"Xaaladdu wali way taagan tahay": Dadka haysta oggolaanshaha TPS ee ka yimid Afrika oo ku wajahaya Mareykanka cabsi iyo hubanti la'aan

Markii qabqabashada ay laanta socdaalka ka sameeyeen qaybo ka mid ah gobolka Minnesota horraantii sanadkan, cabsida ayaa si degdeg ah ugu faaftay bulshada Soomaaliyeed dhexdeeda. Dugsiyada qaar baa la xiray. Shaqaaluhu waxay joojiyeen inay soo baxaan. Qoysasku waxay joogeen gudaha iyaga oo ka baqaya inay ka jawaabaan albaabka, wakiillada socdaalka ayaa laga yaabaa inay dibadda joogaan.

Toddobaadyo ka dib, tirada saraakiisha goobta ku sugnaa waa ay yaraadeen, laakiin qaar badan, cabsida kama bixin.

Cabdi, ma aha magaciisa saxda ah, ayaa ka mid ah.

Ninkan 23-jirka ah ayaa Mareykanka tagay 2023-kii, kaddib markii uu ka soo baxsaday Soomaaliya, isagoo sheegay in al-shabaab ay isku dayeen inay askareeyaan.

"Xaaladdu wali waa ay taagan tahay.

Socdaalkiisii ​​Mareykanka wuxuu ahaa mid dheer oo khatar ah. Waxa uu soo maray Brazil oo uu ka soo gudbay derbiga Darien ee u dhexeeya Colombia iyo Panama - waddo ay muhaajiriin badani ku tilmaamaan mid ka mid ah kuwa ugu adag adduunka.

"Hal mar ayaan ku dul istaagay meyd," ayuu yiri.

Markii uu gaaray xadka Mareykanka iyo Mexico, ayuu ka booday xayndaabka, kadibna wuxuu dalbaday magangalyo. La-talin sharci, wuxuu sidoo kale dalbaday Xaaladda Ilaalinta Ku-meel-gaarka ah (TPS), oo hadda wuxuu haystaa ilaalin ku-meel-gaar ah oo u oggolaanaysa inuu ku noolaado oo ka shaqeeyo Maraykanka.

"Waxaan ku kharash gareeyay ilaa $15,000 si aan halkan u imaado," ayuu yiri.

"Qoyskeygu wax walba way bixiyeen, waxaan ka door bidi lahaa inaan ku noolaado dhuumasho halkan intii aan ku laaban lahaa Soomaaliya, halkaas oo nolosheydu ay halis geli karto."

Hadda, marar dhif ah ayuu hal meel sii joogaa muddo dheer. Habeennada qaar wuxuu seexdaa guryaha asxaabta. Weli wuu shaqeeyaa, laakiin si taxadar leh.

Dhawr ka mid ah asxaabtiisa oo sidoo kale la leh TPS ayaa mar hore la xiray waxayna sugayaan masaafurin.

Guud ahaan magaalada Minneapolis, qoysas badan oo Soomaali ah ayaa sheegay in ay la noolaayeen walaac isku mid ah.

Hawlgalka Metro Surge

Ugaarsashada waxaa daba socday billowgii Operation Metro Surge, oo ahaa hawlgal ballaaran oo heer federaal ah oo lagu xoojinayay sharciyada socdaalka kaas oo billowday Diseembar 2025, laguna geeyay kumanaan askari oo federaal ah gobolka oo dhan. BBC-da ayaa la hadashay dhowr qof, oo ay ku jiraan qaar muddo tobannaan sano ah ku noolaa Mareykanka iyagoo haysta badbaado ku meel gaar ah.

Qaar horey ayaa loo masaafuriyay. Kuwo kale waxay doorteen inay iskood u baxaan, iyagoo ka cabsanaya in la xiro. Dad badan ayaa aad u baqayay inay fagaaraha ka hadlaan. Xubnaha bulshada ayaa sidoo kale sheegaya in qaar ka mid ah muwaadiniinta Mareykanka ay saameeyeen weerarradaas, taas oo sii kordhisay wareerka iyo cabsida.

Qoysaska ay carruurtu yihiin muwaadiniin Mareykanka ah balse waalidku aysan ahayn, welwelka laga qabo in lakala kaxeeyo ayaa ahaa mid si gaar ah u xanuun badan. Xitaa iyadoo cabsidaas lagu jiro, dadku waxay isku dayayeen inay is taageeraan. Isu-imaatin ay bulshadu dhawaan ku yeelatay Minneapolis, dadka deegaanka iyo saraakiisha booliiska deegaanka ayaa isugu yimid, iyagoo wadaagay cunto iyo sheeko.

Waxaa dadkaas ka mid ahayd Khadra Maxamed, oo ah sarkaal booliis ah oo isugu jirta Itoobiyaan-Soomaali-Ameerikaan. Waxay BBC-da u sheegtay inay dareemayso iska horimaad xagga shaqadeeda ah. "Waxaan dareemay caawinaad la'aan," ayay tiri. "Ma awoodin inaan bulshadayda u caawiyo sidii aan rabay. Ma awoodin inaan u hadlo sidii aan doonayay."

Xaafadaha deriska qaar, dadka deegaanka ayaa sidoo kale isha ku hayay badbaadada midba midka kale.

