Ortadoğu'da savaş 21. gününde. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu doğalgaz sahalarına saldırmayacaklarını söyledi. Trump, İran'a kara birlikleri göndermeyeceklerini söyledi. ABD'nin bazı müttefikleri ise "Hürmüz'de desteğe hazırız" açıklaması yaptı. Son gelişmeler.
Ortadoğu’daki savaşın 21. günü geride kalırken anlık gelişmeleri aktardığımız bu canlı sayfayı kapatıyoruz.
Son üç günün gelişmelerini aşağıda bulabilirsiniz.
28 Şubat’tan başlayan savaşta ilk 18 günün anlık gelişmelerine ise bu linkten ulaşabilirsiniz.
Takip ettiğiniz için teşekkürler.
Kaynak, Getty Images
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, BBC’ye yaptığı açıklamada, dünya "tarihin en büyük küresel enerji güvenliği tehdidiyle" karşı karşıyayken, hükümetlerin enerji kullanımını azaltma konusunda "daha açık konuşması" gerektiğini söylüyor.
Fatih Birol, bugün IEA tarafından yayımlanan ve işletmeler ile hanelerde petrol talebinin nasıl azaltılabileceğine dair, otoyollarda hız sınırlarının düşürülmesi ve mümkün olan yerlerde evden çalışılması gibi, öneriler içeren rapora atıfta bulunuyor.
Birol, insanların harekete geçmesi için "yüksek benzin ve enerji fiyatları fiyatları gibi finansal teşvikler" olduğunu söylüyor.
"Bu, işletmelerin ve aynı zamanda tüketicilerin, hanehalklarının bütçesine iyi gelecek çünkü ekonomi yapmalarına yardımcı olacak."
IEA, 1970'lerdeki petrol şokunun ardından kuruldu ve en önemli görevlerinden biri küresel ekonomi için yeterli enerji arzının sağlanması. Ancak ABD-İsrail’in İran'a karşı savaşıyla ortaya çıkan tehdidin "çok daha büyük" olduğunu söylüyor.
"Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra yaşadığımız doğal gaz fiyat şokundan da büyük" diyor ve gübre ile petrokimya sektörlerinin de"büyük sorunlarla" yüzleştiğini belirtiyor.
"Bence dünya bugün karşı karşıya olduğumuz enerji güvenliği sorununun derinliğini hâlâ tam olarak kavrayabilmiş değil."
Hükümetlerin "daha açık konuşması gerektiğini ama bunun yapmaları gereken işin yalnızca bir bölümü olduğunu" söylüyor.
"Diğer bölümü ise yenilenebilir ve nükleer gibi yerli enerji üretimini artırmak" diye ekliyor.
Kaynak, Getty Images
ABD Başkanı Donald Trump NATO üyesi müttefiklerini "korkaklar" olarak nitelendirdi ve gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenle geçmesine izin vermelerinin onlar için "kolay" olacağını öne sürdü.
Trump'ın sahip olduğu Truth Social sosyal medya platformundaki paylaşımı şöyle:
"NATO ABD olmadan KÂĞITTAN BİR KAPLANDIR! Nükleer Güce Sahip bir İran’ı durdurmak için verilen mücadeleye katılmak istemediler.
"Şimdi bu mücadele Askeri olarak KAZANILDI, onlar için çok az tehlike varken ödemek zorunda kaldıkları yüksek petrol fiyatlarından şikâyet ediyorlar ama Hürmüz Boğazı’nı açmaya yardım etmek istemiyorlar; yüksek petrol fiyatlarının tek sebebi basit bir askeri manevra.
"Yapmaları ne kadar kolay, ne kadar az riskli. KORKAKLAR ve bunu UNUTMAYACAĞIZ!"
Kaynak, Getty Images
İncirlik hava üssüne ev sahipliği yapan Adana'da bazı sosyal medya kullanıcılarının sirenlerin çaldığına dair videolar paylaşmasının ardından Milli Savunma Bakanlığı tarafından konuyla ilgili açıklama yapıldı.
Bakanlık kaynaklarının basına yaptığı yazılı bilgilendirmede olayın yanlış alarm olarak değerlendirildiği belirtildi.
Herhangi bir saldırı veya olumsuz bir durumun olmadığı belirtildi.
