ዜና

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ቪድዮ

ኣመና ፍቱዋት

Tigrinya

እቲ ገዚፍ ወተሃደራዊ፡ ፋይናንሳውን ፖለቲካውን ደገፍ ኢራን ከምዘለዎ ዝፍለጥ ዕጡቕ ሓይሊ የመን - ሑቲ፡ ኲናት ኢራን ካብ ዝጅመር ንፈለማ ግዜ ኣብ ልዕሊ እስራኤል መጥቃዕቲ ብምፍጻም፡ እቲ ቅልውላው ካብዚ ዘለዎ ብግዜን ቦታ ከይጋፋሕ ክፍራሕ ንዝጸንሐ ኵነታት ኣጋዲዱ።

ሑቲ፡ 'ኣጻብዕትና ኣብ ቃታ' - ናብ እስራኤል ተኲሱ ጸቕጢ የጋድድ 

ኲናት ኢራን እናሰፍሐ ኣብ ዝኸደሉ፡ ኣብዚ መስመር ዕግታ ክገብር ትንዕ ዝብል ዘሎ፡ ቀንዲ ደጋፊ ኢራን ዝዀነ ሓይሊ ሑቲን መሻርኽቱ ዕጡቓት እቲ ዞባን ክንቀሳቐሱ ኣብ ዝጀመሩሉ እቲ ሳዕቤን ክመርር ከም ዝኽእል ድማ ብኣጋ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ።

ቅልውላው ነዳዲ፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከብአን ሃገራት ዝወስድኦ ዘለዋ ስጕምታት 

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ እቲ ብሰኑይ ኣዊጁዎ ዝነበረ ናይ 5 መዓልቲ መጠንቀቕታ እናተወድአ ኣብ ዝኸደሉ፡ መሊሱ ንተወሳኺ 10 መዓልታት ከምዘናውሖ ኣፍሊጡ። ንሱ፡ “ብምሕጽንታ መንግስቲ ኢራን”፡ ከምኡ ኸኣ “እቲ ዝግበር ዘሎ ዘተ ኣመና ጽቡቕ ይኸይድ ስለዘሎ፡” ምዃኑ ነቲ ምኽንያት የቐምጥ።

ትራምፕ፡ መጥቃዕቲ መደበር ጸዓት ኢራን ብ10 መዓልቲ ኣናዊሑ

ቅልውላው ኲናት ማእከላይ ምብራቕ ዝሰፍሐ ጸገም'ውን ኣጕሊሑ ኣሎ። ዓለማዊ ንግዲ ኣብ ዘገርም ውሑድ ቍጽሪ ዘለዎም ጸበብቲ መስመራት ዝምርኮስ ምዃኑን ንጹር ኰይኑ ኣሎ። ንምዃኑ እዞም መስመራት ኣየኖት እዮም?

ዓለማዊ ንግዲ ዝጸልዉ 5 ቀንዲ መስመራት ባሕሪ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መንጐ ክልቲኦም ወገናት ዝተኻየደ ዝርርብ ክልተ ግዜ ወጥሪ ንምቅላል ተስፋታት ከም ዘዕበየ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ዙርያ ዖማን ዘአንገደቶ ንቐንዲ ስክፍታታት ኣመሪካ ዝዀነ ኒዩክለሳዊ ፕሮግራም ኢራን ዝምልከት ምዃኑ ይግለጽ።

ኢራን ስለምንታይ'ያ ንዝርርብ ኣመሪካ  ነጺጋቶ? 

ኣመሪካን እስራኤልን ብዙሓት መራሕቲ ኢራን ቀቲለን እየን - እዞም ሰበስልጣን ግን ኣብ ውሽጢ መሓውር ስልጣን ኢራን ክሳብ ክንደይ ኣገደስቲ ነይሮም? ሕጂ ድማ መን እዩ ዝእዝዝ ዘሎ?

ኣመሪካን እስራኤልን ንብዙሓት መራሕቲ ኢራን ቀቲለን እየን፡ ትራምፕ ምስ መን'ዩ ደኣ ክዘራረብ?

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ እቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝቕጽል ዘሎ መጥቃዕቲ ደው ንምባል ዲፕሎማስያዊ ዝርርብ ክካየድ ኣመልኪቱ - እስራኤል ግን ገና ድልውቲ ከይትኸውን ትኽእል እያ።

ተስፋ ዝርርብ ኣመሪካን ኢራንን ንነታንያሁ ኣብ ጸቕጢ የእትዎ

ዶናልድ ትራምፕ መራሕቲ ኢራን ምስ ኣመሪካ ይዘራረቡ ከም ዘለዉ ንምእማን "ፈሪሖም" ኢሉ።  እቲ ፕረዚደንት፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዓባስ ኣራግቺ ንመንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኢራን "ንሕጂ ክትዘራረብ ሓሳብ ከም ዘይብላን" እታ ሃገር ንነብሳ "ክትከላኸል" ምዃናን ድሕሪ ምግላጹ'ዩ ነዚ ርእይቶ ሂቡ።

