د سولې نوبل جایزې روسي ګټونکي نه د "جایزې ردولو غوښتنه شوې"

د سږ کال سولې نوبل جایزې روسي ګټونکي ران راچینسکي ویلي، د کرملین واکمنانو ترې غوښتي چې دا جایزه رد کړي.

راچینسکي، چې د روسییې د حقوقي (میموریل) ټولنې مشر هم دی، ویلي ترې وغوښتل شول چې دا جایزه ونه مني؛ ځکه چې د جایزې دوره نور شریک ګټونکي - د اوکرایین د ملکي ازادیو د مرکز مشره او بیلاروس کې د انساني حقونو یو زنداني مدافع- "نا مناسب" ورته ګڼل شوي.

"میموریل" په روسیه کې د ملکي حقونو له اوږده تاریخ لرونکو ټولنو ګڼل کېږي چې تېر کال حکومت وتړله.

د روسیې د بهرنیو چارو له وزارت سره په دې تړاو اړیکه ونیول شوه.

د بي بي سي ځانګړي (هارډ ټاک) پروګرام کې راچیسکي وویل، ټولنې ته یې سپارښتنه شوې چې جایزه رد کړي خو "طبیعي ده موږ دې سپارښتنې ته ډېر پام نه کوو".

که څه هم د هغه د خوندیتوب په اړه اندېښنه شته، خو راچیسکي وویل د میموریل ټولنې کار لا هم اړین دی.‌

ده وویل "نن روسیه کې، هېڅوک د شخصي خوندیتوب ضمانت نه لري. هو، ډېر خلک ووژل شول. خو پوهېږو چې دولت ته به څوک سزا ورکړای شي... له دې کړاو نه په یوه طریقه د وتلو اړتیا ده".

دغه ټولنه د پخواني شوروي اتحاد د ځپلو تاریخي پې‍ښې مستندوي.

دې ټولنې خپل لومړنی مشر ارسیني روګینسکي د پخواني شوروي د کار کمپونو ته استولی و چې 'د کمونېزم ضد' اړوند تاریخ په اړه څېړنه وکړي.

د نوبل جرګګۍ د لومړي جایزه ګټونکي د اعلانولو پرمهال وویل،‌ (میموریل) ټولنه ددې لپاره جوړه شوې چې (د تېر وخت نادودې د نویو جرمونو ترسره کولو مخنیوي کې یو اساسي کار دی).

راچینسکي په دریو بېلابېلو هېوادونو کې جایزه ګټونکو ته د جایزې ورکولو پرېکړه ښه کار بللی دی.

خو له روسي جایزه ګټونکي سره جایزه کې شراکت هم لانجې راپارولې دي.

هغې ښځې چې په اوکرایین کې د ملکي ازادیو د مرکز مشري کوي او د جایزې بله ګټونکې ده، له راچینسکي سره یوځای له مرکې انکار کړی او بي بي سي له دواړو سره اوسلو کې جلا - جلا مرکې وکړې.

کله چې له هغې وپوښتل شول چې ولې یې جلا مرکه غوره وګڼله، د اولکسندر ماتویچوک ځواب دا و چې "اوس موږ په جګړه کې یو او غواړو د بشر حقونو په باب د اوکراییني مدافعانو غږ واورېدل شي".

هغې پر روسیې خپلو جیو سیاسي موخو ته د رسېدو لپاره له جګړې نه د یوې وسیلې د کارولو تور ولګاوه او وايي‌ چې د شخړې زیاتولو لپاره یې جنګي جرم هم وکړ.‌

د جایزې دریم ګټونکی د بیلاروس د انساني حقونو یو مدافع الیس بیالیاتڅکي دی، چې د تېر کال له جولای میاشتې راهیسې له محاکمې پرته د خپل هېواد زندان کې پروت دی.

دی بیلاروس کې د انساني حقونو د (فیاسنا) یا "پسرلي" په نامه مرکز بنسټګر دی. دا مرکز په ۱۹۹۶ کال کې بیلاروس کې د هغه وخت د مشر الکسندر لوکاشینکو له لوري د راپارېدلو لاریونیانو د وحشیانه ځپلو په غبرګون کې جوړ شو.

بیالیاتڅکي درې کاله زندان کې تېر کړل او په ۲۰۱۴ کال خوشی شو.

اغلې ماتویچوک د جایزې بیلاروسي شریک (بیالیاتڅکي) په اړه ویلي چې هغه "یو ډېر زړور سړی دی، نو ځکه ان زندان کې هم خپله مبارزه روانه ساتي".