ไทยเลิกตรึงราคาน้ำมัน แล้วรัฐบาลประเทศอื่นรับมือวิกฤตราคาพลังงานอย่างไร

ทั่วทั้งประเทศเมียนมาได้เห็นรถจักรยานยนต์และรถยนต์รอเติมเชื้อเพลิงเป็นแถวยาวท่ามกลางอากาศร้อนระอุ

ภาวะขาดแคลนน้ำมันที่ยืดเยื้อมาถึงสัปดาห์ที่สามแล้ว ทำให้มีคนเป็นลมขณะต่อคิวเพราะสภาพอากาศที่รุนแรง และมีรายงานการเสียชีวิตจากอาการลมแดด 3 ราย

เหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงแค่เมียนมาเท่านั้น ทว่าสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านได้ทำให้ห่วงโซ่อุปทานน้ำมันทั่วโลกหยุดชะงักมาเกือบหนึ่งเดือน ส่งผลให้สถานีบริการน้ำมันในหลายประเทศเกิดคิวยาวเช่นเดียวกัน

ตั้งแต่การยกเว้นภาษีและกำหนดโควตาน้ำมัน ไปจนถึงมาตรการลดการใช้เชื้อเพลิง รัฐบาลทั่วโลกต่างออกนโยบายหลายมาตรการเพื่อช่วยให้ประชาชนรับมือกับราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น

ประเทศแถบแอฟริกาตะวันออกให้ความสำคัญกับสินค้าส่งออกเสื่อมเสียง่าย

โดย คาเล็บ โมเกส, บีบีซี เวิลด์ เซอร์วิส

ในเคนยา หลังเกิดเหตุการค้าหยุดชะงักรัฐบาลให้ความสำคัญกับการส่งออกสินค้าที่เสียง่ายหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น เดอะ เนชัน รายงานว่า การท่าเรือเคนยาได้ปรับรูปแบบการดำเนินงานเพื่อให้สินค้าสด เช่น ดอกไม้ อะโวคาโด และผัก สามารถผ่านการตรวจปล่อยและขนส่งได้รวดเร็วขึ้น

ขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมดอกไม้ของประเทศแห่งนี้ต้องเผชิญกับความสูญเสียคิดเป็นมูลค่าหลายล้านดอลลาร์ สภาดอกไม้เคนยา องค์กรภาคเอกชนซึ่งเป็นตัวแทนผู้ปลูกและผู้ส่งออก เปิดเผยว่าความขัดแย้งที่ยืดเยื้อในปัจจุบันทำให้เกิดความสูญเสียมากกว่า 4.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 138 ล้านบาท) ภายในสามสัปดาห์

เกษตรกรและผู้ส่งออกชาบางรายในเคนยาให้สัมภาษณ์กับบีบีซีว่า พวกเขายังไม่มั่นใจต่ออนาคต เนื่องจากต้นทุนการผลิตชาและค่าขนส่งโลจิสติกส์ยังคงเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ขณะที่ในเอธิโอเปีย ซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้าน นายกรัฐมนตรี อาบีย์ อาเหม็ด ได้เรียกร้องให้ผู้จัดจำหน่ายเชื้อเพลิง สถานีบริการน้ำมัน และผู้บริโภค ช่วยกันประหยัดการใช้เชื้อเพลิงและให้ความสำคัญกับบริการที่จำเป็นเป็นลำดับแรก

ไนจีเรียดันโครงการติดตั้งก๊าซซีเอ็นจีในรถยนต์และสนับสนุนใช้อีวี

โดย คริส อีโวคอร์, บีบีซี เวิลด์ เซอร์วิส

นับตั้งแต่สงครามในอิหร่านเริ่มต้นขึ้น ราคาน้ำมันเบนซินในไนจีเรียพุ่งสูงขึ้นเกือบสองเท่า

แม้ไนจีเรียจะเป็นหนึ่งในผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ของโลก แต่โรงกลั่นน้ำมันที่รัฐเป็นเจ้าของทั้งหมดกลับไม่สามารถเดินเครื่องได้