Afaafka hore ee masaajid maxalli ah, mutadawiciin ayaa la socday dhaqdhaqaaqyada jidadka.

Lisa, oo ah qof hawlgab ah oo deegaanka deggan isla markaana aan rabin inay sheegto magaceeda oo buuxa, ayaa ka mid ah dadkaas. "Maysan ka bixin magaalada," ayay tiri. "Waa ay ka deggan tahay sidii hore, laakiin way ka dhuumaalaysi badan yihiin."

Waxay sheegtay in bulshadu ay xoog ka kororsatay khibradihii hore. "George Floyd waxaa lagu dilay labo guri meel u jirta halka aan hadda taaganahay," ayay tiri.

"Waxay ahayd masiibo, laakiin bulshadu way isku timid. Markay ICE timidna, way fududaatay in mar kale la midoobo."

Lisa waxay ka mid tahay dadka taageeraya dibadbaxyada looga soo horjeedo weerarrada qabqabashada ah, iyada iyo dadka kale ee deegaanka. Weerarradan ayaa sidoo kale dhaliyay su'aalo siyaasadeed.

Duqa magaalada Minneapolis, Jacob Frey, ayaa su'aal ka keenay go'aanka lagu joojiyay difaacii ay heli jireen dadka Soomaalida ah, xilli dowladda Mareykanku ay weli ka digayso u safridda Soomaaliya. "Waa kuwee labadaas (go'aan)?" ayuu is weydiiyay.

Waa maxay Xaaladda Ilaalinta Ku-meel-gaarka ah ee loo yaqaanno (TPS)?

Sharciga Ilaalinta Ku-meel-gaarka ah ee (TPS) wuxuu dadka ka yimid waddamada ay saameeyeen colaadaha, masiibooyinka, ama xaaladaha aan caadiga ahayn u oggolaanayaa inay si sharci ah ugu noolaadaan kana shaqeeyaan dalka Maraykanka muddo xaddidan. Kumannaan reer Geeska Afrika ah oo ku nool Minnesota ayaa ku tiirsan barnaamijkan, gaar ahaan kuwa ka yimid dalalka Soomaaliya, Suudaanta Koonfureed, iyo Itoobiya.

Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa ku dhawaaqay qorshe lagu soo afjarayo dhowrista TPS ee dhowr waddan, iyagoo sheegay in tallaabadan looga golleeyahay xoojinta amniga xudduudaha iyo soo celinta nidaamka socdaalka ee mudnaanta siiya muwaadiniinta Maraykanka—waa tallaabo dhowr jeer maxkamad lagu kiciyey. Garsoore federaal ah ayaa tan iyo markaas hakiyay qaybo ka mid ah go'aankaas, isagoo gargaar ku meel-gaar ah u fidiyay kooxaha u dooda xuquuqda iyo qoysaska ka baqayay in si kedis ah loo masaafuriyo.

Jaylani Xuseen, oo ah u doode xuquuqda madaniga ah iyo agaasimaha fulinta ee Golaha Xiriirka Islaamka-Maraykanka (CAIR) ee Minnesota, ayaa sheegay in dagaalka sharciga ahi uu bixiyay xoogaa kalsooni ah laakiin hubaal la'aantu ay weli jirto. 'Tani waxay u oggolaanaysaa qof kasta oo hadda ku hoos jira xaaladda dhowrista ku meel-gaarka ah (TPS) inay ku sii jiraan barnaamijka ilaa maxkamaddu ay ka gaarto go'aan kama dambays ah,' ayuu yiri. 'Kiiskan waxaa lala tixgelinayaa barnaamijyada kale ee TPS ee saameeya waddamada Afrika, oo ay ku jiraan Itoobiya iyo Suudaanta Koonfureed.

Hadda, kuwa haysta TPS waa inay sugaan oo ay arkaan waxa ay maxkamaddu go'aamiso. Laakiin waxa ugu muhiimsan ayaa ah laga bilaabo Talaadada, March 17, in aan si fudud loo masaafurin karin.'

In kasta oo go'aanka maxkamaddu jiro, Jaylani Xuseen wuxuu aaminsan yahay in dad badan oo haysta TPS weli la xiri karo waqti kasta."

Cabsidu way sii socotaa

Maaddaama tirada wakiilada federaalku ay hoos uga dhacday 3,000 ilaa 600, nolol maalmeedka ayaa si tartiib tartiib ah soo laabanaya. Dugsiyadii ayaa dib loo furay. Dukaamada ayaa mashquul ah mar kale.

Laakiin Cabdi, cabsidu weligeed kama bixin.

Weli wuxuu u guuraa meel ilaa meel. Weli si taxaddar leh ayuu u shaqeeyaa. Oo uu weli ka welwelsan yahay waxa soo socda.

"Waan soo kacnay, waxaana meel walba joogay wakiillo - dukaamada iyo waddooyinka," ayuu yiri. "Waxaad qiyaasi kartaa sida ay taasi u argagax badan tahay."

Maalmihii xigay, isaga iyo kuwa kaleba waxay joogeen gudaha, iyagoo ka baqaya inay bannaanka usoo baxaan.

"Mustaqbalka aan ka rajaynaynay Ameerika - riyadeennii way burburtay," ayuu yiri.

Wuu aamusay oo wuxuu intaa ku daray: "Weli waanu baqaynaa".