တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, အီရန်နဲ့ ၂ ပတ်ကြာအပစ်ရပ်မယ်လို့ ထရမ့်ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၁၄ မိနစ် ကအိမ်ဖြူတော်က အနိုင်ရပြီလို့ ကြေညာ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   အီရန်နဲ့ အပစ်ရပ်ကြေညာချက်ထုတ်ပြီးတဲ့နောက်မှာ အိမ်ဖြူတော်က အနိုင်ရပြီလို့ တုံ့ပြန်လာပါတယ်။

   အစ္စရေးကတော့ ဘာတုံ့ပြန်ချက်မှ မလုပ်သေးပါဘူး။

   “ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက်ရော၊ ပြောင်မြောက်လှတဲ့ အမေရိကန်စစ်တပ်အတွက် ဒါဟာ အနိုင်ရလဒ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်” လို့ အိမ်ဖြူတော် ပြန်ကြားရေးအရာရှိ ကယ်ရိုလိုင်း လက်ဗစ်က သူ့ရဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပို့စ်မှာရေးသားပါတယ်။

   “ သမ္မတထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကိုလည်း ပြန်ဖွင့်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီ” လို့ သူကရေးသားထားပါတယ်။

   သမ္မတထရမ့်က “Operation Epic Fury” စစ်ဆင်ရေးဟာ ၄ ပတ်ကနေ ၆ ပတ် အတွင်းသာကြာမယ်လို့ ပြောခဲ့တဲ့အတိုင်း “စစ်ရေးအရရည်မှန်းချက်တွေကို ၃၈ ရက်အတွင်း ပြည့်မီ တာထက်ကို ကျော်လွန်အောင်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်” လို့ ကယ်ရိုလိုင်းက ပြောပါတယ်။

   အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိ ဟက်ဆက် နဲ့ ပူးတွဲစစ်ဦးစီးချုပ်အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် ဒန်ကိန်းတို့ က မိန့်ခွန်းထွက်ပြောဖို့ရှိတယ်လို့ လက်ဗစ်က ပြောပါတယ်။

   “ ကျွန်မတို့ စစ်တပ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုက ကျွန်မတို့အတွက် အမြင့်ဆုံး အားသာမှုရစေခဲ့တယ်။ သမ္မတ ထရမ့် နဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေ ခက်ခဲလှတဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဖို့ လမ်းစဖြစ်လာပါပြီ။ ဒါဟာ သံခင်းတမန်ခင်းအရရော ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်ပါ အဖွင့်လှစေခဲ့ပါတယ်” လို့ သူက ‌ရေးသားပါတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ရှိနေ

   အပစ်ရပ်ကြေညာပြီးကတည်းက နိုင်ငံအချို့မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။

   အီရန်မှာတော့

   အမေရိကန်မီဒီယာတွေကတော့ အစ္စရေးဟာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်ပိုင်းမှာ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှု ဆက်လုက်နေဆဲလို့ အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးကို ကိုးကားပြီး သတင်းဖော်ပြနေပါတယ်။အပစ်ရပ်တာကို အစ္စရေးဘက်က သဘောတူထားတဲ့ပုံပေါ်တယ်လို့ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ အတည်ပြုချက်သဘောနဲ့ အေအက်ဖ်ပီသတင်းဌာန သတင်းဖော်ပြအပြီးမှာ အခုတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ခဲ့တာပါ။အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့အပစ်ရပ်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အစ္စရေးဘက်က တရားဝင်အတည်ပြုပြောဆိုတာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။

   အစ္စရေးမှာတော့

   ဂျေရုဆလင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့သတင်းတွေ တက်လာနေပါတယ်။ မြို့ထဲမှာရှိနေတဲ့ ဘီဘီစီ သတင်းထောက်တွေကတော့ ပေါက်ကွဲသံအချို့ကို ကြားခဲ့ရ၊ ခံစားခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ မြို့ခံတွေကို လေကြောင်းအန္တရာယ်သတိပေးချက်လည်း ထွက်ခဲ့ပါတယ်။

   ဘာရိန်းမှာတော့

   ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက လေကြောင်းအန္တရာယ်သတိပေးချက် ထုတ်ခဲ့ရတယ်လို့ပြောပြီး လူထုကိုလည်း လုံခြုံတဲ့အကာအကွယ်အောက် ရွှေ့ပြောင်းဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