Kaynak, PA Media
İranlı bir erkek ile uyruğu henüz açıklanmayan bir kadın, İngiltere'nin nükleer silahlı denizaltılarının bulunduğu Faslane deniz üssüne girmeye çalıştıkları gerekçesiyle gözaltına alındı.
İskoçya'da bulunan üsse girmek isteyen kişilerin, 34 yaşında bir erkek ve 31 yaşında bir kadın olduğu açıklandı.
İskoçya polisi olayın Perşembe günü saat 17:00 civarında HM Clyde Deniz Üssü'nde yaşandığını duyurdu.
Kraliyet Donanması da, şüphelilerin Helensburgh, Argyll ve Bute yakınlarındaki üsse "başarısız şekilde girmeye çalıştıkları" açıklamasını yaptı.
Faslane, Kraliyet Donanması'nın tüm nükleer denizaltılarının bulunduğu üs.
Fransız savaş gemisinde bir subay, güvertede yaptığı koşuyu, egzersiz kayıt uygulaması Strava'ya yükleyerek Ortadoğu'ya konuşlandırılmış uçak gemisinin yerini ifşa etti.
Haber Fransız haber kuruluşu Le Monde tarafından duyuruldu.
Arthur olarak anılan subayın, 13 Mart'ta Charles de Gaulle uçak gemisinin güvertesindeki 35 dakikalık koşuyu uygulamaya yüklediği belirtiliyor.
Le Monde'un haberine göre, uygulamadaki harita, geminin konumunu Kıbrıs'ın kuzeybatısında, Türk kıyılarından yaklaşık 100 km uzakta gösterdi.
Fransız silahlı kuvvetleri, AFP haber ajansına, haberin doğru olması durumunda uygun önlemlerin alınacağı açıklamasını yaptı.
Charles de Gaulle Ortadoğu'daki savaş için bölgeye gönderildi.
İran saldırılarında şu ana dek bir Fransa askeri öldürüldü.
İngiltere'de Başbakanlık ofisinden yapılan açıklamada, ülkenin "geniş çaplı savaşa dahil olmayacağı" vurgulandı.
Açıklama İran'ın, İngiltere'ye yaptığı üs uyarısı sonrası geldi.
İran Dışişleri Bakanı, İngiliz mevkidaşına ABD'nin askeri üslerini kullanmasına izin vermenin "saldırganlığa katılım" olarak değerlendirileceği uyarısı yaptı.
Başbakanlık ofisinden yapılan açıklama şöyle:
"Pozisyonumuz çok açık. İlk saldırılara katılmadık ve geniş çaplı savaşa dahil olmuyoruz. İran'ın devam eden kontrolsüz saldırganlığına karşılık olarak, ABD'nin üslerimizi savunma çerçevesinde ve sınırlı amaçla kullanmasına izin verdik."
Kaynak, Iran medyası / AFP via Getty Images
Savaşın ilk günlerinde Avustralya'daki Asya Kupası'nda olan İranlı kadın futbolcular iki eksikle ülkelerine döndü.
Milli marş krizi nedeniyle Avustralya hükümeti ülkesine dönmek istemeyen futbolculara vize teklif etmişti.
İlk başta bu teklifi kabul eden yedi futbolcudan, beşi daha sonra karar değiştirdi.
Takım Türkiye'ye ulaşmaları sonrası Iğdır üzerinden otobüsle Tahran'a döndü.
19 Mart akşamı ülkeye dönen kadın futbolculara halka açık bir etkinlik yapıldı.
Avustralya'da iltica talebinde bulunan İran kadın milli futbol takımının iki üyesi, bu ülkede Brisbane Roar futbol takımıyla antreman yapmaya başladı.
İran, İngiltere hükümetini uyararak, ABD'nin askeri üslerini kullanmasına izin vermenin "saldırganlığa katılım" olarak değerlendirileceğini açıkladı.
Açıklama İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapıldı.
Bu uyarıyla eş zamanlı olarak ABD'ye ait iki B-52 bombardıman uçağı 19-20 Mart arasında 15 saatlik bir görev yaptıktan sonra İngiltere'nin Gloucestershire bölgesindeki üsse döndü.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin İngiliz mevkidaşı Yvette Cooper ile yaptığı telefon görüşmesinde, Washington'a yardımın "durumun tırmanmasına" yol açabileceği konusunda uyarı yaptığı aktarılıyor.
