ผลการเลือกตั้ง 2562 : กกต. มีมติยื่นศาลรัฐธรรมนูญตีความสูตรคำนวณ ส.ส. บัญชีรายชื่อ

ในที่สุด วันนี้ (11 เม.ย.) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีมติเอกฉันท์ส่งศาลรัฐธรรมนูญ ตีความใช้สูตรของ คณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) จัดสรร ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อให้พรรคเล็กได้ 1 คน ไม่ถึงจำนวน ส.ส.พึงมีให้ได้สิทธิ์ได้ ส.ส. ได้หรือไม่ ชี้เป็นวิธีเดียวทำให้จัดสรรครบ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อครบ 150 คน

ในเอกสารชี้แจงของ สำนักงาน กกต. ระบุว่า กกต. พิจารณาเรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อที่แต่ละพรรคพึงมี ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 91 พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มาตรา 128 แล้ว โดยมี กกต.ทั้ง 7 คนมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ส่งศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยว่า กกต.จะคำนวณหาจำนวน ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มาตรา 128 ซึ่งจะมีผลทำให้พรรคการเมืองที่มีจำนวน ส.ส.ที่จะพึงมีได้ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย ส.ส. 1 คน ได้รับการจัดสรร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 หรือไม่

โดย กกต. พิจารณาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายแล้วมีความเห็น แม้การคำนวณหา ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อตามมาตรา 91 วรรคสาม ของรัฐธรรมนูญ ประกอบ พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. แล้ว จะมีหลายพรรคการเมืองที่มีผลการคำนวณจำนวน ส.ส.จะพึงมีได้เบื้องต้นต่ำกว่า 1 คน สามารถได้รับการจัดสรร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน และสามารถจัดสรร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อได้ครบ 150 คน ซึ่งสอดคล้องกับความของ กรธ. ก็ตาม

แต่การคำนวณตามมาตรา 128 (5) ดังกล่าวมีผลขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 91(2)(4) เนื่องจากมีผลทำให้พรรคการเมืองที่มีจำนวน ส.ส.จะพึงมีได้ต่ำกว่า 1 คน สามารถได้รับการจัดสรรให้มี ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน จึงอาจทำให้พรรคการเมืองบางพรรค มีจำนวน ส.ส.เกินกว่าจำนวน ส.ส.ที่จะพึงมีได้ ซึ่งต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญตาม 91 (4) แต่หากคำนวณหาจำนวนตามรัฐธรรมนูญมาตรา 91 จะไม่สามารถจัดสรร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อได้ครบ 150 คน

อีกทั้งหากไม่นำจำนวนส.ส.ที่จะพึงได้ต่ำกว่า 1คน ไปคิดคำนวณต่อตามพ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้งส.ส. มาตรา 128(5) ก็ไม่สามารถคิดคำนวณจัดสรรได้ครบ 150 คนเช่นกัน จึงไม่มีวิธีการใดที่จะนำมาคิดคำนวณให้มีจำนวน ส.ส.ได้ 150 คนตามรัฐธรรมนูญ มาตรา83 ได้

กกต.จึงเห็นว่าเป็นปัญหาเรื่องของอำนาจหน้าที่จึงขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาด ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 (1)และ(2) และพ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 7 วรรค (1) และ (2) ว่าเมื่อ กกต. จะคำนวณหาจำนวน ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อตามวิธีการดังกล่าวแล้ว ไม่มีวิธีใดที่จะทำให้ได้ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อครบ 150 คน ดังนั้น กกต.จะคำนวณตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 วรรคสาม ประกอบมาตรา 128 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ซึ่งการคิดคำนวณดังกล่าวอาจทำให้พรรคการเมืองบางพรรคที่มีจำนวนส.ส.ที่จะพึงมีได้ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยต่อ ส.ส. 1 คน กกต.จะสามารถดำเนินการได้หรือไม่และการดำเนินการดังกล่าวชอบด้วยรัฐธรรมนูญตามมาตรา 91 หรือไม่

ด้านนายเชาวนะ ไตรมาศ เลขาธิการศาลรัฐธรรมนูญ กล่าวว่า ได้รับคำร้องจากกกต.แล้วเมื่อช่วงเย็น คาดว่าจะเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญหลังสงกรานต์