   ကာတာမှာတော့

   နိုင်ငံထဲကို ဦးတည်လာတဲ့ဒုံးကျည်တွေကို ကြားဖြတ် ပစ်ချခဲ့ရတယ်လို့ ကာတာကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ရေးသားပါတယ်။

   အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု(UAE)မှာတော့

   ‘‘လက်ရှိမှာ အီရန်ကနေလာတဲ့ ဒုံးကျည်တိုက်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေရတယ်’’ လို့ဆိုပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာချက် ထုတ်ပါတယ်။

   ဆော်ဒီအာရေးဗျမှာတော့

   ပြီးခဲ့တဲ့ နာရီပိုင်းအတွင်း လေကြောင်းသတိပေးချက် နှစ်ကြိမ်ထက်မနည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ရပြီး အခုတော့ ဒီသတိပေးချက်ထဲက ပထမထုတ်ထားတဲ့သတိပေးချက်ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံးက ဆိုရှယ်မီဒီယာကနေ သတင်းထုတ်သလို ရီယတ်မြို့မှာရှိတဲ့ ဘီဘီစီသတင်းထောက်ကလည်း သတင်းပေးပို့ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကအမြော်အမြင်နဲ့ နားလည်မှုကြောင့် အီရန်နဲ့ အမေရိကန် အပစ်ရပ်နိုင်တာ - ပါကစ္စတန် ဝန်ကြီးချုုပ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters

   အီရန်နဲ့ အမေရိကန်ကြားက ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုတွေကို ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ ပါကစ္စတန် ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘတ် ရှာရစ်ဖ်က အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက် ချက်ချင်းအသက်ဝင်ပြီလို့ ပြောပါတယ်။

   ပြီးတော့ ဒီလိုလုပ်နိုင်တာဟာ နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ ‘‘ဉာဏ်အမြော်အမြင်နဲ့ နားလည်မှုကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဒီလိုအရင်းခံလို့သာ နောက်ထပ် ငြိမ်းချမ်း တည်ငြိမ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရောက်ဖို့ အပြုသဘောဆောင် စကားဆက်ပြောကြမှာ’’ လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

   လာမယ့် သောကြာနေ့ ဧပြီလ ၁၀ ရက်မှာ အစ္စလာမာဘတ်မြို့ကို နှစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်တွေကို ဖိတ်ကြားထားပြီး ‘‘အစ္စလာမာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲတွေကနေ ရေရှည်မြဲမြံမယ့်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆောင်ကျဥ်းနိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က အမျှော်လင့်ကြီး မျှော်လင့်ပါတယ်။ လာမယ့်ရက်တွေအတွင်း သတင်းကောင်းတွေကို ပိုမျှဝေနိုင်ဖို့လည်း ဆန္ဒပြုပါတယ်’’ လို့ သူက ပြောပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကအီရန်ဘက်က ပြောတဲ့ ညှိနှိုင်းမယ့်အပိုင်းတွေ

   ဂွန်ချန် ဟာဘီဘီအာဇက်

   အကြီးတန်းသတင်းထောက်၊ ဘီဘီစီ ပါရှန်းဘာသာစကားဌာန

   အပစ်ရပ်တယ်လို့ ကြေညာပြီးမကြာခင်မှာပဲ အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ (SNSC) က ကြေညာချက် ထုတ်ပါတယ်။ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးတာတွေကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ အစ္စလာမာဘတ်မြို့မှာပြုလုပ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   အနည်းဆုံး ၁၅ ရက်အတွင်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှု အသေးစိတ်ကို အတည်ပြုနိုင်အောင်လုပ်မယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ‘‘ရှေ့တန်းက အီရန်ရဲ့အောင်မြင်မှုဟာ နိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းမှုတွေကြောင့် ခိုင်မာစေမှာဖြစ်’’လို့ ညှိရနှိုင်းရတာလို့လည်း အဲဒီကြေညာချက်ထဲ ပြောထားပါတယ်။

   အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာမှာတော့ တောင်းဆိုချက် ၁၀ ချက်ကို ပြုလုပ်ထားတယ်လို့ ကြေညာချက်ကို အခြေပြု သတင်းထုတ်သွားပြီး အဲဒီထဲ အောက်က အချက်တွေကို အမေရိကန်က သဘောတူထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   • အီရန်ကို ‘‘ကျုးကျော်မှု’’ ထပ်မလုပ်ရန် အာမခံ
   • ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အီရန်ဆက်လက်ထိန်းချုပ်မှု
   • ယူရေနီယံသန့်စင်မှုကို လက်ခံခြင်း
   • ကနဦးနဲ့ ဒုတိယအဆင့်ချမှတ်ထားတဲ့စီးပွားရေးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားခြင်း
   • နိုင်ငံတကာအနုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီနဲ့ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ဖျက်သိမ်းခြင်း
   • အီရန်ကို နစ်နာကြေးပေးခြင်း
   • အမေရိကန်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်တွေကို ဒေသတွင်းကနေ ပြန်ရုပ်သိမ်းခြင်း
   • ‘‘လက်ဘနွန်က အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့’’ကို တိုက်ခိုက်မှုအပါအဝင် ရှေ့တန်းစာမျက်နှာ အားလုံးမှာ စစ်အင်အားလျှော့ချရေး

5. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကညှိနှိုင်းရေး သိပ်ကို ခက်ခဲလိမ့်မယ်

   ခါရှာယာ ဂျိုဒီနီ

   ပါရှန်းသတင်းထောက်၊ ဝါရှင်တန်

   အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား ဆွေးနွေးရေးနောက်တစ်ကြော့ သောကြာနေ့မှာပြန်စဖို့ ရှိနေပေမဲ့ နှစ်ဖက်ကြားက ယုံကြည်မှုအတိုင်းအဆဟာ အပြည့်အဝတော့ ဖြစ်မနေပါဘူး။

   ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ အီရန်နဲ့ အမေရိကန်တို့ဟာ ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ညှိကြနှိုင်းကြခဲ့ပြီးပါပြီ။ အဲဒီနှစ်ကြိမ်စလုံးမှာ အဲဒီလို ညှိနှိုင်းတုန်းမှာပဲ စစ်ပွဲ စဖြစ်ခဲ့တာပါ။

   အီရန်အနေနဲ့ သူတို့ ဘယ်လောက်အထိ အနိုင်ရနေပါပြီလို့ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာကနေ ပုံဖော်ဖော် အပေါ်စီးက ရှိနေတဲ့အခြေအနေတော့မဟုတ်ပါဘူး။

   လက်ရှိမှာ အီရန်စစ်တပ်ဟာ တိုက်ခိုက်ခံရလွန်းလို့ နာလန်မထူနိုင်တဲ့အခြေအနေဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးကလည်း ယိမ်းယိုင်နေပါတယ်။ တီဟီရန်က ထိပ်ပိုင်းအုပ်စိုးသူအစုအဖွဲ့ဟာ အတိုက်အခံအပြင် လူထုနဲ့ လုပ်ရကိုင်ရတဲ့မပြီးပြတ်တဲ့ကိစ္စတွေ ရှိနေဆဲပါ။

   ပြီခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းအတွင်း အီရန်အစိုးရဟာ ဇန်နဝါရီလတုန်းက ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ဖမ်းဆီးခဲ့သူအချို့ကို ကွပ်မျက်တာတွေ စလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

   တီဟီရန်အုပ်စိုးသူတွေဟာ နိုင်ငံအတွင်းမှာ သူတို့အာဏာစက်ကို ပြန်တင်းနေပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေအရပ်ရပ် ကြုံနေရချိန်မှာ အီရန်ဘက်က တောင်းဆိုလာတာတွေကို အမေရိကန်ဘက်က လိုက်လျောပေးဖို့ဆိုတာလည်း လွယ်ကူမယ့်ဟန် မပေါ်ပါဘူး။

   အမေရိကန်ကတော့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ သင်္ဘောတွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားလာခွင့်ပေးမယ်ဆိုရင် အပစ်ရပ်မယ်ဆိုပြီး ပြောထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   ဗျူဟာကျတဲ့တည်နေရာကြောင့် ဟော်မုဇ်က ပင်လယ်ရေကြောင်းသွားလာမှုကို ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့အကြောင်း အီရန်ဘက်က ပြောထားတာပါ။ ပြီးတော့ ဒီအရေးဟာ အီရန်ရဲ့ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးဖြစ်ပါတယ်။

