Znamy najszczęśliwsze kraje świata. W czym tkwi ich sekret?

Znamy wyniki tegorocznego World Happiness Report: w „światowym rankingu szczęścia" triumfują kraje skandynawskie i Kostaryka.

Mieszkańcy „najszczęśliwszych krajów świata" opowiedzieli BBC, jak wygląda tam życie codzienne. Opisują powszechne w Skandynawii zaufanie społeczne i kostarykańskie poczucie wspólnoty.

Skandynawia od dawna przoduje w rankingu - ale rok 2026 przyniósł też niespodziankę. Po raz pierwszy w 14-letniej historii raportu do pierwszej piątki awansował kraj Ameryki Łacińskiej. Kostaryka od wielu lat poprawia notowania: w tym roku skoczyła z 23. na czwarte miejsce.

Ranking opracowują co roku: Instytut Gallupa, Centrum Badań nad Dobrostanem na University of Oxford i Sieć Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Końcowy wynik to kombinacja trzyletniej średniej ocen wystawianych przez mieszkańców 140 krajów, a także takich czynników, jak PKB, sieć wsparcia społecznego, średnia długość życia, postrzegany poziom wolności i korupcja.

Polska uplasowała się na 24. pozycji, tuż za Stanami Zjednoczonymi. Już drugi rok z rzędu w pierwszej dziesiątce zabrakło dużych krajów anglojęzycznych: Australia zajęła 15. miejsce, USA 23., Kanada 25., a Wielka Brytania 29.

Każdy z krajów z tegorocznej pierwszej piątki ma unikalne cechy - choć mieszkańcy wszystkich podkreślają, że mają dużą swobodę w dokonywaniu wyborów życiowych.

Opowiedzieli nam, co buduje ich poczucie szczęścia, na co dzień i na dłuższą metę. Zdradzili też, jak odwiedzający mogą doświadczyć najlepszych stron miejscowego życia.

1. Finlandia

Finlandia zwyciężała w rankingu przez dziewięć z ostatnich dziesięciu lat. Kraj otrzymuje wysokie noty za silne sieci wsparcia i niski poziom korupcji. Wielu mieszkańców wskazuje też na system zabezpieczeń społecznych – w tym edukację i opiekę zdrowotną – który zapewnia im poczucie bezpieczeństwa i spokój ducha.

„Uwielbiam to, że Finlandia jest bezpieczna, i że mogę ufać osobom, które spotykam," powiedział Olli Salo, współzałożyciel firmy technologicznej z siedzibą w Helsinkach.

„Dzieci od siódmego roku życia chodzą do szkoły pieszo. Możemy czuć się bezpiecznie, wracając do domu, a jeśli ktoś nam coś obieca, możemy mieć pewność, że dotrzyma słowa".

Choć podatki w Finlandii są wysokie, wielu mieszkańcom to nie przeszkadza. Salo porównuje fiński system podatkowy do wykupu płatnej wersji oprogramowania – choć kosztuje, zapewnia lepszą jakość usług.

„Usługi publiczne obejmują większość naprawdę ważnych rzeczy w życiu, takich jak zdrowie, edukacja i transport. Dlaczego by więc trochę nie zaszaleć i nie zapewnić sobie czegoś wysokiej jakości?" powiedział.

Według Salo fińską kulturę pracy - w porównaniu z innymi krajami - cechuje współpraca, mniej wyraźna hierarchia i mniejsza ilość „korporacyjnego teatru".

Burmistrz Helsinek Daniel Sazonov mówi, że szczęście zapewnia Finom także bliskość natury. „To wyjątkowe, że w ciągu kilku minut po wyjściu na zewnątrz możemy dotrzeć nad morze lub na wieczorny spacer w parku albo lesie," powiedział.

Dla podróżnych pierwszym punktem programu powinno być zakosztowanie fińskiej sauny. Szacuje się, że w liczącej 5,5 miliona mieszkańców Finlandii jest około trzech milionów saun - a więc wyboru nie brakuje.

„Proponowałbym wypróbowanie różnych saun w Helsinkach, a może nawet zanurzenie się w zimnym Bałtyku," powiedział Sazonov.

Także główna biblioteka miasta, Oodi - otwarta w 2018 roku i imponująca architekturą - jest popularnym miejscem spotkań mieszkańców oraz turystów.

Salo proponuje też, by zimą wybrać się na północ kraju, wynająć domek i wypatrywać zorzy polarnej. Odradza jednak robienie zbyt wielu planów.

„Nigdy nie rozumiałem osób, które rezerwują cztery atrakcje dziennie i pędzą z przejażdżek psim zaprzęgiem na wycieczki w poszukiwaniu zorzy polarnej," powiedział Salo. „To nie w fińskim stylu".

2. Islandia

Islandia po raz pierwszy od 2014 roku zajęła drugie miejsce, wyprzedzając Danię. Wyspiarski kraj liczący zaledwie 400 tys. mieszkańców zwyciężył w kategorii wsparcia społecznego - czyli poczucia mieszkańców, że mają na kogo liczyć w trudnych chwilach.

