Trump avuga ko Amerika izaba 'inzozi mbi cyane' kuri Iran nitemera umugambi w'amahoro

Mu nama yagiranye n'abaminisitiri Donald Trump yongeye gushimangira ko Irani igomba kugirana nayo ibiganiro ku masezerano yo guhagarika intambara, anaburira ko Amerika izakomeza "kubarimbura" niba Tehran itaje mu biganiro

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Bernard Bankukira, Didier Bikorimana, Dinah Gahamanyi na Gisèle Berwa

  1. Aha niho dushoreje amakuru y'ikibiriraho y'uyu munsi, ni ah'ejo...Murakoze!

  2. Trump avuga ko Amerika izaba 'inzozi mbi cyane' kuri Iran nitemera umugambi w'amahoro

    Trump ari mu nama n'abaminisitiri

    Ahavuye isanamu, EPA/Shutterstock

    Insiguro y'isanamu, Trump ari mu nama n'abaminisitiri

    Mu nama yagiranye n'abaminisitiri Donald Trump yongeye gushimangira ko Irani igomba kugirana nayo ibiganiro ku masezerano yo guhagarika intambara, anaburira ko Amerika izakomeza "kubarimbura" niba Tehran itaje mu biganiro.

    Amagambo ya Trump yazamuye ibibazo bishya ku bijyanye n'uko ibiganiro bitaziguye hagati ya Amerika na Iran bihagaze.

    Perezida yakomeje gushimangira, nk'uko amaze iminsi abikora, ko Iran ishaka kugera ku masezerano yo guhagarika intambara. Ariko abategetsi ba Iran bo bavuze ko icyo gihugu kidafitanye ibiganiro na Amerika.

    Ku wa gatatu, Iran yanenze umugambi w’amahoro wa Amerika bivugwa ko wasabaga ubutegetsi bwa Iran kureka gahunda yabwo ya nikleyeri no kugabanya ibisasu byayo bya misile.

    Mu nama y’abaminisitiri, Steve Witkoff, intumwa idasanzwe ya Trump, yemeje ko Amerika yahaye Iran umugambi w’amahoro w’ingingo 15. Witkoff ntiyatanze ibisobanuro birambuye kuri icyo cyifuzo.

    Trump ntiyigeze avuga mu buryo buziguye ko Irani yanze uyu mugambi, cyangwa icyemezo cye cyo kohereza ingabo zirwanira ku butaka mu Burasirazuba bwo Hagati - yavuze gusa ko ubushake buri mu maboko ya Iran kandi yaburiye ko ubutegetsi bwa Iran buzahura n'ingaruka mbi nibutemera guhagarika imirwano.

    rump yagize ati: “Nibatabikora, tuzaba inzozi mbi cyane, “Tuzakomeza kubatera ubwoba. Nta nkomyi, nta nkomyi.”

    Izindi nkuru wasoma:

  3. Alireza Tangsiri, umuyobozi w'ingabo zirwanira mu mazi za IRGC bivugwa ko yishwe na Israeli ni nde?

    Alireza Tangsiri

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Alireza Tangsiri

    Alireza Tangsiri yagizwe umuyobozi w’ingabo zirwanira mu mazi za Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) mu 2018.

    Mbere yaho, yari umuyobozi wungirije w’ingabo kuva muri 2010.

    Konte yo ku rubuga rwa X bivugwa ko ari iye iragaragaza ko yatangiye gukora kuva ku wa 10 Werurwe (3) uyu mwaka, itangazamakuru ryo muri Iran riremeza ibyo yanditse.

    Muri ubu butumwa, yavuze kenshi ku muhora wa Hormuz, ashimangira ko "nta bwato bufitanye isano n'abatera Iran bwemerewe kunyuramo."

    Tangsiri yari umuyobozi w’ingabo, amaze kuvuga amagambo menshi ashinja Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Israel mu bihe byashize.

    Muri 2019, yavuze ko azafunga umuhora wa Hormuz niba ibicuruzwa by'ibitoro byo muri Iran bizahungabanywa.

