Co wiemy o wpływie menopauzy na zdrowie psychiczne?

Uderzenia gorąca, wahania nastroju i spadek libido to dobrze znane objawy menopauzy. Jednak wciąż niewiele wiemy o niebezpieczeństwach, jakie stwarza ona dla zdrowia psychicznego kobiet.

Zaledwie jeden na pięciu dorosłych w Wielkiej Brytanii wierzy, że menopauza może wiązać się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń psychicznych. To wniosek z sondażu przeprowadzonego na zlecenie Królewskiego Kolegium Psychiatrów, które udziela publicznych informacji o zdrowiu psychicznym.

„Biorąc pod uwagę, że kobiety przechodzą menopauzę od setek, setek i jeszcze raz setek lat, zaskakuje, jak mało badań i informacji istnieje na jej temat," powiedziała BBC dr Lade Smith, psychiatra i przewodnicząca Kolegium.

„Powinniśmy wiedzieć znacznie więcej," dodała.

Polskie Ministerstwo Zdrowia podało w listopadzie 2025 r. - powołując się na raport Biała Księga Menopauzy - że 93% kobiet w Polsce nie potrafi podać prawidłowej definicji tego zjawiska. Dla niemal 50% menopauza jest tematem tabu.

Na te objawy warto uważać

Podczas perimenopauzy – czyli fazy przejściowej poprzedzającej menopauzę – ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń depresyjnych rośnie o 30%, a choroby afektywnej dwubiegunowej – aż o 112%. Wskazują na to najnowsze badania.

Obie choroby wymagają uwagi medycznej – nie należy ich mylić z tymczasowym obniżeniem nastroju. Według dr Smith objawy mogą obejmować:

„Te choroby można skutecznie leczyć," podkreśla dr Smith.

Jednak jeśli pracownicy ochrony zdrowia nie zdają sobie sprawy, że menopauza jest dla kobiet szczególnie wrażliwym okresem, mogą nie być w stanie udzielić im potrzebnego wsparcia – zaznacza psychiatra.

Stygmatyzacja trwa

W ostatnich latach wielokrotnie zwracano uwagę na potrzebę dalszych badań nad menopauzą, a także edukowania społeczeństwa na jej temat.

Królewskie Kolegium Psychiatrów apeluje o lepsze szkolenia dla lekarzy, szerszy dostęp do diagnozowania i leczenia chorób psychicznych oraz silniejsze wsparcie pracodawców.

„Nawet w 2026 roku stygmatyzacja i brak zrozumienia uniemożliwiają kobietom szukanie i otrzymywanie pomocy," powiedziała Davina McCall, honorowa członkini kolegium, w opublikowanym niedawno apelu.

„Są przez to pozbawione podstawowego wsparcia, którego potrzebują w tym przejściowym - i często bardzo samotnym - okresie życia," dodała.

Kraje Unii Europejskiej mają podobny problem. Świadczą o tym wyniki konsultacji publicznych dotyczących zdrowia kobiet, zleconych w ubiegłym roku przez Parlament Europejski.

Respondentki miały ocenić jakość informacji otrzymanych od pracowników ochrony zdrowia w różnych okresach życia, a także poziom szacunku, jakiego doświadczyły. Opinie dotyczące okresu menopauzy były zdecydowanie niższe, niż te związane z np. ciążą i porodem.

Potrzeba współpracy

By pomóc kobietom uporać się ze skutkami perimenopauzy, potrzeba współpracy szeregu ekspertów – od lekarzy rodzinnych po specjalistów ds. medycyny pracy.

Niektóre osoby są szczególnie wrażliwe na zmiany hormonalne. Zaburzenia nastroju mogą pojawiać się u nich częściej w okresach związanych ze zmianami w układzie rozrodczym, w tym ciąży i porodu.

„Jeśli u danej osoby występuje większe ryzyko depresji poporodowej, powinniśmy informować, że w okresie perimenopauzy może nastąpić nawrót tego schorzenia," wyjaśnia dr Smith.

Według niektórych specjalistów nawet bardziej znane objawy, takie jak problemy z koncentracją, mogą ulec poprawie dzięki odpowiedniemu wsparciu podczas menopauzy, w tym terapii hormonalnej.

Menopauza nie jest dla wszystkich jednakowym doświadczeniem.

„Niektóre osoby czują się doskonale, inne mają problemy," mówi dr Smith i dodaje, że medycyna „jest w stanie zidentyfikować i objąć wsparciem osoby szczególnie zagrożone".

Jeśli doświadczasz jakichkolwiek z opisanych wyżej objawów lub masz pytania dotyczące zdrowia, skontaktuj się z lekarzem rodzinnym.

Tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Joanna Kozłowska