Arakçi ayrıca İngiltere'yi, İsrail'in Güney Pars doğalgaz sahalarına yönelik saldırılarını kınamamakla da eleştirdi.
Kaynak, Mizan Haber Ajansı
İran devlet medyasına göre, Ocak ayındaki hükümet karşıtı protestolarda polis memurlarını öldürmekle suçlanan üç kişi idam edildi.
Bunlar, gösterilerle bağlantılı olarak gerçekleştirilen ilk idamlar oldu.
BBC'nin ABD'deki ortağı CBS'in aktardığına göre, idam edilenler arasında İran milli güreş takımının üyesi 19 yaşındaki Saleh Mohammadi isimli genç de vardı.
Tasnim haber ajansına göre idamlar, Perşembe sabahı yerel saatle kuzeydeki Kum eyaletinde, Yüksek Mahkeme'nin ölüm cezalarını onaylamasının ardından gerçekleşti.
ABD Başkanı Donald Trump Ocak ayında, protestocuların idam edilmesi halinde İran'a karşı "sert önlemler" alınacağını söylemişti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise yanıt olarak protestocuları idam etme "planları olmadığını" savunmuştu.
İnternet denetleyicisi NetBlocks'a göre İran' 21 gündür "dijital karanlık" içinde.
NetBlocks tarafından Perşembe günü yayımlanan raporda mevcut internet engelinin İran tarihindeki en uzun kısıtlama olduğu belirtildi. Bu yasağın süresi, Aralık sonu ve Ocak'taki toplu eylemler sırasında uygulanan internet yasaklarını da geçti.
Kaynak, Cumhurbaşkanlığı/ Mustafa Kamacı/Anadolu Ajansı/Getty Images
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, memleketi Rize'de bayram namazı kıldıktan sonra ABD-İsrail İran savaşı hakkında konuştu.
Erdoğan, "Orta Doğu şu anda kaynıyor ve bu siyonist İsrail malum yüzlerce, binlerce insanı katletti. İnşallah bunun bedelini de ödeyeceğinden hiç şüphem yok" ifadelerini kullandı.
İran Devrim Muhafızları sözcüsü Ali Muhammed Naini ABD-İsrail hava saldırılarında öldürüldü.
Reuters haber ajansının muhafızlara ait Sepah News sitesinden aktardığı açıklamaya göre Naini sabaha karşı öldürüldü.
Fars haber ajansı, Naini'nin kırk yıldır Devrim Muhafızları bünyesinde görev aldığını ve son iki yıldır sözcülük görevi yürüttüğünü yazdı.
Kaynak, Getty Images
BBC Verify
BBC'nin doğrulama servisi BBC Verify'ın incelediği verilere göre Mart'ın başından bu yana İran güçlerinin aralıklı saldırılarına rağmen Hürmüz Boğazı'ndan yüze yakın gemi geçti.
Dünyanın en yoğun taşımacılık koridorlarından biri olan Hürmüz'den bazı enerji ve gündelik mallar geçse de ABD-İsrail'in İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı saldırılardan bu yana günlük trafik %95 azaldı.
Taşımacılık analizi yapan Kpler şirketinin verisine göre bu ay boğazdan 99 gemi geçti. Bu da günlük beş ila altı gemi ediyor.
İncelemelerimize göre bu gemilerin yaklaşık üçte birinin İran ile bağlantısı var.
Müşterek Deniz Kuvvetleri koalisyonuna göre savaştan önce Hürmüz Boğazı'ndan günde 138 gemi geçiyordu.
İsrail ordusu gece saatlerinde Suriye'nin güneyinde saldırılar düzenlediğini açıkladı.
Açıklamada bombardımanın "Es-Süveyde'deki Dürzi nüfusu yönelik saldırılara" karşılık olarak gerçekleştirildiği söylendi.
Ayrıca "İsrail ordusu Suriye'deki Dürzi nüfusa zarar verilmesine müsamaha göstermeyecek ve onları korumayı sürdürecektir" ifadeleri kullanıldı.
Saldırılarda Suriye yönetimine ait bir komuta merkezi ve askeri tesislerde bulunan silahların hedef alındığı belirtildi.