    Yanafatiwe ibihano n'ikigega cy'imari cya Amerika, hamwe n'abandi bayobozi ba IRGC muri 2019, nyuma y'uko Iran ihanuye indege y'ubutasi ya Amerika hafi y'umupaka.

    Israel yavuze ko yishe Tangsiri, ariko kugeza ubu Iran nta jambo na rimwe iratangaza kuri iyi nkuru.

  4. Trump yongeye kunenga abafatanyabikorwa ba OTAN kuri Iran - dore incamake y'ibyo yavuze mbere

    Trump yavuze ko imbaraga za gisirikare za Irani zashenywe burundu, ariko ibitero byaturutse muri Irani ntibyahagaze.

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Trump yavuze ko imbaraga za gisirikare za Irani zashenywe burundu, ariko ibitero byaturutse muri Irani ntibyahagaze.

    Mu gihe gito gishize, Donald Trump yanditse ku mbuga nkoranyambaga yongera kunenga abafatanyabikorwa ba OTAN, avuga ko "nta na kimwe bakoze kugira ngo bafashe" mu kibazo cya Iran.

    Avuga ko Amerika "nta cyo ikeneye kuri OTAN", ariko yongeraho ko iki "gihe cy'ingenzi cyane" kidakwiye kwibagirana.

    Nubwo Trump yavuze ko hari ibihugu bimwe byiteguye gufasha amato aherekeza muri uwo muhanda, ntarayagaragaza ku mugaragaro.

    Ku itariki ya 15 Werurwe (3), Trump yaburiye OTAN kuri "ejo hazaza habi cyane" niba abafatanyabikorwa badafashije gufungura umuhora wa Hormuz, hari mu kiganiro yagiranye n'ikinyamakuru Financial Times.

    Ubwo yavugiraga muri White House mu cyumweru gishize, Trump yavuze ko yabwiwe ibihugu byinshi bifitanye isano na OTAN ko bidashaka kwinjira mu ntambara, bamwe muri bo babona ko itemewe n'amategeko.

    Uwo munsi yanditse ku mbuga nkoranyambaga agira iti: "Kubera ko twagize intsinzi ikomeye mu bya gisirikare, ntabwo 'tugikeneye' cyangwa ngo twifuze inkunga y'ibihugu bya OTAN - NTITWIGEZE TUBIKORA!"

    Trump yongeye gucyaha OTAN, avuga ko abagize ishyirahamwe ari "abanyabwoba" kubera ko badashaka "gufasha gufungura" Umuhora wa Hormuz, yavuze ko ari "uburiganya bworoshye bwa gisirikare".

    Umunyamabanga mukuru wa OTAN, Mark Rutte, yari yavuze mbere ko abafatanyabikorwa barimo kuganira ku buryo bwo gukemura ikibazo cy’ifungwa ry'umuhora wa Hormuz.

  5. Uburusiya bwarafasha igendereza rya Iran imbere y'intambara – bivugwa n'Ubwongereza

    Umushikiranganji w’Ubwongereza ajejwe kwivuna abansi John Healey, yambaye ikositimu y'umukara, afite ibitabo.

    Ahavuye isanamu, EPA/Shutterstock

    Umushikiranganji w’Ubwongereza ajejwe kwivuna abansi John Healey avuga ko Uburusiya na Irani bikorana mu bugizi bwa nabi.

    Mu kiganiro Breakfast ca BBC, Healey avuga ko hari “ugukorana mu busotoranyi”, hagati y’Uburusiya na Irani.

    Avuga ko amakuru mashasha y’igendereza rya gisirikare yerekana ko imbere y’iyi ntambara yo mu Buseruko bwo Hagati, Uburusiya bwaha Irani amakuru y’igendereza hamwe n’inyigisho za gisirikare.

    Avuga kandi ko inyuma ya Irani hari “ukuboko kwinyegeje kwa Putin”.