รัฐบาลต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปมานานหลายปี จนกระทั่งโรงกลั่นของบริษัทเอกชน แดนโกเตเข้ามาเปิดดำเนินการเมื่อปีที่ผ่านมา โรงกลั่นแห่งใหม่นี้ช่วยทำให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มลดลงชั่วระยะหนึ่ง แต่หลังจากนั้นการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่านก็ส่งผลกระทบอย่างมาก

ประธานาธิบดีโบลา อาเหม็ด ทินูบู ของไนจีเรีย มีแผนเร่งผลักดันการการติดตั้งชุดดัดแปลงรถยนต์ให้ใช้ก๊าซธรรมชาติอัดหรือซีเอ็นจี (CNG) และยานยนต์ไฟฟ้า (EV) เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านการเดินทาง

มาตรการดังกล่าวจะรวมถึงการขยายโครงสร้างพื้นฐานของก๊าซซีเอ็นจีไม่ว่าจะเป็นสถานีแม่และสถานีลูก หน่วยเติมเชื้อเพลิงแบบครบวงจร การเพิ่มจำนวนยานยนต์ที่ใช้ก๊าซซีเอ็นจี และสร้างโครงการช่วยดัดแปลงยานพาหนะ

ประธานาธิบดีไนจีเรียยังระบุว่าโครงการนี้จะเป็นหัวหอกในการพัฒนาและผลักดันการใช้รถยนต์ไฟฟ้า (EV) โครงสร้างพื้นฐานสำหรับสถานีชาร์จ และการลงทุนที่เกี่ยวข้องทั่วประเทศ

นายทินูบูยังผลักดันให้มีการเร่งติดตั้งชุดดัดแปลงยานยนต์ให้ใช้เชื้อเพลิงทางเลือกในทั่วไนจีเรีย เพื่อให้มั่นใจว่ายังมีราคาที่เอื้อมถึงไดและเข้าถึงง่ายสำหรับประชาชน

"เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ โครงการจะร่วมมือกับสถาบันการเงินเพื่อการพัฒนาเครดิตครอปไนจีเรีย (CreditCorp Nigeria) สถาบันการเงิน และภาคีอื่น ๆ เพื่อพัฒนารูปแบบการเงินที่สร้างสรรค์และคุ้มค่า ทำให้การดัดแปลงยานยนต์เปิดกว้างสำหรับประชาชนวงกว้าง" เขากล่าว

นายทินูบูยังสั่งการให้เร่งขยายการใช้งานหน่วยเติมเชื้อเพลิงเคลื่อนที่ (Mobile Refuelling Units หรือ MRUs) เพื่อเพิ่มการเข้าถึงก๊าซซีเอ็นจีอย่างรวดเร็ว

เขากล่าวว่า โครงการนี้จะทำหน้าที่เป็นหน่วยงานหลักในการประสานยุทธศาสตร์การคมนาคมสะอาดของไนจีเรียทั้งหมด ครอบคลุมทั้งยานยนต์พลังงานก๊าซและยานยนต์ไฟฟ้าทั่วประเทศ

เวียดนามยกเลิกภาษี

โดย ตรัน โว, บีบีซี เวิลด์ เซอร์วิส

เมื่อวันที่ 26 มี.ค. รัฐบาลเวียดนามมีมติเร่งด่วนให้ยกเว้นภาษีสิ่งแวดล้อมสำหรับเชื้อเพลิง ตั้งแต่วันที่ 27 มี.ค. ถึง 15 เม.ย. โดยแถลงการณ์อย่างเป็นทางการระบุว่าเป็นไปเพื่อ "ผลประโยชน์แห่งชาติ"

มาตรการล่าสุดนี้ถูกมองว่าเป็นตัวดูดซับแรงกระแทกเพื่อบรรเทาผลกระทบต่อตลาดน้ำมันจากสงครามอิหร่าน ส่งผลให้ราคาน้ำมันในเวียดนามลดลงจริง จากทั้งราคาน้ำมันโลกที่ร่วงลงและการลดภาษี แม้จะแลกมากับรายได้ของรัฐบาลที่หายไปจำนวนมากก็ตาม

