Aba-Houthi bo muri Yemen bafashwa na Iran bagabye igitero cya misile kuri Israel bwa mbere kuva intambara itangiye

Igihe co gusoma: iminota 3

Umutwe w'aba-Houthi wo muri Yemen ushyigikiwe na Irani wemeje ko wagabye igitero kuri Israel ku nshuro ya mbere kuva intambara y'Amerika-Israel na Irani itangiye.

Uwo mutwe uvuga ko warashe uruhererekane rwa misile zo mu bwoko bwa 'ballistic' "zigambiriye ahantu ha gisirikare h'ingenzi cyane ho muri Israel", mu gusubiza ku iraswa rya Irani, Libani, Iraq n'ubutaka bw'Abanye-Palestine.

Iryo tangazo ryongeraho ko ibikorwa by'uwo mutwe bizakomeza kugeza "ubushotoranyi" burangiye mu bice byose.

Mbere, ingabo za Israel (IDF) zatangaje ko zatahuye ndetse zisama igisasu cya misile cyarashwe muri Israel kivuye muri Yemen, nyuma yuko umuvugizi w'umutwe w'aba-Houthi avuze ko bazinjira mu ntambara niba ibitero kuri Irani bikomeje.

Ku wa gatanu, Yahya Saree, umuvugizi wa gisirikare w'uwo mutwe, yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa Telegram ati:

"Turemeza ko intoki zacu ziri ku mbarutso ngo twinjire mu bya gisirikare mu buryo butaziguye" intambara nikomeza gufata indi ntera, ibindi bihugu bikifatanya n'Amerika na Israel mu kurwanya Irani, Inyanja Itukura igakoreshwa mu "gukora ibikorwa by'ubushotoranyi by'Amerika na Israel kuri Repubulika ya Kisilamu ya Irani no ku gihugu icyo ari cyo cyose cya kisilamu".

Mu yandi makuru, ubwato rutura bw'intambara bw'Amerika bwikorera indege z'intambara, bwitwa USS George HW Bush, buzerekeza mu buyobozi bukuru bw'ingabo z'Amerika bwo mu karere k'uburasirazuba bwo hagati, nkuko abantu benshi babibwiye igitangazamakuru CBS News, gikorana na BBC muri Amerika.

Ubwo bwato bw'intambara, wagereranya n'ikigo cy'indege za gisirikare kireremba ku mazi magari, bushobora kwikorera indege zirenga 80.

Mbere muri uku kwezi, ubwo bwato USS George HW Bush hamwe n'itsinda ry'amato njya rugamba afatanya na bwo byarangije amahugurwa abanziriza koherezwa mu kazi, ndetse bushobora kuba bugiye kwinjira mu bikorwa bya gisirikare by'Amerika muri Irani, nkuko abategetsi bo muri Amerika babibwiye CBS.

Muri iki cyumweru, amato abiri y'intambara ashwanyaguza ibisasu bya misile biyoborwa - ubwato bwitwa USS Donald Cook n'ubwato bwitwa USS Mason - na yo yahagurutse muri Amerika, afata inzira yerekeza mu bikorwa bya gisirikare by'Amerika muri Irani.

Ubundi bwato bw'intambara, bwitwa USS Ross, na bwo bwavuye muri Amerika muri iki cyumweru, nubwo aho bwerekeje hataratangazwa.

Ibi bibaye mu gihe intambara y'Amerika-Israel na Irani yinjiye mu kwezi kwa kabiri. Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Amerika Marco Rubio yavuze ko iyi ntambara na Irani izaba yarangiye "mu byumweru, si amezi".

Hagati aho, amakuru yo mu bitangazamakuru byo muri Amerika avuga ko abasirikare nibura 12 b'Amerika bakomerekeye mu gitero Irani yagabye ku kigo cya gisirikare cy'Amerika cya Prince Sultan Airbase kiri muri Arabie Saoudite.

Steve Witkoff, intumwa yihariye ya Perezida w'Amerika Donald Trump, avuga ko Amerika yizeye gukorana inama na Irani "muri iki cyumweru" ndetse ko Washington "yiteze" kubona igisubizo ku ngingo 15 z'amasezerano ziri ku meza.

Umuryango w'impirimpanyi z'uburenganzira bwa muntu ukorera muri Amerika (Human Rights Activists News Agency) uvuga ko abasivile 1,464, barimo abana nibura 217, bishwe muri Irani mu kwezi kwa mbere kw'iyi ntambara.

Ibihugu byinshi byo mu Kigobe cy'Abarabu byatangaje ko byagabweho ibitero bishya byo mu kirere ndetse ko byasamye ibisasu.

Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE) yavuze ko ubwirinzi bwo mu kirere bwayo bwahanganye n'ibisasu bya misile byo mu bwoko bwa 'ballistic' hamwe n'indege nto z'intambara zitajyamo umupilote (drone) byavuye muri Irani. Kuwait na Bahrain na byo byatangaje ko byasamye 'drone' za Irani.

Minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Irani Abbas Araghchi yavuze ko Israel yarashe kuri ebyiri mu nganda zayo nini cyane zitunganya ibyuma, ku rugomero rw'amashanyarazi, ku bigo bibiri bya nikleyeri bya gisivile no ku bindi bikorwa-remezo bimwe na bimwe, asezeranya ko Irani izihorera mu buryo buremereye bungana n'ubwo.