    Izindi nkuru wosoma:

  6. Uwahoze ari umuyobozi muri Google ni we muyobozi mukuru mushya wa BBC

    Matt Brittin
    Insiguro y'isanamu, Matt Brittin

    Matt Brittin wahoze ari umuyobozi muri Google yemejwe ku wa gatatu nk'umuyobozi mukuru mushya wa BBC.

    Yahoze ari umukuru w'ubucuruzi n'imikorere (business and operations) muri kompanyi ya Google mu Burayi, mu Burasirazuba bwo Hagati n'Afurika.

    Brittin, w'imyaka 57, azasimbura Tim Davie, wavuze ko yeguye mu kwezi kw'Ugushyingo (11) mu 2025 nyuma y'urubanza rushingiye ku buryo ijambo rya Perezida w'Amerika Donald Trump ryakaswemo ibice.

    Davie azasoza imirimo ye muri BBC ku itariki ya 2 Mata (4).

    Umukuru w'inama y'ubutegetsi ya BBC, Samir Shah, yavuze ko Brittin, wakoze muri Google agasezera muri iyo kompanyi mu 2025 nyuma y'imyaka 18, afite ubunararibonye bwihariye bwo kuyobora kompanyi ikomeye kandi igoye cyane binyuze mu mpinduka.

    Matt Brittin azatangira imirimo mishya ku itariki ya 18 Gicurasi (5) uyu mwaka.

  7. Imodoka zatumbagiye zirikaraga zigwa ku butaka ubwo Iran yarasaga misile muri Israel

    Insiguro ya video, Uko imodoka zangiritse nyuma y'igitero mu mujyi wo muri Israel
  8. Nyuma yuko abantu babiri bishwe i Abu Dhabi, isura ya UAE nk'aharangwa umutekano n'ituze iri mu kaga

    Umwotsi uzamuka hejuru y'inyubako ndende i Abu Dhabi, uva ahagabwe igitero cya misile cya Irani, ku itariki ya 28 Gashyantare (2) mu 2026.

    Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Umwotsi uzamuka i Abu Dhabi, uva ahagabwe igitero cya misile cya Irani, ku itariki ya 28 Gashyantare (2) uyu mwaka (ifoto mbarankuru)

    Twamaze kumva ko ibisigazwa bya misile yasamiwe i Abu Dhabi, umurwa mukuru wa Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE), byishe abantu babiri, abandi batatu bagakomereka.

    Abategetsi b'i Abu Dhabi bavuze ko imodoka nyinshi na zo zangiritse.

    UAE ni yo yagizweho ingaruka zikomeye n’ibitero byo mu Kigobe cy'Abarabu. Irani yayirasheho misile hamwe n’indege nto z'intambara zitajyamo abapilote (drone) byose hamwe birenga 2,100.

    Nubwo minisiteri y’ingabo ivuga ko ibitero byinshi byaburijwemo mbere y’uko bigera ku ntego zabyo, leta ikomeje kugenzura cyane amakuru ajya hanze.

    Kugeza ubu, abantu barenga 100 bamaze gufatwa nyuma yo gufata amafoto no gufata videwo z'ibyangiritse bitewe n’ibitero cyangwa ibisasu byaburijwemo, ibyo bikaba bitemewe n'amategeko muri UAE. Leta ivuga ko ibi bikorwa kubera impamvu z’umutekano.

    Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubwongereza yaburiye Abongereza ko no gutangaza ibintu binenga leta ya UAE na byo bitemewe.

    Ibi bitero biri guhungabanya buhoro buhoro isura ya UAE nk’igihugu gifite umutekano n’ituze.

    Abategetsi bavuze ko mu gihe haba habaye ibiganiro na Irani, bashaka ko hashyirwaho ingamba z’igihe kirekire zo kugenzura no kugabanya ububiko bwa misile na 'drone', kandi ko ibi bitero byatumye UAE irushaho kongera umubano mu by’umutekano n'Amerika.

