گزارش بی‌بی‌سی از کابین هواپیمای سوخت‌رسان بریتانیا در عملیات مقابله با پهپادهای ایران

صدای گوش‌خراش یک جنگنده تایفون و یک جنگنده اف-۳۵ آسمان شب را بر فراز پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری قبرس می‌شکافد. بعد، غرش سنگین‌تر هواپیمای بزرگ‌تر سوخت‌رسان به گوش می‌رسد که قرار است به ماموریت رهگیری پهپادهای ایرانی بپیوندد.

هواپیمای وویجر نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا برای جنگنده‌های تایفون و اف-۳۵ حکم یک پمپ بنزین عظیم در آسمان را دارد. این جنگنده‌ها در یک ماه گذشته بر فراز قبرس و اردن گشت‌زنی کرده‌اند.

بی‌بی‌سی از جمله نخستین رسانه‌هایی است که این ماموریت‌های دفاعی هوایی را از نزدیک مشاهده کرده است. این ماموریت‌ها از زمانی که آمریکا و اسرائیل بمباران ایران را آغاز کرده‌اند، شب و روز ادامه داشته است.

از کابین وویجر می‌بینیم که نور لرزان چراغ‌های قبرس آرام‌آرام در دوردست محو می‌شود. هر لحظه به سواحل اسرائیل و لبنان نزدیک‌تر می‌شویم.

از همان سمت، لحظه‌ای نور نارنجی در آسمان دیده می‌شود. یکی از خدمه به آن اشاره می‌کند و به من می‌گوید: «خیلی وقت‌ها می‌توان از اینجا موشک‌هایی را که از ایران می‌آیند یا پاسخ اسرائیل به آن‌ها را مشاهده کرد.»

خلبان از طریق سیستم داخلی ارتباطات میان صحبت می‌آید و با اشاره به سامانه پدافند هوایی اسرائیل می‌گوید: «ممکن است گنبد آهنین اسرائیل باشد.»

او اضافه می‌کند: «دقیقا نمی‌دانیم، اما در حال حاضر در آن منطقه تحرکات نظامی زیادی در جریان است.»

این خود گواه آن است که حتی پس از یک ماه بمباران سنگین ایران همچنان موشک و پهپاد شلیک می‌کند.

در طول این ماموریت ۹ ساعته، جنگنده‌های تایفون و اف-۳۵ هفت بار سوخت‌گیری می‌کنند و در مجموع ۳۰ تن سوخت جت دریافت می‌کنند.

می‌بینیم که آن‌ها با سرعت از دل تاریکی بیرون می‌آیند تا مانور ظریف و حساس سوخت‌گیری هوایی را انجام دهند و به لوله‌ای آویزان از بال هواپیمای سوخت‌رسان متصل شوند.

برای خلبانان جنگنده، این کاری عادی است. آنچه چالش بیشتری ایجاد می‌کند، رهگیری پهپادهای ایرانی است.

در یک ماه گذشته، جنگنده‌های بریتانیایی مستقر در قبرس و قطر چندین پهپاد را سرنگون کرده‌اند. آن‌ها دقیقا نمی‌گویند چند بار برای ساقط کردن پهپادها از موشک‌های پیشرفته کوتاه‌برد و هوابه‌هوای آسرام استفاده کرده‌اند، اما این تعداد در حد ارقام تک‌رقمی است. به کار گرفتن چنین سلاح بسیار گران‌قیمتی برای ساقط کردن پهپادی نسبتا ارزان از جنس فایبرگلاس، در عمل به شلیک «گلوله‌ای طلایی» می‌ماند.

روی زمین، سرگرد بالی، خلبان اف-۳۵ نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، پیچیدگی این ماموریت را توضیح می‌دهد.

او می‌گوید: «پرواز با یک جنگنده به خودی خود کاری خطرناک است، چه برسد به وقتی که بخواهید هدفی را در نزدیکی سطح زمین بزنید.»

او می‌گوید چون پهپادها در ارتفاع پایین و با سرعت کم پرواز می‌کنند، «خطر برخورد با زمین وجود دارد».

او می‌گوید این تهدیدها «فقط به فعالیت دشمن محدود نمی‌شود»، بلکه شامل خطرات پرواز در فاصله بسیار نزدیک به دیگر جت‌هایی است که در این منطقه در حال عملیات هستند.

در این ماموریت، هدفی شناسایی نمی‌شود. اما جنگنده‌ها از ابتدای جنگ در چارچوب عملیاتی به نام «لومینوس» در حال فعالیت بوده‌اند.

با وجود انتقادها، مقام‌های دولت بریتانیا بارها گفته‌اند که آمادگی‌های لازم از پیش انجام شده بود و چند هفته قبل از آغاز درگیری، جنگنده‌های بیشتر، سامانه‌های پدافند هوایی و نیروهای بیشتری به قبرس منتقل شده بودند.

سرلشکر تام بیویک، فرمانده نیروهای بریتانیا در قبرس، تاکید کرد که پیش از آغاز جنگ «برنامه‌ریزی محتاطانه‌ای» انجام شده بود و این برنامه‌ریزی، استقرار پدافند هوایی زمینی و رادارهای بیشتر را نیز در بر می‌گرفت.