ትራምፕ፡ ኢራን ዝርርብ ከም ዝተኻየደ ክትኣምን 'ፈሪሓ'ያ ክብል ከሎ፡ ቴህራን ነጺጋቶ

ቐጠር ኰነት ካልኦት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ግን፡ ነቲ ብኢራን ክሳብ ሕጂ ዝወርደን ዘሎ ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ሕነ ክፈድያ ኣይፈተናን፤ ከምኡ ክገብራ'ውን ኣይመረጻን።

ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፡ ስለምንታይ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሕነ ካብ ምፍዳይ ተቘጢበን?

ኢራን ናብታ ኣብ ማእከል ህንዳዊ ውቅያኖስ እትርከብ፡ ኣመሪካን ዓዲ እንግሊዝን ብልፍንቲ ከም ወተሃደራዊ መደበር ዝጥቀማላ ደሴት ድያጎ ጋርሽያ ሚሳይል ምትኳሳ ነቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ግጭት ናብ ካልእ ብራኸ ዘዕርግ'ዩ።

ሚሳይላት ኢራን ናብ ኣውሮጳ ክበጽሕ ይኽእል ድዩ?

ኣመሪካን እስራኤልን ብ28 ለካቲት 2026 ኣብ ልዕሊ ኢራን መጥቃዕቲ ካብ ዝጅምራ ንደሓር ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ሰፊሕ ግጭት ተዘርጊሑ ኣሎ።

ኲናት ኢራን ብኸመይ'ዩ ጀሚሩ፤ ድሕሪኡኸ እንታይ'ዩ ክኸውን?

ዝምድና ሰሜን ኮርያን ኢራንን ትማሊ ዝጀመረ ኣይኮነን። ካብቲ ኣብ 1979 ኣብ ኢራን ዝተኻየደ ምስላማዊ ሰውራ ጀሚሩ ዝተነድቀ እዩ። ክልቲአን ሃገራት ናይ ሓባር ጸላኢ (ኣመሪካ) ስለዘለወን፡ "ጸረ-ኣመሪካዊ ናይ ቅድመ ግንባር ደማዊ ምሕዝነት" ፈጢረን።

ኲናት ኢራን ንኪም ጆንግ ኡንን ሰሜን ኮርያን የስግእ ድዩ?

እቲ ተበጻሕነት እንተተመሊሱ'ውን፡ እቲ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ ጸዓት ዝበጽሕ ጉድኣት፡ ምስቲ ቅድሚ ኲናት ምጅማሩ ክነጻጸር እንከሎ፡ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ናብ ወጻኢ ዝልእኽኦ ዘለዋ መጠን ነዳድን ጋዝን ከጉድል ተኽእሎ ከም ዘሎን፡ እዚ ድማ ንዓለማዊ ዕዳጋታት ጸዓት ቀጻሊ ጸገማት ከስዕብ ከም ዝኽእልን ገሊጹ።

ነዳዲ ንምቑጣብ ኢትዮጵያ እትርከበን ሃገራት ዓለም ዝወስድኦ ዘለዋ ስጕምቲታት

ሰብ መዚ ቤት ጽሕፈት ምክልካል ኣመሪካ ንኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ኣብ መጀመርታ ሽዱሽተ መዓልታት ናይቲ ኵናት ኣመሪካ 11.3 ቢልዮን ዶካር፡ ኣብ መጀመርታ 12 መዓልታት ከኣ 16.5 ቢልዮን ዶላር ወጻኢታት ከምዝገበረት ማዕከል ስትራተጂን ዓለምለኻዊ መጽናዕትን ዘውጽኦ ጸብጻብ የረድእ።



ኢራን: ኣብ መዓስከራት ኣመሪካ ብዝፈጸመቶ ደብዳባት ናይ 800 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ኣብጺሓ 

ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ዝጠቅዖ ጽሑፍ፡ ብዛዕባ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ እንታይ ይነግረና?

ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ኲናት ኢራን ሕጂ'ውን ብሓባር ዶ ኣለዋ? 