    Izindi nkuru wasoma:

  9. Meta na YouTube batsinzwe mu rubanza rukomeye rwo kubatwa n'imbuga nkoranyambaga

    Ifoto igaragaza abahugiye ku mvuga nkoranyambaga bicaye ari itsinda

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Urukiko rw'i Los Angeles muri Amerika rwatangaje intsinzi itari yarigeze ibaho mbere ku mukobwa ukiri muto wari warareze Meta na YouTube ku bijyanye no kugirwa imbata n’imbuga nkoranyambaga akiri umwana.

    Abacamanza basanze kompanyi Meta, nyiri Instagram, Facebook na WhatsApp, hamwe na Google, nyiri YouTube, zarashyizeho ku bushake imbuga nkoranyambaga zigira abantu imbata (gukoresha nta kwitangira) kuburyo bwangije ubuzima bwo mu mutwe bw’uyu mukobwa w’imyaka 20.

    Uyu mukobwa, uzwi nka Kaley, yahawe indishyi ingana na miliyoni 6 z’amadolari y’Amerika (angana na miliyari 8 FRW), umwanzuro ushobora kugira ingaruka ku manza amagana zitegereje mu nkiko z’Amerika.

    Buri kompanyi ukwayo, Meta na Google bavuze ko batemeranya n'uyu mwanzuro kandi ko bazawurwanya mu rukiko. Meta yavuze iti: "Ubuzima bwo mu mutwe bw’abangavu n'ingimbi ni ibintu by’urusobe cyane kandi ntibishobora guterwa n’urubuga rumwe gusa.

    "Tuzakomeza kwiregura n'imbaraga nyinshi kuko buri rubanza ruratandukanye, kandi dukomeje kwizera ibyo twakoze mu kurinda abana ku mbuga zo kuri murandasi (internet)."

    Umuvugizi wa Google yavuze ati: "Uru rubanza rusobanukiwe nabi YouTube, urubuga rwo kureba amashusho rwubatswe mu buryo bushyira mu gaciro, ntabwo ari urubuga nkoranyambaga."

    Abacamanza basanze Kaley akwiye guhabwa miliyoni 3 z’amadolari mu ndishyi zisanzwe (compensatory damages) n’izindi miliyoni 3 z'amadolari nk’indishyi zigamije guhana (punitive damages), kuko basanze Meta na Google "bakoranye ubugome, ikandamiza, cyangwa uburiganya" mu buryo izo kompanyi zakoresheje imbuga zazo.

    Meta yitezwe kuzatanga 70% by’indishyi za Kaley, naho Google yitezwe kwishyura 30% isigaye.

    Izindi nkuru wasoma:

  10. Ibiva kuri peteroli byazamutse nyuma yuko Iran yanze ibiganiro bitaziguye n'Amerika

    Ifoto yerekana pompe y’aho bacururiza ibiva kuri peteroli

    Ahavuye isanamu, Bloomberg via Getty Images

    Ibiciro by’ibiva kuri peteroli ku isi byazamutse mu bucuruzi bwo ku wa kane mu gitondo muri Aziya, nyuma yuko Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Irani avuze ko igihugu cye "ubu nta mugambi wo kuganira" n'Amerika gifite.

    Ku wa gatatu, Minisitiri Abbas Araghchi yabwiye ibitangazamakuru bya leta ko ubutumwa bwahererekanyijwe hagati ya Tehran na Washington “bunyujijwe mu bihugu by’inshuti,” kandi ko ibyo bidasobanuye ko hari ibiganiro biri kuba.

    Mu gusubiza, Perezida w'Amerika Donald Trump yavuze ko abategetsi ba Irani “batinya” kwemera ko bari mu biganiro.

    Brent crude (bumwe mu bwoko bw'ibiva kuri peteroli) yazamutseho 1.6% igera ku madolari 103.85 y'Amerika, naho West Texas Intermediate (ubwoko bw’ibiva kuri peteroli bikoreshwa cyane muri Amerika) izamukaho 1.4% igera ku madolari 91.61.

