Trump'ın Hürmüz ültimatomuna, İran'dan mayınlı misilleme tehdidi

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'nı açması için İran'a 48 saat süre vermesi ve aksi takdirde ülkenin enerji altyapısını hedef alma tehdidine, İran mayın tehdidiyle yanıt verdi.

Tahran yönetiminin 23 Mart'ta yaptığı açıklamada, İran'ın güney kıyılarına ve adalarına yapılacak bir saldırı karşısında, Körfez'de deniz trafiğini kesecek şekilde deniz mayınları döşeneceği uyarısı yapıldı.

ABD'deki Axios haber kuruluşuna göre Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı gemi trafiğine yeniden açmak için İran'ın ana petrol ihracat merkezi olan Hark Adası'nı işgal etme veya abluka altına alma planı yapıyor.

Trump, Truth Social hesabından 21 Mart akşamı yaptığı paylaşımda, "İran, Hürmüz Boğazı'nı bu andan itibaren 48 saat içinde TAMAMEN ve TEHDİTSİZ şekilde açmazsa, ABD en büyüğünden başlayarak İran'daki çeşitli enerji santrallerini vuracak ve yok edecek" ifadelerini kullandı.

İran'ın enerji santrallerine yönelik bir saldırı olması durumunda da Körfez'deki ABD üslerine elektrik sağlayan enerji santrallerine misilleme yapacağı açıklandı.

Hürmüz Boğazı'nın "tamamen kapatılacağı" da duyuruldu.

İran Devrim Muhafızları Trump'ın ültimatomuna yanıt verirken misillemelerin Ortadoğu ile sınırlı kalmayabileceğini söyledi.

Enerji santrallerine yönelik tehditlere karşılık olarak "teknolojik ve siyasi bir hedef listesi" hazırlandığı belirtildi.

Açıklamada, bu hedeflere yönelik adımların, "48 saatten kısa sürede" atılabileceği ifade edildi.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, İran savaşının, 1970'lerdeki iki petrol krizi ve Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı etkilerin toplamından daha kötü bir petrol krizine yol açabileceğini söyledi.

Birol, dokuz ülkedeki en az kırk enerji tesisinin "ciddi veya çok ciddi" şekilde hasar gördüğünü belirtti.

Savaş dördüncü haftasına girerken, ABD ve İran'ın savaşı tırmandırma tehditlerinden sonra Asya piyasaları güne keskin düşüşlerle başladı.

Japon Nikkei 225 endeksi %4,8 değer kaybederken, Güney Kore'deki Kospi endeksi %6,5 düştü.

Avrupa borsaları da yeniden geriledi. Londra'daki FTSE 100 endeksi Aralık ayından bu yana en büyük gerileme ile %2'nin üzerinde düşüş gösterdi.

Petrol fiyatlarında ise dalgalı seyir sürüyor. Brent ham petrolünün varil fiyatı %0,8 geriledi ve 111,25 dolar oldu.

Hürmüz Boğazı neden kritik?

Tahran, "düşman" olarak nitelendirmediği ülkelerden gemilerin, İran'la koordinasyon sağlamaları halinde Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş yapabileceğini açıklıyor.

Ancak birinci ayına yaklaşan savaşta boğazdan az sayıda gemi geçebildi.

Barış zamanlarında dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık %20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Bu da bölgeyi küresel enerji arzı açısından kritik bir geçiş noktası haline getiriyor.

İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırılarının ardından fiilen boğazı kapatmış durumda.

İran'ın kuzeyinde, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin güneyinde yer alan bu dar su yolu, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlıyor.

Normalde ayda yaklaşık 3 bin geminin geçtiği boğazda trafik son haftalarda ciddi şekilde azaldı. İran'ın tanker ve ticari gemilere yönelik tehditleri nedeniyle çok sayıda saldırı bildirildi.

AFP haber ajansının verilerine göre savaşın başlamasından bu yana en az 21 gemi hedef alındı ya da saldırıya uğradığını bildirdi.

Bu gelişmeler küresel enerji piyasalarını da sarstı. Petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıkarken, yıl başından bu yana yaklaşık %70, geçen yıla göre ise %50'ye yakın artış kaydedildi.