Islandia uplasowała się też w pierwszej dziesiątce pod względem PKB na osobę, oczekiwanej długości życia w zdrowiu oraz postrzeganej hojności mieszkańców. Okazała się jednym z najbardziej wszechstronnie chwalonych krajów w rankingu.

„W przeszłości nasza izolacja sprawiała, że przetrwanie było wspólnym wysiłkiem. Przez wieki nie mogliśmy liczyć na pomoc z zewnątrz. Byliśmy tylko my i musieliśmy trzymać się razem," mówi Ingibjörg Friðriksdóttir z Reykjavíku.

„To ukształtowało kulturę, w której wzajemna pomoc jest czymś naturalnym".

Islandczycy łatwo dostosowują się też do nowych warunków: być może to dziedzictwo walki o przetrwanie surowych, ciemnych zim.

„Uczymy się doceniać drobne rzeczy: dobrą kawę, ciepłe źródła i spędzanie czasu z przyjaciółmi," powiedziała Bryndís Björnsdóttir, również mieszkanka Reykjavíku. „Kiedy nadchodzi lato, nagle przez całą noc świeci słońce, a wszyscy wokół stają się bardziej energiczni i szczęśliwsi".

Niezależnie od pory roku i pogody mieszkańcy zachęcają turystów do spędzania czasu na świeżym powietrzu.

„Świeże powietrze, otwarte krajobrazy i poczucie wolności to główne czynniki, które sprawiają, że nasz kraj jest wspaniały," mówi Björnsdóttir. Dodaje, że warto też spędzić czas na delektowaniu się miejscową kuchnią, zwłaszcza świeżymi rybami.

W hotelu Rangá na południu kraju, gdzie pracuje Friðriksdóttir, goście mogą dołączyć do programu „Żyj jak Islandczyk". Tam uczą się wyrażenia „Þetta reddast": wszystko się ułoży, bez względu na sytuację.

3. Dania

Dania niezmiennie plasuje się w czołówce rankingu. Nigdy nie spadła poniżej czwartego miejsca, wielokrotnie zwyciężała. W tym roku kraj zdobył trzecią pozycję w klasyfikacji ogólnej.

Zajął też trzecie miejsce na świecie pod względem wsparcia społecznego i niskiego poziomu korupcji, oraz siódme pod względem PKB na mieszkańca. Jednak szczęście nie zawsze jest tu widoczne na pierwszy rzut oka.

„Nie chodzi o szeroki uśmiech ani śmiech," mówi Laura Hall, mieszkająca w Kopenhadze dziennikarka i pisarka. Jej książka „The Year I Lay My Head in the Water" (ang. Rok, w którym zanurzyłam głowę w wodzie) opowiada o pływaniu w Skandynawii.

„Sednem jest zaufanie społeczne, zaufanie do siebie nawzajem i przekonanie, że wszyscy pracują tu razem dla wspólnego dobra".

Hall wychowuje w Danii dwie córki i mówi, że stale czują się bezpiecznie. Uwielbia też czysty port w Kopenhadze: w latach 90. władze miasta przekształciły przemysłowy szlak wodny w miejsce, gdzie można pływać przez cały rok.

Lise Frederiksen z Ribe, najstarszego miasta w Danii, widzi źródło szczęścia w zaangażowaniu obywatelskim.

„Każdego dnia, gdy spaceruję brukowanymi uliczkami, czuję wdzięczność za moje życie tutaj," mówi.

Frederiksen ceni duński system szkolnictwa: dzieci ze wszystkich warstw społecznych przez 10 lat uczęszczają tam do tych samych publicznych szkół. Rodzice organizują też grupy zabawowe zrzeszające różne rodziny.

„Bardzo ważne jest, by dzieci odwiedzały się nawzajem i widziały, że można żyć na wiele różnych sposobów," mówi Frederiksen.

Podróżnym zaleca odwiedziny podczas jednego z licznych miejskich festiwali. W Ribe obchodzone jest święto ostryg i tulipanów; są też przeglądy zespołów metalowych. Jesienią turyści mogą podziwiać tzw. czarne słońce: miliony szpaków tworzących gęste formacje i zasłaniających przez chwilę niebo.

Odwiedzający Kopenhagę nie muszą planować idealnej trasy, by zakosztować radosnej atmosfery miasta.

„Większość turystów wyjeżdża z poczuciem spokoju i ciszy. Są też trochę zazdrośni, gdy widzą ludzi jeżdżących na rowerach i spędzających dzień w zrelaksowany sposób," mówi Hall, dziennikarka.

„Nie istnieje tu tak naprawdę kultura pośpiechu," dodaje.

4. Kostaryka

Plasująca się na czwartym miejscu Kostaryka to pierwszy kraj Ameryki Łacińskiej, który awansował do pierwszej piątki.

W porównaniu z 2021 r. ostrzymała niemal dwukrotnie wyższe noty w kategoriach wolności i wsparcia społecznego. Pod względem PKB czy wsparcia od rządu nie dorównuje krajom skandynawskim - ale mieszkańcy nadal deklarują, że cieszą się dużą swobodą w podejmowaniu wyborów życiowych.