  11. Ayavugwa hagati ya Amerika na Irani: Trump avuga ko Tehran 'itinya' kwemera ko iri mu biganiro

    Trump

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Mu gihe intambara ya Amerika na Israel kuri Irani ibandanya, ikiriko kivugwa cane muri iki gihe ni ukuvuguruzanya hagati ya Washington (ubutegetsi bwa Amerika) na Tehran (ubutegetsi bwa Irani) ku bijanye n’ibiganiro vy’amahoro.

    Ng’uku uko ibintu bihagaze gushika ubu:

    • Mw’ijambo yaraye ashikirije nijoro, umunyamabanga ajejwe kumenyesha amakuru mu biro vy’umukuru w’igihugu ca Amerika (Maison Blanche/White House) Karoline Leavitt yavuze ko Perezida Donald Trump yari amaze imisi itatu mu “biyago ngirakamaro” na Irani.
    • Yavuze kandi ko iki gitero kiri “imbere y’igihe cari gitegekanirijwe”, kandi ko ubutegetsi bwa Irani buriko burondera “akaberu”.
    • Aya majambo aratandukanye cane n’ay’umushikiranganji wa Irani ajejwe imigenderanire, Abbas Araghchi, yavuze mu nyuma ko Irani ata “mugambi ifise wo kuja mu biganiro ubu”.
    • Yavuze ko ubutumwa “bwahanahanywe biciye ku bihugu vy’incuti”, ariko ko atari “ubw’ibiganiro canke ikintu ico ari co cose gisa na vyo”.
    • Ata gucika intege, Trump wewe ashimangira ko Irani "iri mu biganiro", akavuga ngo “baratinya kubivuga kuko bibaza ko boca bicwa n’abanyagihugu babo”. Yongerako ati: "Baratinya kandi ko twohava tubica".
    • Hari kandi amakuru avuguruzanya ku bisabwa n’impande zompi kugira ngo intambara irangire. Ejo ku wa gatatu, hari amakuru yavuga ko Irani yahawe integuro y’ibintu 15 bisabwa na Amerika kugira ngo intambara ihagarare.
    • Ku ruhande rwayo, “umutegetsi wo hejuru wo mu gisata c’umutekano” wa Irani yasubiwemwo n’ikinyamakuru cegamiye reta Press TV avuga ko bafise ibintu bitanu basaba kugira ngo bahagarike intambara, harimwo kwishura “ivyononekaye hamwe n’indishi y’akababaro” be no guhagarika intambara ku mbuga zose z’intambara.
    • Hagati aho, intambara zozo ni urutavanako – habonetse umwotsi uduga uva mu kigo c’isoko ntanganguvu ca Israel inyuma y’igitero ca misire kivugwa ko cakozwe na Irani, mu gihe ku mugwa mukuru Tehran naho humvikanye ubuhinga bwo gukingira ikirere.

    Ayandi makuru ushobora gusoma:

  12. Ubujurire bwa Senegal bugiye kuburanishwa 'byihuse bishoboka' – CAS

    Ifoto igaragaza abakinnyi ba Senegal bambaye imidari bahembwe ndetse banateruye igikombe Bari bahawe

    Ahavuye isanamu, EPA

    Insiguro y'isanamu, Senegal yibwiraga ko yatsindiye igikombe cy'ibihugu cy'Afurika ku nshuro ya kabiri

    Urukiko mpuzamahanga rukemura amakimbirane mu mikino (CAS) rwatangaje ko ruzafata umwanzuro ku bujurire bwa Senegal “byihuse bishoboka” nyuma yuko yambuwe igikombe cy'Afurika.

    Senegal yatsinze Maroc igitego 1-0 ku mukino wa nyuma wabaye ku itariki ya 18 Mutarama (1), ariko ibyo byaje guhindurwa biba 3-0 ku ruhande rwa Maroc.

    Abakinnyi ba Senegal bavuye mu kibuga bigaragambya ubwo Maroc, yakiniraga mu rugo, yahabwaga penaliti mu minota y’inyongera, mbere yuko bagaruka bagasubira mu mukino.