ต้องเผชิญแรงกดดันจากสังคมอย่างหนัก

อย่างไรก็ตาม ประเด็นเรื่องการปฏิบัติหน้าที่ของ กกต. รวมทั้ง เรื่องการคำนวณ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อนี้ ก็กลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ของภาคประชาสังคมถึงความไม่ชัดเจนของ กกต. จนทำให้บางส่วนตัดสินใจออกมารวบรวมรายชื่อเพื่อถอดถอน กกต. ทั้งโลกออนไลน์และตามสถานบันการศึกษาชั้นนำ

เช่น ในวันที่ 10 เม.ย. สหภาพนักเรียน นิสิต นักศึกษาแห่งประเทศไทย (สนท.) พร้อมด้วยสมาชิกแถลงถึงการฟ้องคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ตามมาตรา 157 ฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ จากการดำเนินการเลือกตั้งของ กกต. ที่มีนายอิทธิพร เมื่อวันที่ 24 มี.ค. เกิดความผิดปกติจนเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ในสังคม เช่น การจัดส่งบัตรเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตและนอกราชอาณาจักรผิดพลาด

นอกจากนี้ยังมีผู้ยื่นคำร้องให้ผู้ตรวจการแผ่นดินส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญและศาลปกครองพิจารณาว่าการเลือกตั้งเป็นโมฆะอีกด้วย โดย พล.อ.วิทวัส รัชตะนันท์ กล่าวถึงกรณีดังกล่าวว่า ต้องดูข้อเท็จจริงก่อนว่าเหตุผลในคำร้องที่ยื่นให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะคืออะไร แต่ส่วนตัวว่า ต้องไว้วางใจการทำหน้าที่ของ กกต. เพราะกว่าจะได้มาจากการสรรหา การตรวจสอบคุณสมบัติต่างๆตามกฏหมาย มีกระบวนการหลายขั้นตอน โดยเห็นว่าตามข้อเท็จจริงการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 24 มี.ค.มีหน่วยเลือกตั้งกว่า 90,000 หน่วย คณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งกว่า 6 แสนคน ดังนั้นจึงต้องเข้าใจการทำงานของคน 6 แสนคนด้วยว่าอาจจะมีข้อผิดพลาดเกิดขึ้นได้บ้างหรือไม่ โดยคำร้องของผู้ร้องนั้น ผู้ตรวจการแผ่นดินจะต้องสอบถามไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องถึงข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นว่าเป็นอย่างไร

ส่วนผู้ตรวจการแผ่นดินจะสามารถพิจารณาว่าจะส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองตามคำร้องหรือไม่นั้น ผู้ตรวจการแผ่นดินจะไม่เร่งรัดพิจารณา เพราะต้องฟังคำชี้แจงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแต่คาดว่าจะพิจารณาให้แล้วเสร็จก่อนวันที่ 9 พ.ค. ซึ่งเป็นวันที่ กกต.จะประกาศรับรองผลไม่น้อยกว่าร้อยละ 95

เคยชี้แจงเหตุแห่งการไม่เปิดเผย เพราะข้อมูลยังไม่ชัดเจน

นายปกรณ์ มหรรณพ กรรมการ กกต. แถลงเคยแถลงข่าว เมื่อวันที่ 5 เม.ย. ที่ผ่านมาว่า ข้อมูลผู้ออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง และจำนวน ส.ส. แบบแบ่งเขต ยังไม่เป็นที่ยุติ อีกทั้งยังไม่แน่ว่าจะเกิดกรณีมีพรรคการเมืองได้ ส.ส. แบบแบ่งเขตเกินกว่าจำนวน ส.ส. พึงมี หรือโอเวอร์แฮงค์ ตามที่มีการพูดกันหรือไม่ เพราะขณะนี้มีผู้สมัคร ส.ส. ที่ได้รับคะแนนสูงสุด 66 เขต ถูกร้องเรียน จากเรื่องร้องเรียนทั้งหมดเกือบ 300 เรื่อง

"ข้อมูลยังไม่ชัดเจน ท่านสมมติไม่ได้นะ เพราะเราต้องเลือกตั้งใหม่ 6 หน่วย และยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าอีก 66 เขตนี้ ผู้ชนะจะถูกเพิกถอนหรือไม่ ถ้าถูกเพิกถอนจะเปลี่ยนแปลงคะแนนจำนวนมากเลย" และ "6 หน่วยอาจคะแนนน้อย แต่ที่ใหญ่ที่สุดคือ 66 เขตที่ผู้ได้รับคะแนนสูงสุดถูกร้องเรียน นี่คือสิ่งที่อาจต้องนำไปประกอบ" นายปกรณ์กล่าว