرقانونی باشد.

نمونه رسالت یک مورد استثنایی نیست.

از زمان آغاز درگیری، ارتش اسرائیل گفته است که بیش از ۱۲ هزار بمب در سراسر ایران و ۳۶۰۰ بمب بر تهران فروریخته است.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده نیز اعلام کرده بیش از ۱۰ هزار هدف را در ایران هدف قرار داده است.

بسیاری از این حملات آمریکا و اسرائیل، کلانتری‌ها، پایگاه‌های بسیج، مقرهای انتظامی، دانشگاه‌های نظامی و پلیس، خانه‌های امن، منازل مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و همچنین انبارهای احتمالی مهمات و ایست‌های بازرسی را هدف گرفته‌اند.

این اهداف اغلب در میان محله‌های پرجمعیت شهری قرار دارند.

۱۰ اسفند ۱۴۰۴، اسرائیل به کلانتری عباس‌آباد در نزدیکی میدان نیلوفر حمله کرد؛ جایی که خانواده‌ها پس از افطار ماه رمضان گرد هم آمده بودند.

گزارش‌ها حاکی از کشته شدن دست‌کم ۲۰ نفر است، هرچند بی‌بی‌سی این رقم را تایید نکرده است.

ارتش اسرائیل مسئولیت این حمله را تایید کرده و گفته «یک هدف نظامی» را هدف قرار داده است.

تحلیل بی‌بی‌سی آی از محل انفجار نشان می‌دهد که، همانند رسالت، دامنه خسارت بسیار فراتر از هدف اعلام‌شده بوده است.

بر اساس حقوق بشردوستانه بین‌المللی، همه طرف‌های درگیر باید میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند.

همچنین میزان آسیب احتمالی به غیرنظامیان یا ساختمان‌های غیرنظامی باید متناسب با مزیت نظامی مورد انتظار از آن اقدام باشد.

این قوانین همچنین ایجاب می‌کند که طرف‌ها تا حد امکان از استقرار اهداف نظامی در داخل یا نزدیکی مناطق پرجمعیت خودداری کنند.

وزارت بهداشت ایران روز پنجشنبه ۷ فروردین گفت که دست‌کم ۱۹۳۷ نفر تاکنون در جریان جنگ کشته شده‌اند.

خبرگزاری هرانا مستقر در آمریکا شمار کشته‌ها را تا شش فروردین ۱۴۰۵، ۱۴۹۲ غیرنظامی و از جمله دست‌کم ۲۲۱ کودک برآورد کرده و گفته در حال بررسی اسناد و گزارش‌ها از ۶۷۰ کشته دیگر است.

ساکنان محلی به بی‌بی‌سی آی گفته‌اند حملاتی که مناطق مسکونی را هدف قرار می‌دهد، حتی در میان کسانی که پیش‌تر منتقد حکومت ایران بوده‌اند نیز خطر افزایش نارضایتی را به همراه دارد.

بی‌بی‌سی از نیروهای ارتش اسرائیل درباره موارد مطرح‌شده در این گزارش پرس‌وجو کرد. این نهاد حملات را تایید کرد، اما توضیح بیشتری نداد. وزارت دفاع آمریکا نیز پاسخی ارائه نکرد.

ایران نیز در جریان جنگ، زیرساخت‌های غیرنظامی و ساختمان‌های مسکونی در کشورهای اطراف، از جمله فرودگاه‌ها و هتل‌ها، به‌ویژه در کشورهای هم‌پیمان واشنگتن در حوزه خلیج فارس را هدف قرار داده است.

در تهران، ساکنان شهر از نحوه واکنش مقام‌های ایرانی به جنگ انتقاد کرده‌اند.

آن‌ها به بی‌بی‌سی گفته‌اند که نشانه‌ای از تامین اقدامات اولیه ایمنی، از جمله پناهگاه‌های عمومی، حمایت برای تخلیه یا اسکان موقت افراد بی‌خانمان‌، دیده نمی‌شود.

چندین نفر گفتند هیچ راهنمایی درباره این‌که در زمان حملات کجا بروند یا چگونه از خود محافظت کنند، دریافت نکرده‌اند.

یکی از ساکنان گفت: «هیچ آژیر یا هشداری نیست؛ فقط صدای انفجار را می‌شنوید.»

در نبود اطلاع‌رسانی روشن و در شرایط قطع اینترنت، بسیاری گفته‌اند احساس ناامنی و بلاتکلیفی می‌کنند و نمی‌دانند حمله بعدی چه زمانی و کجا رخ خواهد داد.

حکومت ایران نیز به‌طور علنی هیچ برنامه سراسری مشخصی برای دفاع غیرنظامی در برابر این حملات اعلام نکرده است.

ایالات متحده و اسرائیل می‌گویند زیرساخت‌های حکومت ایران را هدف قرار می‌دهند.

اما در شهری که این زیرساخت‌ها در کنار خانه‌ها، مغازه‌ها و مدارس قرار دارند، پیامدها بسیار فراتر از اهداف اعلام‌شده احساس می‌شود.

برای کسانی که این وضعیت را تجربه می‌کنند، این فشار در قالب خانه‌های از دست‌رفته، خانواده‌های ازهم‌پاشیده و این احساس رو به افزایش سنجیده می‌شود که هیچ‌جا واقعا امن نیست.