እታ መርከብ ንኣስታት ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ስራሕ ዝጸንሐት ኮይና፡ ከም ኣካል ናይቲ ምስ ኢራን ዝካየድ ኲናት ዝተኣሳሰር ስርሒታት ኣመሪካ እያ ናብቲ ዞባ ተዋፊራ ነይራ።

ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፡ ዝዓበየት መርከብ-ውግእ ኣመሪካ ባርዕ ኣጋጢምዋ

ትራምፕ ብምስዓብ "ንምዝንጋዕ ገለ ተወሰኽቲ ደብዳባት'ውን ንፍጽም ንኸውን ኢና" ምባሉ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ኣመሪካ ተካይዶ ዝነበረት ወተሃደራዊ ስርሒታት ንምምኽናይ ትጥቐመሉ ቃላት እዚ ቀጥታውን ዲፕሎማስያዊ ቃላት ዝጎደሎን ተባሂሉ'ዩ ክግለጽ ዝከኣል።

ኵናት ኢራን፡ ሃገራት 'ንምዝንጋዕ' ዝድብደባሉ ሓድሽ ስርዓተ ዓለም

ኬንት ኣብቲ ናብ ትራምፕ ዝለኣዀ ደብዳበ፡ "ላዕለዎት ሰበስልጣን እስራኤል"ን ጸለውቲ ጋዜጠኛታት ኣመሪካን "ግጉይ ሓበሬታ" ከም ዝዘርኡን፡ እዚ ድማ እቲ ፕረዚደንት ነቲ "ቀዳምነት ንኣመሪካ" ዝብል ኣንፈት ከዳኽም ከም ዝገበሮን ነቒፉ። 

ላዕለዋይ ሓላፊ ፀጥታ ኣመሪካ ብሰንኪ ኲናት ኢራን ካብ ስልጣኑ ለቒቑ

መንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ኢራን ብዛዕባ እቲ ኲናት ዝህብኦ ሽፋን፡ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝበጽሕ ዘሎ ክሳራትትን ንኢራን ዘወድስ ዲጂታላዊ ምትላልን ዘጠቓልል እዩ።

ኢራናውያን ብዛዕባ'ቲ ኲናት እንታይ'ዩ ዝንገሮም ዘሎ?

ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ድሕሪ ዝተወልዐ ኲናት ኣመሪካን እስራኤልን ምስ ኢራን ዘስዓቦ መጥቃዕቲ ሚሳይላት ስዒቡ፡ ኣብ ልዕሊ ኢራንን ወሽመጥ ዓረብን ዘሎ ክሊ ኣየር ኣዝዩ ተገዲቡ ይርከብ፤ እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ መንገዲ ኣየር ተወሳኺ ጸቕጢ ፈጢሩ ኣሎ።

ኣብ እዋን ኲናት፡ ነፈርቲ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብኸመይ'የን ዝበራ? 

እቶም ሽዱሽተ ብሓደጋ ነፋሪት ዝሞቱ ኣመሪካውያን ወተሃደራት ወዲ 33 ዓመት ጆን ክሊመር ካብ ኣላባማ፡ ጓል 31 ዓመት ኣርያና ሳቪኖ ካብ ዋሽንግተን፡ ጓል 34 ዓመት ኣሽሊ ፕሩቲ ካብ ኬንታኪ፡ ወዲ 38 ዓመት ሰዝ ኮቫል ካብ ኢንድያና፡ ወዲ 30 ዓመት ኩርቲስ ካብ ኦሃዮን ወዲ 28 ዓመት ተይለር ሲሞንን እዮም

ኣመሪካ ስም ዝርዝር ናይቶም ብሓደጋ ነፋሪት ዝሞቱ ሽዱሽተ ወተሃደራታ ገሊጻ

ዶናልድ ትራምፕ፡ ምክልኻል ኣመሪካ ንሓንቲ ንኢራን መትኒ ቁጠባኣ ምዃነ እትግለጽ ንእሽተይ ደሴት ከምዝደብደባ ገሊጹ።

ትራምፕ ኣብ ደሴት ካርግ ዝነበረ ወተሃደራዊ መሳለጥያታት ኢራን ምሉእ ንምሉእ ከምዝዓነወ ብምሕባር፡ ኣብታ ደሴት ዝነበረ ትሕተ ቅርጺ ነዳዲ ግን ከምዘይሃረምዎ ሓቢሩ።

ኣመሪካ ንምንታይ'ያ ንኢራናዊት ደሴት ካርግ ኣጥቂዓታ?

ብደረጃ ዓለም ዋጋ ነዳድን ጽዓት ወሰኽ ኣብ ዘርኣየሉ፡ ብዙሓት ሃገራት ብቁጠባ ክህሰያ'የን።
እንተኰነ ገለ ሃገራት ነዚ ዘሎ ዕግርግር ናብ ረብሐአን ብምቕያር ክኸስባ ክኽእላ'የን። ግን ካብ ኵናት ኢራን መን'የን ክኸስባ፡ መንከ ክህሰያ'የን?


ካብ ኵናት ኢራን፡ ኣየኖት ሃገራት'የን  ክኸስባ፡ በዓል መንከ ዝያዳ ይህሰያ?

ኣብዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ኣመሪካን እስራኤልን ኢራንን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ትሕተ ቅርጺ ማይ ዒላማ ምግባር ስግኣታት የልዕል። 