   အီရန်ရဲ့နျူကလီးယားအစီအစဥ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ညှိနှိုင်းတာတွေလည်း ခက်ခဲဦးမှာပါ။အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာကတော့ အမေရိကန်ဟာ အီရန်နိုင်ငံထဲ နျူကလီယားသန့်စင်တာကို လက်ခံတယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။

   အမေရိကန်ကလည်း အီရန်နိုင်ငံထဲမှာ နျူကလီးယားသန့်စင်တာမျိုး မဖြစ်စေချင်ဘူးလို့ဆိုပြန်ပါတယ်။

   ဒီတော့ လာမယ့်သီတင်း ၂ ပတ်ဟာ ညှိနှိုင်းတဲ့အပိုင်းမှာ သိပ်ကိုခဲရာခဲဆစ်နိုင်မယ့် ကာလတွေ ဖြစ်လာမှာပါ။

6. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကသတင်းထူး, အီရန်နဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်ကြာအပစ်ရပ်မယ်လို့ ထရမ့်ပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, EPA

   ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာသင်္ဘောတွေ သွားလာခွင့်ပြုမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား သီတင်း ၂ ပတ်ကြာ အပစ်ရပ်မယ့်အဆိုပြုချက်ကို အီရန်ဘက်က လက်ခံလိုက်ပြီလို့ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

   အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာယက် အဘတ်စ် အရက်ချီကတော့ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းမယ်ဆိုရင် အီရန်ဘက်က အပစ်ရပ်ဖို့ သဘောတူမယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

   သမ္မတ ထရမ့်က အီရန်အနေနဲ့ သဘောတူညီချက် တစ်ခုရအောင်လုပ်ရင်လုပ်၊ မလုပ်ရင် ဒီည အကုန်ဆုံးရှုံးအောင် လုပ်မယ်လို့ အမေရိကန်ဒေသစံတော်ချိန် အင်္ဂါနေ့ညသန်းခေါင်မတိုင်ခင်တုန်းက ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   အီရန်နဲ့ အမေရိကန်ကြား ညှိနှိုင်းသူအဖြစ်ပါဝင်နေတဲ့ ပါကစ္စတန်က ထရမ့်အနေနဲ့ အီရန်ကို တိုက်မယ်လို့ ပြောတဲ့ ကာလကို သီတင်းနှစ်ပတ် နောက်ဆုတ်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြဖို့ အီရန်ကိုရော၊ အမေရိကန်ကိုပါ အစ္စလာဘတ်မြို့ကို သောကြာနေ့မှာ လာရောက်ဖို့ ဖိတ်ကြားထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။

   ပါကစ္စတန်ရဲ့ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုဟာ ထရမ့်ရော အီရန်အတွက်ပါ ခြေကျွံလက်ကျွံတာမျိုး မဖြစ်အောင် ဝင်ရောက်ထိန်းကျောင်းပေးရာရောက်ပေမဲ့ နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အရင်ရှိရင်းစွဲ အနေအထားကို ပြန်ရောက်ပါ့မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းရှိနေပြန်တယ်လို့ ဘီဘီစီရဲ့ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး သတင်းထောက်က ရေးပါတယ်။

   အစောပိုင်းတုန်းကတော့ အီရန်တွေ အနေနဲ့ ‘‘လုံခြုံရေးကို ငဲ့တွက်ပြီး’’ ရထားတွေ မစီးနင်းကြဖို့ အစ္စရေးဘက်က သတိပေးပြီး နာရီပိုင်းအကြာမှာပဲ အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက ခါရှန်မှာ တံတားတစ်စင်းလေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရလို့ လူ ၂ ဦးသေဆုံးတယ်လို့ သတင်းဖော်ပြထားပါတယ်။

7. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။

   ဧပြီလ ၈ ရက် နောက်ဆုံးရ မြန်မာနဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းတွေကို အခုစာမျက်နှာမှာ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

   ဆက်လက်ဖတ်ရှုဖို့လည်း ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။