اما این تدابیر نتوانست مانع برخورد یک پهپاد به پایگاه در دومین شب جنگ شود. این پهپاد کوچک که احتمالا از لبنان شلیک شده بود، به آشیانه‌ای در بخشی از پایگاه اصابت کرد که نیروی هوایی آمریکا از آن استفاده می‌کند.

از مدت‌ها پیش مشخص است که آمریکا به طور منظم یک هواپیمای جاسوسی یو-۲ را از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری به پرواز درمی‌آورد، هرچند این موضوع به صورت علنی تایید نشده است.

بی‌بی‌سی دریافته است که پهپاد مهاجم با دهانه بال ۲ متری، هنگام نزدیک شدن به پایگاه با رادار شناسایی شده بود و همین موضوع فرصت کافی برای به صدا درآمدن هشدار حمله هوایی و دور کردن افراد از محدوده خطر را فراهم کرده بود.

اما ژنرال بیویک می‌گوید خسارت ناچیز بوده است.

او می‌گوید «آن‌ها در برابر هزینه‌ای که کردند، دستاورد چندانی نداشتند» و اضافه می‌کند که «گمان می‌برد» عاملان این حمله «به همان هدفی زده‌اند که در نظر داشتند».

ژنرال بیویک می‌گوید از زمان آن حادثه، پدافند هوایی آکروتیری «تقویت شده است».

اکنون هشت جنگنده تایفون و هشت جنگنده اف-۳۵ در این پایگاه مستقر هستند. همچنین به تازگی بالگردهای وایلدکت مجهز به موشک‌های کوتاه‌برد پدافند هوایی و بالگردهای مرلین مجهز به رادار هشدار زودهنگام، به این پایگاه رسیده‌اند.

ناوشکن نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، اچ‌ام‌اس دراگون، اکنون از آب‌های نزدیک سواحل قبرس پدافند هوایی بیشتری فراهم می‌کند. ژنرال بیویک می‌گوید از حضور یک ناو جنگی «بسیار پیشرفته» در منطقه «بسیار خوشحال» است، اما اضافه می‌کند که اکنون خود پایگاه نیز از پدافند هوایی مناسبی برخوردار است.

با توجه به این‌که ایران علنا اعلام کرده پایگاه آکروتیری نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا هدف حمله است، ژنرال بیویک می‌گوید «نادیده گرفتن حرف ایرانی‌ها حماقت است». او می‌گوید که این پایگاه «به راحتی ممکن است دوباره هدف حمله قرار بگیرد»، اما اضافه می‌کند که اکنون «تا جایی که ممکن بوده، از آن محافظت شده است».

نشانه‌هایی از آرام‌تر شدن اوضاع در پایگاه دیده می‌شود. بیشتر خانواده‌های نیروهای نظامی که پس از حمله خانه‌های خود را ترک کرده بودند، اکنون بازگشته‌اند. هشدارهای حمله هوایی نیز با بهبود اطلاعات و توان شناسایی، کمتر شده است.

بریتانیا همچنین به قبرس در این زمینه اطمینان خاطر داده است. پس از حمله پهپادی، رئیس‌جمهور قبرس خواهان «گفت‌وگوهای صریح و بی‌پرده» درباره آینده پایگاه آکروتیری نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا شد.

ژنرال بیویک می‌گوید اکنون با مقام‌های قبرسی همکاری نزدیکی دارد، اما تاکید می‌کند که حاکمیت بریتانیا بر این پایگاه «قابل بحث نیست».

هیچ‌کس نمی‌داند این جنگ تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. زمان و چگونگی پایان آن کاملا از کنترل بریتانیا خارج است. حفظ آمادگی دفاعی در سطحی بالاتر در پایگاه آکروتیری نیز ناگزیر فشار بیشتری بر نیروهای مسلح این کشور وارد خواهد کرد که از پیش هم تحت فشار بوده‌اند.

قرار بود تعدادی از بالگردهای نیروی دریایی بریتانیا که اکنون در پایگاه آکروتیری مستقر هستند، ناو هواپیمابر «اچ‌ام‌اس پرینس آو ولز» را در سفر برنامه‌ریزی‌شده‌اش به اقیانوس اطلس شمالی همراهی کنند.

جنگنده‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا ماموریت‌های ضد داعش خود را در چارچوب «عملیات شیدر» که یک دهه ادامه داشت، متوقف کرده‌اند تا بر دفاع از قبرس تمرکز کنند.

سرهنگ خلبان آدام اسمولاک، فرمانده پایگاه آکروتیری، نیز انتظار ندارد این جنگ به این زودی پایان یابد. او پیش‌بینی می‌کند که آن‌ها «تا مدت‌ها» از این پایگاه دفاع خواهند کرد.

تاریخ نشان می‌دهد که مداخله‌های نظامی آمریکا در این منطقه پرتنش، به ندرت کوتاه‌مدت یا آسان بوده است.