Według raportu oceniają swoją jakość życia znacznie wyżej, niż sugerowałyby mierzalne czynniki.

Co przesądza o szczęściu Kostaryki? Osiadły w kraju Adrian Hunt nie waha się ani chwili. „Społeczność, społeczność, społeczność," mówi Hunt, który pracuje zdalnie z Las Catalinas - wolnej od samochodów miejscowości na wybrzeżu Guanacaste.

„Bycie wśród ludzi, którym jak tobie zależy na zdrowym trybie życia, spędzaniu czasu na świeżym powietrzu i byciu dobrymi sąsiadami," tłumaczy.

Kostarykańczyków cieszy też codzienny kontakt z przyrodą. Hunt opowiada o porannych spacerach po plaży i obserwowaniu skaczących z drzewa na drzewo małp rykułowych lub goniących się nawzajem ryb w zatoce.

„Uważam, że Kostaryka oferuje najwyższą jakość życia spośród wszystkich krajów Ameryki Środkowej," mówi. „W energii ludzi - zarówno miejscowych, jak i przyjezdnych - jest coś, co czyni ten kraj naprawdę wyjątkowym".

Jak zakosztować radosnej kostarykańskiej atmosfery? Według Hunta warto nawiązać rozmowę w kawiarni lub wybrać się na wędrówkę jednym z wielu szlaków turystycznych kraju.

„Chcemy, aby ludzie wynieśli stąd poczucie ciszy i spokoju," powiedział.

5. Szwecja

Szwecja, która w tym roku zajęła piąte miejsce, w ciągu ostatniej dekady plasowała się między czwartą a dziesiątą pozycją. Kraj był siódmy pod względem oczekiwanej długości życia w zdrowiu oraz piąty pod względem niskiego postrzeganego poziomu korupcji.

Obecność w czołówce zawdzięcza też opisywanej przez mieszkańców równowadze między życiem w postępowych miastach a łatwym dostępem do przyrody.

„Jednym z głównych powodów, dla których Szwecja niezmiennie zajmuje tak wysokie miejsce w rankingach szczęścia, jest to, że jesteśmy małym krajem," mówi Micael Dahlen, profesor ds. dobrostanu, opieki społecznej i szczęścia w Sztokholmskiej Szkole Ekonomii.

„Odległości są tu niewielkie – między ludźmi, między miastami a naturą. Nauczyliśmy się ufać sobie nawzajem i polegać na sobie, doceniać i dzielić się tym, co mamy, żyć w zgodzie z naturą i zachowywać otwartość na nowe pomysły i ludzi".

Szwedzkie społeczeństwo ma egalitarny charakter: mieszkańcy używają wobec siebie nawzajem nieformalnego zwrotu „du" (ty), niezależnie od statusu społecznego.

„Nieważne, kim jesteś – gwiazdą popu, noblistą, premierem czy, jak ja, profesorem ds. szczęścia. Przede wszystkim jesteś po prostu osobą, 'du'," tłumaczy Dahlen.

Ośrodek, w którym pracuje, nawiązał niedawno partnerstwo z władzami stolicy, by opracować Sztokholmski Indeks Dobrostanu. Inicjatywa ma zapewnić, że wzrost gospodarczy będzie przekładał się na wyższą jakość życia mieszkańców.

„Uwielbiam tutejszych ludzi i ich życzliwość, wolniejsze tempo życia, piękną przyrodę i krajobrazy - a także poczucie, że dokonałam dobrego wyboru na przyszłość, dla przyszłości moich dzieci," mówi Polka Karolina Pikus, autorka bloga LikeSweden.com.

Pikus mieszka dziś w Göteborgu. Szczególnie ceni sobie rozbudowaną sieć transportu publicznego: dzięki niej może w ciągu jednego dnia popływać w morzu, wybrać się nad jezioro i pospacerować po lesie.

Mieszkańcy Szwecji zalecają odwiedzającym przyjazd latem - zwłaszcza, jeśli udajemy się do kraju pierwszy raz. Podczas święta Midsommar turyści tańczą w rytm tradycyjnych pieśni, próbują truskawkowego ciasta jordgubbstårta i rozkoszują się długimi skandynawskimi wieczorami.

Dahlen proponuje zwykły spacer. „W Sztokholmie i innych szwedzkich miastach wszędzie można dojść pieszo. Nigdy nie wiadomo, kogo spotkamy po drodze," powiedział.

Po krótkiej podróży łodzią dotrzemy na jedną z wysp Archipelagu Sztokholmskiego. „Naprawdę warto go odwiedzić," mówi Dahlen.

Najprostszym sposobem na zanurzenie się w szwedzkiej kulturze jest jednak tzw. fika. Wystarczy usiąść przy kawie i bułeczce cynamonowej, obserwując uliczne życie.

„Dla mnie to jeden z najlepszych sposobów na zrozumienie Szwecji," mówi Pikus. „Chodzi o to, by zwolnić tempo, wziąć głęboki oddech i pozwolić sobie cieszyć się chwilą".

10 najszczęśliwszych krajów - ranking z 2026 r.

Tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, w ramach projektu pilotażowego.

Edycja: Joanna Kozłowska