เวียดนามได้เริ่มนำมาตรการประหยัดพลังงานมาใช้ตั้งแต่ต้นเดือน มี.ค. ที่ผ่านมา เนื่องจากต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันในสัดส่วนสูง แม้ว่าจะมีโรงกลั่นสองแห่งคือ หงิ สอน และบินห์ เซิน ก็ตาม

เวียดนามยังสนับสนุนให้ประชาชนและข้าราชการทำงานจากบ้าน เพื่อช่วยประหยัดการใช้เชื้อเพลิง

รัฐบาลเวียดนามได้ร้องขอการสนับสนุนน้ำมันเชื้อเพลิงจากหลายประเทศ รวมถึงกาตาร์ คูเวต แอลจีเรีย และญี่ปุ่น และเมื่อวันที่ 23 มี.ค. ได้ลงนามข้อตกลงกับรัสเซียเกี่ยวกับการผลิตน้ำมันและก๊าซในทั้งสองประเทศ ระหว่างที่นายกรัฐมนตรี ฟาม มินห์ จิ๋ง เดินทางเยือนรัสเซีย

เวียดนามไม่ใช่ประเทศเดียวที่ส่งเสริมให้ประชาชนทำงานจากที่บ้าน มาตรการดังกล่าวยังเป็นส่วนสำคัญในนโยบายของเมียนมาด้วย

เมียนมาจำกัดการใช้น้ำมัน

โดย เม เม ข่าย, บีบีซี แผนกภาษาเมียนมา

รัฐบาลทหารเมียนมากล่าวว่าจะเริ่มใช้มาตรการจำกัดการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงตามขนาดเครื่องยนต์ ตั้งแต่วันที่ 27 มี.ค. เป็นต้นไป

แม้ขณะนี้ปริมาณน้ำมันจะยังเพียงพออยู่ แต่รัฐบาลระบุว่ามาตรการประหยัดพลังงานดังกล่าวถูกนำมาใช้เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับความท้าทายด้านพลังงานที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

กระทรวงพลังงานภายใต้สภาทหารระบุว่ากำลังติดตามและบริหารการใช้น้ำมันเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะขาดแคลนในเมียนมา

กองทัพยังประกาศด้วยว่า ตั้งแต่วันที่ 25 มี.ค. นี้เป็นต้นไป หน่วยงานของรัฐจะจัดให้มีการทำงานจากที่บ้านทุกวันพุธสัปดาห์ละครั้ง เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามป้องกันปัญหาน้ำมันขาดแคลนและลดการใช้เชื้อเพลิง

ภาคธุรกิจเอกชนก็ได้รับการส่งเสริมให้ใช้รูปแบบการทำงานจากที่บ้านเช่นกัน หากมีความเป็นไปได้

ภายใต้ระบบการจำกัดการซื้อเชื้อเพลิง ประชาชนสามารถซื้อน้ำมันได้สัปดาห์ละครั้ง หรือแบ่งซื้อได้สูงสุดสองครั้ง โดยโควตาจะถูกตรวจสอบผ่านระบบบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด

เฉพาะยานพาหนะที่ติดสติ๊กเกอร์โฮโลแกรมอย่างเป็นทางการบนกระจกหน้าเท่านั้นที่จะมีสิทธิ์ซื้อน้ำมัน โดยพนักงานสถานีบริการจำเป็นต้องสแกนโค้ดก่อนจำหน่ายเชื้อเพลิง

รถจักรยานยนต์จะได้รับอนุญาตให้ซื้อน้ำมันได้สูงสุด 8 ลิตรต่อสัปดาห์โดยแบ่งเป็นสองครั้ง ขณะที่รถสามล้อจะสามารถซื้อได้สูงสุด 25 ลิตรโดยแบ่งการซื้อเป็นสามครั้ง