    Nyuma y’ubujurire bwatanzwe n’ishyirahamwe ry’umupira w’amaguru rya Maroc (FRMF), impuzamashyirahamwe y’umupira w’amaguru muri Afurika (CAF) yaje gufata umwanzuro ko Senegal yatsinzwe ibitego 3-0 na Maroc.

    Senegal yamaze kujuririra CAS kandi yizeye kongera kwegukana igikombe.

    Umuyobozi mukuru wa CAS, Matthieu Reeb, yongeyeho ati: “Turabyumva ko amakipe n’abafana bafite amashyushyu yo kumenya icyemezo cya nyuma, kandi tuzakora kuburyo inzira y’ubukemurampaka ikorwa byihuse bishoboka, mu gihe hubahirizwa uburenganzira bw’impande zose bwo kuburanishwa mu buryo buboneye.”

    Itangazo ryasohotse ryavuze ko kuri ubu nta gihe ntarengwa cyashyizweho cyo gutangaza umwanzuro.

    Raymond Hack, wahoze ayobora akanama gashinzwe imyitwarire muri CAF, mbere yabwiye BBC World Service ko iki gikorwa gishobora gufata andi mezi atandatu kugira ngo kirangire, bivuze ko cyaba kigikomeza mu gihe cy’igikombe cy’isi.

    Izindi nkuru wasoma:

  13. ONU yatoye yemera ko ubucakara bwakorewe Abanyafurika ari cyo 'cyaha gikomeye cyane cyibasiye inyokomuntu'

    Amato y’amabara ari ku mazi imbere y’ahatundwaga abacakara bo gucuruza, i Elmina muri Ghana.

    Ahavuye isanamu, Ullstein bild via Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Agace ka Elmina muri Ghana ni kamwe muri henshi hakiriho hafite amateka yuko hatundwaga abacakara bo gucuruza

    Inteko rusange y’Umuryango w’Abibumbye (ONU/UN) yatoye yemera ko ubucakara bwakorewe Abanyafurika mu gihe cy’ubucuruzi bw’abacakara bwambukiranyaga inyanja y’Atlantika ari cyo "cyaha gikomeye cyane cyibasiye inyokomuntu", intambwe abayishyigikiye bizeye ko izaharura inzira iganisha ku gukira ibikomere no guhabwa ubutabera.

    Uwo mwanzuro – wavuye ku cyifuzo cya Ghana – wasabye ko habaho iyi nyito, ndetse ari na ko ushishikariza ibihugu binyamuryango bya ONU gutekereza ku gusaba imbabazi kubera ubucuruzi bw’abacakara no gutanga imisanzu mu kigega cy’indishyi. Ntuvuga ingano runaka y’amafaranga.

    Icyo cyifuzo cyemejwe ku majwi 123 agishyigikiye n’amajwi atatu akirwanya – ayo akaba ari ay’Amerika, Israel na Argentine.

    Ibihugu 52 byifashe, birimo nk'Ubwongereza n’ibihugu bigize umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi.

    Hashize igihe kirekire ibihugu nk’Ubwongereza byamagana ubusabe bw’indishyi, bivuga ko inzego ziriho ubu zidashobora kuryozwa ibibi byakozwe mu gihe cyashize.

    Bitandukanye n’uko bimeze ku myanzuro y’Akanama k’Umutekano ka ONU, imyanzuro y’inteko rusange ya ONU yo ntitegetswe kubahirizwa nk’itegeko, nubwo ifite uburemere bwo mu rwego rw’ibitekerezo by’abaturage b’isi.

    Hagati y’umwaka wa 1500 na 1800, abantu bari hagati ya miliyoni 12 na 15 barafashwe muri Afurika bajyanwa ku mugabane w’Amerika, aho bahatiwe gukora nk’abacakara. Bigereranywa ko abantu barenga miliyoni ebyiri bapfuye bari muri urwo rugendo.

    Izindi nkuru wasoma:

  14. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.