Nick Marsh - BBC Asya İş Dünyası Muhabiri
İran’ın fırlattığı insansız hava araçları ve füzelerle Körfez ülkelerine yönelik saldırılar sürerken, gece boyunca Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Bahreyn’de saldırı haberleri geldi. Kuveyt’te Mina el-Ahmadi petrol rafinerisinin yeniden hedef alındığı bildirildi.
Tüm bu gelişmelere rağmen petrol ve doğalgaz fiyatları yüksek seviyelerini korurken, Perşembe günkü dalgalanmanın ardından kısmen dengelenmiş görünüyor.
Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun en azından şimdilik de olsa İran’ın doğalgaz sahalarına yönelik yeni saldırılar olmayacağı yönündeki açıklamalarının ardından geldi.
Ancak uzun vadede piyasalarda ciddi endişeler hakim. Katar Enerji Bakanı, ülkenin kritik öneme sahip Ras Laffan sıvılaştırılmış doğalgaz tesisinin tamamen onarılmasının üç - beş yıl sürebileceğini açıkladı.
Bu sürecin, Katar’ın sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatını bu süre boyunca yaklaşık beşte bir oranında azaltması bekleniyor.
Kaynak, AFP via Getty Images
Azadeh Moshiri - BBC Güney Asya Muhabiri, Dubai
İran’a saldırıları durdurma çağrıları sürerken, Kuveyt’in devlet petrol şirketi KPC, ülkenin bir petrol rafinerisinin çok sayıda insansız hava aracı (İHA) saldırısına hedef olduğunu açıkladı. Şu ana kadar can kaybına ilişkin bir bilgi paylaşılmadı.
Devlet haber ajansına göre, Mina el-Ahmadi rafinerisinde çıkan yangına acil durum ekipleri müdahale etti, bazı üniteler ise kapatılmak zorunda kaldı.
Bu gelişme, Körfez ülkelerinin kaçınmak istediği “en kötü senaryolardan biri” olarak değerlendiriliyor. Enerji altyapısının savaşta tekrar tekrar hedef haline gelmesi, bölgedeki endişeleri artırıyor.
İsrail’in İran’daki Güney Pars tesisine yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi misilleme başlatırken, Körfez ülkeleri de bu gerilimin doğrudan etkisi altında kalıyor.
Ramazan Bayramı’nın ilk gününde dahi çatışmaların şiddetinde azalma görülmemesi, savaşın kısa vadede sona ermeyeceğine işaret ediyor.
Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada Bakan Hakan Fidan'ın bugün Birleşik Arap Emirlikleri'ne gideceği ifade edildi.
Fidan dün de Katar'ın başkenti Doha'yı ziyaret etmiş ve Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile ortak basın toplantısı düzenlemişti.
Dışişleri Bakanı bu basın toplantısında, Türkiye’nin İran’a, ABD ve İsrail ile yaşanan savaşın Ortadoğu’ya yayılmaması için “dostane” uyarılarda bulunduğunu söyledi. Fidan, İran’ın bölge ülkelerine saldırmama konusunda “tarihi bir sorumluluğu” bulunduğunu belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO müttefiklerini eleştirmesinin ardından yedi ülkeden ortak açıklama geldi.
İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Japonya ve Kanada liderleri İran'ı "Hürmüz Boğazı'nı kapatmaya dönük girişimlere derhal son vermeye" çağıran bir açıklama yaptı.
Liderler, yazılı açıklamada "Hürmüz'den güvenli geçişlerin sağlanması için gerekli çabalara katkı vermeyi hazır olduklarını" kaydetti.
Açıklamada ülkelerin bu konuda nasıl bir destek sağlayacağı net biçimde ifade edilmedi. İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto ise sosyal medyada yaptığı açıklamada bunun bir "savaş görevi" olmadığını söyledi.
Trump, NATO ülkelerinin Hürmüz Boğazı konusunda ABD'yi desteklemeyerek "aptalca bir hata" yaptığını söylemişti.
Kaynak, Morteza Nikoubazl/NurPhoto/Getty Images
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana İran'daki toplam ölü sayısının 3 bin 186'ya ulaştığını kaydetti.
Ölenler arasında en az 1394 kişinin sivil olduğu, bunların 210'unun çocuk olduğu açıklandı.
Ölen 1153 kişinin asker olduğu, 639 kişinin ise sivil ya da askeri kayıp olduğunun belirlenemediği belirtildi.