รถยนต์ส่วนบุคคลและรถของหน่วยงานรัฐจะได้รับอนุญาตให้ซื้อได้ตั้งแต่ 35 - 45 ลิตรต่อสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับขนาดเครื่องยนต์ (ตั้งแต่ 2,000 ซีซี ไปจนถึงมากกว่า 3,000 ซีซี) และสามารถแบ่งซื้อได้ไม่เกินสองครั้ง

ทั้งนี้ ยานพาหนะฉุกเฉินและรถบริการสาธารณะจะไม่ถูกกำหนดเพดานปริมาณเชื้อเพลิง

ในขณะที่เมียนมายังเพียงแค่เตรียมรับมือความเป็นไปได้ที่น้ำมันอาจขาดแคลน ในบางพื้นที่ของไทย สถานการณ์นี้ได้กลายเป็นความจริงไปแล้ว

น้ำมันดีเซลขาดแคลนในไทย

โดย ปาณิศา เอมโอชา, บีบีซีไทย

ตลอดช่วงสองสัปดาห์ที่ผ่านมา ปริมาณน้ำมันดีเซลในสถานีบริการทั่วประเทศประสบภาวะขาดแคลน โดยเฉพาะในพื้นที่นอกกรุงเทพฯ ซึ่งขาดแคลนดีเซลเป็นเชื้อเพลิงชนิดแรก สถานการณ์นี้ส่งผลกระทบรุนแรงต่อหลายภาคส่วน ตั้งแต่ผู้ขับขี่รถยนต์ทั่วไป ไปจนถึงภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมประมง ซึ่งต่างพึ่งพาดีเซลในการเดินเครื่องจักรที่จำเป็นต่อการทำงาน

ที่ผ่านมาหน่วยงานของรัฐได้เริ่มการตรวจสอบคลังสำรองเชื้อเพลิงทั้งของผู้ประกอบการรายใหญ่และคลังน้ำมันของผู้ประกอบการอิสระ ขณะเดียวกันก็ออกกฎใหม่เปิดทางให้บริษัทน้ำมันสามารถนำเชื้อเพลิงสำรองออกมาใช้ได้ พร้อมอนุญาตให้มีการขนส่งตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อบรรเทาคอขวดในการขนส่งน้ำมันไปยังพื้นที่ต่าง ๆ

นอกจากนี้ยังมีการประกาศนโยบายอื่น ๆ ตั้งแต่ต้นเดือน มี.ค. ซึ่งรวมถึงการทำงานจากบ้าน การลดการใช้พลังงานในอาคารของรัฐ เช่น การตั้งอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศไม่ให้ต่ำกว่า 26 องศาเซลเซียส และอนุญาตให้ข้าราชการสวมเสื้อแขนสั้นแทนชุดสูท นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้สั่งให้ระงับการเดินทางไปศึกษาดูงานต่างประเทศของหน่วยงานรัฐทั้งหมดโดยทันที

สถานการณ์ราคาน้ำมันในไทย ซึ่งราคาน้ำมันทุกชนิดปรับขึ้นมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 1 มี.ค. ประมาณ 7-10 บาทต่อลิตร โดยน้ำมันในกลุ่มเบนซินและแก๊สโซฮอล์ขยับราคาขึ้นมากว่า 10.50 บาท โดยล่าสุดคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) มีมติเห็นชอบปรับลดอัตราการชดเชยราคาน้ำมันดีเซลและกลุ่มเบนซิน ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันทุกชนิดปรับเพิ่มขึ้น 6 บาทต่อลิตร มีผลตั้งแต่วันที่ 26 มี.ค. ที่ผ่านมา

หนึ่งในแนวทางที่รัฐบาลกำลังพิจารณาในขณะนี้ คือการปรับลดอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมัน

ตามการเปิดเผยของนาย ลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง หลังประชุมคณะรัฐมนตรีนัดพิเศษ เมื่อ 26 มี.ค. ระบุว่ากรมสรรพสามิตอยู่ระหว่างหารือกับคณะกรรมการกฤษฎีกา เนื่องจากเป็นการดำเนินนโยบายในระหว่างการเป็นรัฐบาลรักษาการ