پشت پرده ناآرامی‌های بدخشان افغانستان

منابعی در دولت افغانستان تایید کرده که ولسوالی کران و منجان در ولایت بدخشان به کنترل طالبان درآمده است. وزارت داخله افغانستان گفته نیروهای امنیتی این کشور در "عقب‌نشینی تاکتیکی" از این ولسوالی بیرون شده‌اند.

صدیق صدیقی سخنگوی وزارت داخله افغانستان گفته در حال حاضر نیروهای امنیتی افغان در حال آماده شدن برای بازپس‌گیری ولسوالی کران و منجان هستند.

از چند روز به این سو درگیری های سنگینی در اطراف این ولسوالی در جریان بود. مقام‌های محلی گفتند در پی حمله گروهی از طالبان مسلح درگیری‌ها در این ولسوالی شدت گرفت. دولت افغانستان گفته در حال حاضر قیام‌های مردمی علیه طالبان در ولسوالی کران و منجان آغاز شده است.

کران و منجان یکی از ولسوالی‌های بزرگ ولایت بدخشان است. بیشتر بخشهای این ولسوالی کوهستانی‌اند. وضعیت جغرافیایی این منطقه به شورشیان وابسته به گروه طالبان کمک کرده تا حملات گروهی خود علیه نیروهای امنیتی را سازماندهی کنند.

ولایت بدخشان در شمال شرق افغانستان با نزدیک به نهصد هزار نفر جمعیت، پیش از این یکی از ولایت‌های امن به شمار می‌رفت، اما در پی نفوذ طالبان به ولسوالی وردوج این ولایت، که مرز مشترک با پاکستان دارد، دستخوش ناآرامی شد.

منابع محلی در ولایت بدخشان می‌گویند جنگجویان طالبان از ماهها پیش در حال نفوذ به ولسوالی وردوج بودند – جایی که افرادی در آن هستند که از لحاظ فکری با طالبان نزدیکی دارند.

اهمیت جغرافیایی

خبرنگار بی‌بی‌سی در بدخشان می‌گوید پس از آن‌که طالبان موفق به سربازگیری از میان جوانان این ولسوالی شدند، دامنه فعالیت‌های خود را به دیگر مناطق بدخشان گسترش دادند. در پی این حوادث ولسوالی کران و منجان هم دستخوش ناآرامی‌های بی‌سابقه شد.

آنچه که اهمیت ولسوالی کران و منجان را برای دولت افغانستان و شورشیان وابسته به گروه طالبان بالا برده موقعیت جغرافیایی‌اش است. این ولسوالی با ولایت‌های پنجشیر، تخار و نورستان مرز مشترک دارد. از سوی شرق هم با پاکستان هم‌مرز است.

بسیاری‌ها نگران آن هستند که نفوذ طالبان به این مناطق احتمالاً می‌تواند امنیت ولایت پنجشیر را تهدید کند. حضور ستیزه‌جویان در کران و منجان، این امکان را برای شورشیان وابسته به گروه طالبان فراهم می‌کند که تجهیزات و نیروهای خود را به سادگی از ولایت نورستان به مناطقی مانند پنجشیر و مناطق شمالی و شرقی بدخشان منتقل کنند.

اخیراً ولایت نورستان به یکی از مراکز عمده فعالیت گروه طالبان تبدیل شده است.

راه ابریشم

هر چند شماری از ناظران معتقدند که طالبان برای دسترسی به راههای قاچاق مواد مخدر از طریق بدخشان به تاجیکستان و آسیای میانه، به کران و منجان حمله کرده‌اند، برخی اما به این باورند که در پشت ناآرامی‌های بدخشان داستان دیگری نهفته است: دسترسی طالبان به محل عبور راه ابریشم میان چین و افغانستان.

نفوذ طالبان به کران و منجان می‌تواند امنیت زیباک و واخان را در معرض خطر قرار دهد، جایی که افغانستان را از طریق تنگه‌ای کوهستانی بین کشورهای پاکستان و تاجیکستان به چین وصل می‌کند. افغانستان و چین در منطقه واخان هشتاد و پنج کیلومتر مرز مشترک دارند. راه ابریشم که مورد نظر دولت‌های چین و افغانستان است، از واخان می‌گذرد.

مقام‌های افغان اخیراً از علاقمندی چین به سرمایه‌گذاری‌های کلان برای احیای راه ابرایشم بین چین و افغانستان از طریق واخان بدخشان سخن گفته‌اند ـ راهی که می‌تواند چین را از طریق افغانستان به آسیای میانه وصل کند. این برنامه بدون شک می‌تواند از لحاظ اقتصادی و سیاسی برای افغانستان و چین مهم باشد.

شدت یافتن حملات طالبان به وردوج در چند روز گذشته و تصرف کران و منجان از سوی این گروه در زمانی که حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان در سفری چهار روزه به چین سفر کرده، گمانه زنی‌ها در این مورد را تقویت کرده است.

شماری از نماینده‌های بدخشان در مجلس افغانستان، پاکستان را به تلاش برای ناامن ساختن بدخشان و برهم زدن برنامه‌ احیای راه ابریشم در افغانستان متهم می‌کنند. در گذشته نیز دولت افغانستان بارها پاکستان را به حمایت از طالبان متهم کرده، اتهامی که هربار از سوی مقام های پاکستانی رد شده است.

حالا بسیاری‌ها به این باوراند که آغاز ناامنی‌ها در ولایت بدخشان می‌تواند زنگ خطری باشد برای دولت افغانستان. دولتی که تا چند ماه دیگر باید انتخابات سراسری برگزار کند و تا اواخر سال آینده میلادی با حامیان خارجی‌اش که بخشی از بار سنگین جنگ را به دوش دارند خداحافظی کند.